Trung Quốc – Nhà sáng lập 66 tuổi của Black Sesame bị điều tra: Từ “vua mè đen” đến bê bối tài chính và chuyển giao quyền lực

Nhà sáng lập Black Sesame bị điều tra, doanh nghiệp đối mặt giai đoạn biến động lớn

Một trong những thương hiệu thực phẩm lâu đời và nổi tiếng nhất Trung Quốc – Black Sesame (Heizhima) – đang bước vào giai đoạn đầy biến động khi nhà sáng lập Wei Qingwen, 66 tuổi, chính thức bị cơ quan quản lý chứng khoán điều tra vì nghi ngờ vi phạm quy định về công bố thông tin.

Thông báo mới nhất từ Heizhima cho biết Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) đã quyết định mở cuộc điều tra đối với công ty cùng với ông Wei Qingwen – chủ tịch hội đồng quản trị tại thời điểm xảy ra các vấn đề liên quan.

Dù công ty khẳng định hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn diễn ra bình thường và sẽ tích cực phối hợp với cơ quan chức năng, nhưng vụ việc đang khiến giới đầu tư đặc biệt quan tâm bởi đây không chỉ là câu chuyện về quản trị doanh nghiệp mà còn phản ánh sự thay đổi lớn trong quyền lực của gia đình sáng lập.

Từ xưởng nhỏ 30.000 nhân dân tệ đến doanh nghiệp niêm yết quốc gia

Wei Qingwen là một trong những người đặt nền móng cho Black Sesame – thương hiệu gắn liền với sản phẩm mè đen nổi tiếng khắp Trung Quốc.

Theo hồ sơ công khai, ông sinh tháng 12 năm 1960 tại Yulin, Quảng Tây và là một nhà kinh tế cấp cao.

Năm 1984, Wei Qingwen cùng Li Hanrong và Li Hanchao thành lập Nhà máy Thực phẩm Thiếu nhi phía Nam Quảng Tây tại huyện Rong, tỉnh Quảng Tây. Thời điểm đó, doanh nghiệp chỉ có:

• 30.000 nhân dân tệ vốn ban đầu
• 13 công nhân
• quy mô sản xuất nhỏ tại địa phương

Tuy nhiên, đến những năm 1990, sản phẩm “Mỡ mè đen Nanfang” nhanh chóng trở thành hiện tượng toàn quốc nhờ quảng cáo truyền hình và các hội chợ thương mại.

Sản phẩm này từng chiếm tới 60% thị phần thực phẩm dạng tương trong nước, giúp thương hiệu phát triển mạnh mẽ và trở thành biểu tượng tiêu dùng của nhiều thế hệ người Trung Quốc.

Năm 2004, công ty chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến thông qua hình thức sáp nhập ngược, trở thành doanh nghiệp niêm yết đầu tiên trong ngành mè đen nội địa.

Sau đó:

• năm 2005 đổi tên thành Nanfang Foods
• năm 2012 chính thức đổi tên thành Black Sesame (Heizhima)

Wei Qingwen rời ghế chủ tịch nhưng vẫn giữ ảnh hưởng lớn

Từ năm 2004, Wei Qingwen giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị và là người lãnh đạo công ty trong suốt nhiều năm.

Đến tháng 8/2024, ông chính thức từ chức sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch khóa 10, với lý do nhường vị trí cho đội ngũ quản lý trẻ hơn.

Thông báo của công ty khi đó nhấn mạnh rằng ông đã “tận tâm, chuyên nghiệp và có đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp”.

Đặc biệt, để thể hiện sự ghi nhận, công ty còn trao cho ông danh hiệu:

Chủ tịch danh dự trọn đời

Dù đã rời ghế chủ tịch, tính đến tháng 9/2025, Wei Qingwen vẫn nắm giữ 3,36% cổ phần của Heizhima và tiếp tục có ảnh hưởng nhất định đến doanh nghiệp.

Năm 2023, ông nhận tổng thù lao trước thuế 2,1267 triệu nhân dân tệ; năm 2024 con số này là 1,6136 triệu nhân dân tệ.

