Mỹ mở điều tra thuế quan nhằm vào chính sách giá thuốc của Đức: Cuộc chiến dược phẩm xuyên Đại Tây Dương nóng lên

Quan hệ thương mại giữa Mỹ và châu Âu đang xuất hiện thêm một điểm nóng mới khi Washington chính thức mở cuộc điều tra đối với chính sách định giá và hoàn trả thuốc của Đức.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết cuộc điều tra sẽ tập trung vào việc đánh giá liệu hệ thống thanh toán thuốc của Đức có tạo ra sự phân biệt đối xử đối với các công ty dược phẩm Mỹ hay không, đồng thời xem xét liệu chính sách này có gây tổn hại đến thương mại của Mỹ hay không.

Theo phía Mỹ, các bệnh nhân và hệ thống y tế Mỹ đang phải gánh chịu phần lớn chi phí nghiên cứu và phát triển thuốc mới trên toàn cầu, trong khi nhiều quốc gia khác, trong đó có Đức, được hưởng lợi từ mức giá thuốc thấp hơn đáng kể.

Greer nhấn mạnh:

“Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khẳng định rằng bệnh nhân Mỹ không nên tiếp tục gánh một phần quá lớn chi phí nghiên cứu và phát triển dược phẩm của thế giới.”

Vì sao Mỹ cho rằng Đức đang “trả thiếu tiền” cho thuốc?

Theo quan điểm của Washington, nhiều quốc gia châu Âu đã áp dụng các cơ chế kiểm soát giá thuốc nghiêm ngặt nhằm giảm chi phí y tế công cộng.

Những chính sách này giúp người dân tiếp cận thuốc với giá thấp hơn, nhưng lại khiến các công ty dược phẩm nhận được doanh thu thấp hơn so với thị trường Mỹ.

Chính quyền Mỹ cho rằng điều này tạo ra sự mất cân bằng lớn khi:

• Các tập đoàn dược phẩm đầu tư hàng tỷ USD cho nghiên cứu.
• Doanh thu chủ yếu được tạo ra từ thị trường Mỹ.
• Các quốc gia khác hưởng lợi từ thuốc mới nhưng không đóng góp tương xứng vào chi phí phát triển.

Theo Mỹ, mô hình hiện tại đang làm giảm động lực đổi mới sáng tạo của ngành dược phẩm toàn cầu.

Đức đang tìm cách giảm áp lực chi tiêu y tế

Cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh chính phủ Đức vừa đề xuất cải cách hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia.

Mục tiêu của Berlin là kiểm soát đà tăng của chi phí chăm sóc sức khỏe trong bối cảnh:

• Dân số già hóa nhanh.
• Nhu cầu sử dụng thuốc ngày càng tăng.
• Ngân sách bảo hiểm y tế chịu áp lực lớn.

Các biện pháp được đề xuất bao gồm:

• Tăng mức chiết khấu mà các công ty dược phải dành cho quỹ bảo hiểm.
• Siết chặt chi phí hoàn trả thuốc.
• Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách y tế.

Tuy nhiên, nhiều hãng dược phẩm quốc tế đã cảnh báo rằng các chính sách mới có thể khiến họ trì hoãn hoặc hạn chế đưa các loại thuốc tiên tiến vào thị trường Đức.

Điều 301 – Công cụ thương mại quen thuộc của Mỹ

Cuộc điều tra lần này được thực hiện theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ.

Đây là một công cụ pháp lý mạnh mẽ cho phép Washington:

• Điều tra các hành vi thương mại bị cho là không công bằng.
• Áp dụng các biện pháp trả đũa thương mại.
• Ban hành thuế quan bổ sung nếu phát hiện vi phạm.

Trong quá khứ, Điều 301 từng được Mỹ sử dụng để điều tra Trung Quốc và dẫn tới các đợt áp thuế hàng trăm tỷ USD trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung.

Giới phân tích cho rằng nếu căng thẳng leo thang, Đức hoặc thậm chí toàn bộ Liên minh châu Âu có thể đối mặt với những sức ép thương mại mới từ Washington.

Thủ tướng Đức phản ứng ra sao?

Thủ tướng Friedrich Merz tỏ ra khá thận trọng trước động thái của Mỹ.

