Nhật Bản tung “bazooka” cứu đồng yên: Tokyo còn đủ sức chống lại thị trường?

Đồng yên lao dốc buộc Nhật Bản phải hành động

Sau nhiều tuần liên tục phát đi cảnh báo về các hoạt động đầu cơ tiền tệ “quá mức” và “mang tính thiên lệch”, giới chức Nhật Bản dường như đã chính thức tung ra đòn can thiệp mạnh tay nhằm cứu đồng yên trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng.

Thị trường tài chính quốc tế đang xôn xao trước nghi vấn Tokyo đã hai lần can thiệp vào thị trường ngoại hối chỉ trong vài ngày nhằm ngăn chặn đà mất giá mạnh của đồng nội tệ. Diễn biến này được ví như việc Nhật Bản kích hoạt “súng bazooka” tài chính để bảo vệ đồng yên trước áp lực ngày càng lớn từ chênh lệch lãi suất toàn cầu.

Lần can thiệp đầu tiên được cho là diễn ra vào ngày 30/4, khi đồng yên rơi xuống dưới mốc 160 yên đổi 1 USD – mức được xem là cực kỳ nhạy cảm về mặt chính trị và tâm lý thị trường. Ngay sau đó, đồng yên bật tăng gần 3% trong ngày, đánh dấu một trong những biến động mạnh nhất kể từ đợt can thiệp năm 2024.

Không dừng lại ở đó, đến phiên giao dịch thứ Tư, đồng yên tiếp tục tăng mạnh từ 157,87 yên/USD xuống còn khoảng 155,02 yên/USD. Động thái bất thường này càng khiến giới đầu tư tin rằng Bộ Tài chính Nhật Bản đã tiếp tục ra tay.

Vì sao Nhật Bản phải bảo vệ đồng yên?

Đồng yên suy yếu từng được xem là yếu tố tích cực đối với các tập đoàn xuất khẩu lớn của Nhật Bản như ô tô, điện tử hay công nghiệp nặng vì giúp hàng hóa Nhật cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, mặt trái của việc đồng yên mất giá là chi phí nhập khẩu năng lượng, thực phẩm và nguyên vật liệu tăng mạnh. Đây đều là những mặt hàng mà nền kinh tế Nhật phụ thuộc rất lớn vào nhập khẩu.

Khi đồng yên liên tục giảm sâu, áp lực lạm phát nhập khẩu đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân. Giá thực phẩm, điện và nhiên liệu tăng cao khiến chính phủ Nhật Bản chịu áp lực ngày càng lớn từ dư luận.

Theo ước tính của Reuters, Nhật Bản có thể đã chi tới 5,48 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 35 tỷ USD, để hỗ trợ đồng nội tệ tính đến cuối tháng 4. Con số này gần tương đương mức can thiệp kỷ lục hồi năm 2024.

Thị trường đang thử thách quyết tâm của Tokyo

Dù chưa chính thức xác nhận can thiệp, nhưng giới chức Nhật Bản thường áp dụng chiến lược “mập mờ có chủ đích” nhằm tạo yếu tố bất ngờ cho thị trường.

Ông Hirofumi Suzuki, chiến lược gia ngoại hối tại Ngân hàng Sumitomo Mitsui, nhận định diễn biến giá hiện tại gần như cho thấy chắc chắn đã có hành động can thiệp từ phía chính phủ Nhật.

Trong khi đó, Nikos Tzabouras – chuyên gia phân tích cấp cao tại nền tảng giao dịch Tradu – cho rằng thời điểm Tokyo hành động là cực kỳ hợp lý. Thanh khoản thị trường thấp do kỳ nghỉ lễ tại Nhật cùng với đà suy yếu của đồng USD đã giúp khuếch đại hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ đồng yên.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng những đợt tăng giá này có thể chỉ mang tính tạm thời nếu các yếu tố nền tảng không thay đổi.

“Bazooka” của Nhật Bản còn bao nhiêu đạn?

Một trong những câu hỏi lớn nhất hiện nay là liệu Tokyo còn đủ nguồn lực để tiếp tục bảo vệ đồng yên hay không.

Theo Francis Tan, chiến lược gia trưởng khu vực châu Á của Indosuez Wealth Management, Nhật Bản hiện sở hữu khoảng 1,16 nghìn tỷ USD dự trữ ngoại hối. Nếu mỗi lần can thiệp tiêu tốn khoảng 35 tỷ USD, Tokyo về lý thuyết vẫn còn khả năng thực hiện thêm hàng chục đợt hỗ trợ nữa.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở tiền bạc.