Hàng loạt sai phạm tài chính bị phanh phui

Sau khi Wei Qingwen rời vị trí chủ tịch, công ty kiểm toán đã đưa ra ý kiến kiểm toán không theo tiêu chuẩn đối với báo cáo thường niên năm 2024 của Black Sesame.

Báo cáo đặc biệt cho thấy từ năm 2020 đến 2023, công ty đã chuyển tiền cho cổ đông kiểm soát và các bên liên quan thông qua các thực thể bên ngoài.

Hệ quả là tổng số tiền bị chiếm dụng quỹ lên tới:

83,44 triệu nhân dân tệ

Đến tháng 4/2025, toàn bộ số tiền này mới được hoàn trả.

Ngoài ra, vào tháng 9/2020, Black Sesame còn sử dụng phần vốn góp trị giá 65,53 triệu nhân dân tệ tại Công ty TNHH Đầu tư Guangxi Guangtou Guoyi để bảo lãnh cho Bệnh viện Nhi Nam Ninh mà không thực hiện:

• thủ tục xem xét của hội đồng quản trị
• nghĩa vụ công bố thông tin bắt buộc

Đây được xem là hành vi bảo lãnh bất hợp pháp nghiêm trọng.

Đến tháng 11/2024, cổ đông kiểm soát là Tập đoàn Heiwulei mới chuyển khoản tiền đặt cọc tương ứng về cho công ty.

CSRC cảnh cáo và chính thức mở điều tra

Do các hành vi biển thủ quỹ và bảo lãnh bất hợp pháp nêu trên, vào tháng 6/2025, Cục Quản lý Chứng khoán Quảng Tây đã gửi thư cảnh cáo đến:

• Black Sesame
• Wei Qingwen
• Tổng giám đốc lúc bấy giờ là Liu Hui
• Li Wenquan
• cùng nhiều cá nhân chịu trách nhiệm khác

Đến nay, CSRC tiếp tục nâng mức xử lý khi mở cuộc điều tra chính thức về nghi vấn vi phạm quy định công bố thông tin.

Đây là bước đi quan trọng có thể ảnh hưởng lớn đến uy tín doanh nghiệp cũng như trách nhiệm pháp lý của các lãnh đạo liên quan.

Kết quả kinh doanh suy giảm, nguy cơ thua lỗ năm 2025

Không chỉ đối mặt áp lực pháp lý, Black Sesame còn chứng kiến đà suy giảm trong hoạt động kinh doanh.

Năm 2024:

• doanh thu đạt 2,465 tỷ nhân dân tệ, giảm 7,92%
• lợi nhuận ròng đạt 77,74 triệu nhân dân tệ, tăng 80,46%

Dù lợi nhuận tăng, nhưng doanh thu đi xuống cho thấy sức tăng trưởng cốt lõi đang gặp vấn đề.

Đáng chú ý hơn, theo dự báo kết quả kinh doanh năm 2025, công ty dự kiến lợi nhuận ròng sẽ chuyển từ có lãi sang thua lỗ với mức:

âm từ 52 triệu đến 35 triệu nhân dân tệ

Điều này cho thấy áp lực tái cấu trúc đang ngày càng lớn.

Gia đình sáng lập rút lui, quyền kiểm soát chuyển sang nhà nước

Một thay đổi mang tính bước ngoặt khác là việc gia đình sáng lập bắt đầu rút khỏi quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Ngày 8/8/2025, Tập đoàn Heiwulei ký thỏa thuận chuyển nhượng cổ phần với Tập đoàn Guangxi Kangyang.

Theo đó:

• chuyển nhượng 151 triệu cổ phần
• tương đương khoảng 20% tổng vốn điều lệ
• tổng giá trị giao dịch khoảng 942 triệu nhân dân tệ

Đến ngày 5/1/2026, Black Sesame chính thức thông báo hoàn tất giao dịch.

Kết quả:

• cổ đông kiểm soát chuyển từ Tập đoàn Heiwulei sang Guangxi Kangyang
• quyền kiểm soát thực tế chuyển từ gia đình Li Hanrong, Li Hanchao sang Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước Khu tự trị Quảng Tây

Điều này đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên kiểm soát doanh nghiệp bởi gia đình sáng lập sau hơn 40 năm.