Ông cho biết các vấn đề liên quan đến hoàn trả chi phí thuốc thuộc thẩm quyền quốc gia và nằm trong khuôn khổ chính sách y tế của Đức.

Theo ông Merz, nếu phía Mỹ cần thêm thông tin, chính phủ Đức sẵn sàng hợp tác và cung cấp dữ liệu liên quan.

Tuy nhiên, Berlin vẫn tin rằng các thỏa thuận thương mại hiện hành giữa Mỹ và Liên minh châu Âu cần được tôn trọng.

Trump muốn giảm giá thuốc tại Mỹ

Giá thuốc cao từ lâu đã là một trong những vấn đề gây tranh cãi tại Mỹ.

Trong nhiều năm qua, người dân Mỹ thường phải trả mức giá thuốc cao hơn đáng kể so với bệnh nhân tại châu Âu, Canada hay Nhật Bản.

Chính quyền Trump coi đây là một dạng “ăn bám toàn cầu” khi các nước khác tận dụng mức giá thấp trong khi doanh thu từ thị trường Mỹ giúp tài trợ cho phần lớn hoạt động nghiên cứu của các hãng dược.

Để giải quyết tình trạng này, chính quyền Mỹ đã triển khai chính sách được gọi là:

“Most Favored Nation” (MFN) – Đối xử tối huệ quốc.

Theo đó, giá thuốc tại Mỹ sẽ được liên kết với mức giá thấp nhất tại các quốc gia phát triển khác.

Mục tiêu là buộc các hãng dược phải giảm giá thuốc cho người dân Mỹ.

Ngành dược phẩm lo ngại điều gì?

Mặc dù chính sách giảm giá thuốc nhận được sự ủng hộ từ nhiều bệnh nhân, các tập đoàn dược phẩm lại tỏ ra lo ngại.

Nhiều lãnh đạo ngành dược cho rằng việc ép giá thuốc quá thấp có thể:

• Làm giảm nguồn vốn cho nghiên cứu.
• Kéo dài thời gian phát triển thuốc mới.
• Giảm động lực đổi mới sáng tạo.
• Hạn chế khả năng tiếp cận các liệu pháp tiên tiến.

Lãnh đạo của các tập đoàn lớn như:

• AstraZeneca
• Novartis
• Roche

đều từng cảnh báo rằng nếu khoảng cách giá thuốc giữa Mỹ và châu Âu bị thu hẹp quá mạnh, các hãng có thể phải xem xét lại kế hoạch đưa thuốc mới vào một số thị trường.

CEO AstraZeneca, Pascal Soriot, từng cho biết việc tung ra các loại thuốc mới sẽ trở nên khó khăn hơn nếu cơ chế giá không đảm bảo khả năng thu hồi chi phí nghiên cứu.

Nguy cơ căng thẳng thương mại Mỹ – EU gia tăng

Giới chuyên gia nhận định rằng cuộc điều tra lần này không chỉ liên quan đến ngành dược phẩm mà còn phản ánh xu hướng mới trong chính sách thương mại của Mỹ.

Washington ngày càng muốn các đối tác thương mại chia sẻ nhiều hơn chi phí phát triển công nghệ, dược phẩm và đổi mới sáng tạo.

Nếu hai bên không đạt được thỏa thuận thông qua đàm phán, nguy cơ áp dụng các biện pháp thuế quan hoặc hạn chế thương mại hoàn toàn có thể xảy ra.

Điều đó có thể tạo ra những tác động đáng kể tới:

• Ngành dược phẩm toàn cầu.
• Giá thuốc tại châu Âu.
• Chi phí y tế tại Mỹ.
• Quan hệ thương mại giữa Mỹ và Liên minh châu Âu.

Cuộc điều tra của Mỹ đối với chính sách định giá thuốc của Đức cho thấy vấn đề chi phí y tế và đổi mới dược phẩm đang trở thành một mặt trận mới trong các cuộc đàm phán thương mại quốc tế. Trong khi Washington muốn các đối tác chia sẻ nhiều hơn gánh nặng tài chính cho nghiên cứu thuốc, Berlin lại phải cân bằng giữa việc bảo vệ ngân sách y tế và duy trì khả năng tiếp cận thuốc cho người dân. Kết quả của cuộc điều tra này có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với ngành dược phẩm toàn cầu trong những năm tới.