Theo quy định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Nhật Bản là quốc gia theo cơ chế tỷ giá thả nổi tự do. Việc liên tục can thiệp quá nhiều lần có thể khiến Tokyo đối mặt với áp lực và sự giám sát quốc tế lớn hơn.

Ngoài ra, hiệu quả của các biện pháp can thiệp cũng đang bị nghi ngờ. Sau đợt tăng mạnh cuối tháng 4, đồng yên nhanh chóng quay lại xu hướng suy yếu chỉ sau vài phiên giao dịch.

Chênh lệch lãi suất mới là “thủ phạm” chính

Theo các chuyên gia tài chính, nguyên nhân sâu xa khiến đồng yên lao dốc không nằm ở yếu tố đầu cơ đơn thuần mà xuất phát từ khoảng cách lãi suất quá lớn giữa Mỹ và Nhật Bản.

Hiện lãi suất chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) chỉ ở mức 0,75%, trong khi lãi suất quỹ liên bang Mỹ dao động từ 3,5% đến 3,75%.

Khoảng cách hơn 300 điểm cơ bản này đã thúc đẩy mạnh hoạt động “carry trade” – chiến lược vay đồng tiền lãi suất thấp như yên Nhật để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn bằng USD.

$3.75\% – 0.75\% = 3.00\%$3.75%−0.75%=3.00%

Điều đó khiến nhu cầu bán yên tăng mạnh và tạo áp lực kéo dài lên tỷ giá.

Jesper Koll, chuyên gia của Monex Group tại Tokyo, cho biết Nhật Bản đang chứng kiến dòng vốn liên tục chảy ra nước ngoài vì lợi suất trái phiếu trong nước quá thấp.

Theo ông, BOJ hiện vẫn là một trong số rất ít ngân hàng trung ương lớn duy trì lãi suất thực âm, khiến nhà đầu tư trong nước khó chấp nhận việc nắm giữ tài sản bằng đồng yên.

BOJ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản hiện đứng trước một bài toán cực kỳ khó khăn.

Nếu tiếp tục giữ lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng yên có nguy cơ tiếp tục mất giá. Nhưng nếu tăng lãi suất mạnh tay để bảo vệ tỷ giá, nền kinh tế Nhật vốn đang phục hồi yếu có thể chịu tác động tiêu cực.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm hiện đã tăng lên mức cao nhất trong gần 30 năm, chạm ngưỡng 2,537% vào cuối tháng 4.

Carlos Casanova – chuyên gia kinh tế cấp cao tại ngân hàng UBP của Thụy Sĩ – cho rằng Nhật Bản đang mắc kẹt giữa hai mục tiêu trái ngược: ổn định tiền tệ và bảo vệ tăng trưởng.

Trong khi đó, ông Tan từ Indosuez Wealth Management cho rằng BOJ cuối cùng vẫn sẽ phải tiếp tục nâng lãi suất, đặc biệt khi kỳ vọng lạm phát tại Nhật Bản đang gia tăng nhanh chóng.

Một khảo sát mới đây của BOJ cho thấy hơn 83% người dân Nhật dự báo giá cả sẽ tiếp tục tăng trong năm tới.

Kinh tế Nhật Bản vẫn đối mặt nhiều rủi ro

Dù tránh được suy thoái kỹ thuật trong quý cuối năm 2025 với mức tăng trưởng 0,3% theo quý, nền kinh tế Nhật Bản vẫn đang đối mặt hàng loạt khó khăn.

Tiêu dùng nội địa còn yếu, chi phí sinh hoạt tăng cao và áp lực tỷ giá khiến triển vọng phục hồi chưa thực sự vững chắc.

Trong bối cảnh đó, bất kỳ quyết định tăng lãi suất nào từ BOJ cũng có thể kéo theo nhiều hệ lụy cho doanh nghiệp và thị trường tài chính.

Giới đầu tư hiện đang theo dõi sát cuộc gặp sắp tới giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và giới chức Nhật Bản, nơi vấn đề tiền tệ nhiều khả năng sẽ trở thành chủ đề nóng.

Triển vọng đồng yên: Cuộc chiến còn kéo dài

Những đợt can thiệp mạnh tay cho thấy Nhật Bản chưa sẵn sàng chấp nhận một đồng yên mất giá quá nhanh. Tuy nhiên, khi nguyên nhân cốt lõi đến từ chênh lệch lãi suất toàn cầu, việc chỉ sử dụng dự trữ ngoại hối có thể không đủ để xoay chuyển xu hướng dài hạn.

Trong thời gian tới, hướng đi của đồng yên sẽ phụ thuộc lớn vào quyết định chính sách của BOJ cũng như lộ trình cắt giảm lãi suất của FED.