Meta và Manus: Trung Quốc siết thương vụ AI tỷ USD, hé lộ lỗ hổng trong “bức tường lửa công nghệ”

Meta bị yêu cầu hủy thương vụ mua lại Manus: Tín hiệu mạnh từ Bắc Kinh

Việc Trung Quốc yêu cầu Meta Platforms hủy bỏ thương vụ mua lại startup trí tuệ nhân tạo Manus đang trở thành một trong những sự kiện đáng chú ý nhất trên thị trường công nghệ toàn cầu. Không chỉ đơn thuần là một thương vụ M&A bị đình chỉ, vụ việc còn cho thấy rõ những lỗ hổng trong chiến lược kiểm soát công nghệ của Bắc Kinh, đồng thời phản ánh cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực AI.

Ngày 27/4, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc (NDRC) tuyên bố sẽ “cấm đầu tư nước ngoài vào Manus theo luật và quy định”, đồng thời yêu cầu các bên liên quan phải rút lại giao dịch mua bán đã diễn ra từ cuối năm ngoái.

Dù cơ quan này không trực tiếp nêu tên Meta Platforms hay các nhà đầu tư nước ngoài khác, nhưng thị trường nhanh chóng xác định đây là động thái nhằm vào thương vụ Meta mua lại Manus — startup AI nổi bật từng được đánh giá là một trong những cái tên đáng chú ý nhất của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Manus là ai và vì sao Meta muốn thâu tóm?

Manus được thành lập tại Bắc Kinh bởi hai kỹ sư Red Xiao và Ji Yichao, chính thức ra mắt khoảng một năm trước dưới sự bảo trợ của công ty mẹ tại Trung Quốc.

Startup này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới công nghệ tại Thung lũng Silicon nhờ khả năng phát triển các tác nhân AI (AI agents) có thể xử lý những tác vụ phức tạp với mức can thiệp tối thiểu của con người. Từ đặt vé du lịch, quản lý bảng tính cho đến xử lý các quy trình doanh nghiệp, công nghệ của Manus được xem là có tiềm năng cạnh tranh trực tiếp với nhiều nền tảng AI hàng đầu thế giới.

Đây chính là lý do khiến Meta quyết định mạnh tay chi hàng tỷ USD để thâu tóm công ty này.

Theo thông tin được công bố, Meta khẳng định Manus sẽ rút hoàn toàn khỏi Trung Quốc và không duy trì bất kỳ cổ phần nào tại quốc gia này sau khi thương vụ hoàn tất.

Manus đã gần như “rời khỏi” Trung Quốc trước khi Meta xuất hiện

Điểm đáng chú ý là Manus gần như đã hoàn tất quá trình dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc trước cả khi thương vụ với Meta diễn ra.

Sau khi huy động thành công 75 triệu USD từ quỹ đầu tư mạo hiểm Benchmark của Mỹ vào tháng 5/2025, startup này đã bắt đầu đóng cửa văn phòng tại Trung Quốc, cắt giảm nhân sự và chuyển phần lớn hoạt động sang Singapore.

Nhiều nhân sự chủ chốt của Manus sau đó cũng chuyển sang làm việc tại các văn phòng của Meta tại Singapore.

Điều này khiến nỗ lực “kéo Manus trở lại” của Bắc Kinh trở nên vô cùng phức tạp.

Theo Reuters, hai nhà đồng sáng lập của Manus thậm chí đã bị cấm rời khỏi Trung Quốc trong quá trình rà soát pháp lý. Đây được xem là động thái mạnh tay nhằm tái khẳng định quyền kiểm soát đối với các tài sản công nghệ chiến lược.

Trung Quốc muốn doanh nghiệp toàn cầu hóa nhưng không muốn họ “rời quê nhà”

Vụ việc Meta – Manus phản ánh một nghịch lý quen thuộc trong chính sách công nghệ của Trung Quốc.

Bắc Kinh luôn muốn các công ty công nghệ nội địa phát triển mạnh mẽ trên quy mô toàn cầu, thu hút vốn quốc tế và cạnh tranh với phương Tây. Tuy nhiên, chính quyền lại không muốn những doanh nghiệp này thực sự rời khỏi hệ sinh thái kiểm soát trong nước.

Khi Manus chuyển trụ sở sang Singapore và tiếp nhận vốn lớn từ các nhà đầu tư Mỹ, đây rõ ràng là tín hiệu khiến giới chức Trung Quốc phải cảnh giác.

Việc Meta — một công ty mà các nền tảng như Facebook và Instagram đều không hoạt động tại Trung Quốc — tiến hành mua lại startup AI này càng khiến thương vụ trở nên nhạy cảm hơn.

Nó không chỉ là câu chuyện đầu tư mà còn liên quan trực tiếp đến dữ liệu, sở hữu trí tuệ, mã nguồn và lợi thế chiến lược quốc gia.

Hủy thương vụ không hề đơn giản

Dù Bắc Kinh đã phát lệnh yêu cầu hủy giao dịch, quá trình đảo ngược thương vụ này không hề đơn giản.

Một loạt câu hỏi lớn đang được đặt ra:

• Meta sẽ thu hồi vốn đầu tư như thế nào?
• Các cổ đông trước đó như Tencent có bị ảnh hưởng không?
• Những khoản đầu tư trước đây có phải hoàn trả hay không?
• Phần tài sản trí tuệ đã tích hợp sẽ được xử lý ra sao?

Trong lĩnh vực AI, khi con người, mã nguồn và hệ thống vận hành đã được tích hợp vào hệ sinh thái mới, việc “tách rời” gần như luôn là một bài toán cực kỳ khó khăn.

Chính điều này khiến vụ việc trở thành phép thử lớn cho cả Meta lẫn hệ thống quản lý đầu tư công nghệ của Trung Quốc.

Căng thẳng AI Mỹ – Trung ngày càng rõ nét

Sự kiện Manus diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang nóng hơn bao giờ hết.

Theo báo cáo của KPMG, chỉ riêng quý I năm nay, các startup AI tại Mỹ đã huy động được gần 270 tỷ USD — cao gấp hơn 13 lần so với các công ty AI tại Trung Quốc.

Khoảng cách về dòng vốn đầu tư đang cho thấy rõ sự chênh lệch trong niềm tin thị trường và khả năng mở rộng quốc tế.

Trong bối cảnh đó, việc Bắc Kinh siết mạnh các thương vụ như Manus có thể vô tình tạo ra hiệu ứng ngược: khiến các startup công nghệ Trung Quốc khó tiếp cận vốn quốc tế hơn, đồng thời làm giảm động lực mở rộng ra toàn cầu.

Nhiều chuyên gia cho rằng hậu quả của vụ việc này có thể sẽ xuất hiện trong các cuộc đàm phán ngoại giao Mỹ – Trung dự kiến diễn ra trong tháng tới.

Tương lai nào cho startup AI Trung Quốc?

Dù tranh chấp giữa Meta và Manus sẽ kết thúc theo hướng nào, thông điệp mà Bắc Kinh gửi đi đã rất rõ ràng: rời khỏi Trung Quốc để tìm kiếm vốn đầu tư quốc tế sẽ không còn là con đường dễ dàng.

Điều này có thể khiến nhiều doanh nhân công nghệ phải cân nhắc lại chiến lược phát triển của mình.

Manus là biểu tượng cho tham vọng AI của Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng phơi bày giới hạn của hệ thống kiểm soát vốn và công nghệ trong nước.

Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải Meta có giữ được thương vụ hay không, mà là liệu Trung Quốc có thể vừa giữ quyền kiểm soát vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn cầu hay không.