Meta phải nộp 567 triệu USD vào quỹ khắc phục hậu quả vụ kiện an toàn trẻ em tại New Mexico

Một thẩm phán tại bang New Mexico, Mỹ, đã yêu cầu Meta nộp 567 triệu USD vào một quỹ khắc phục hậu quả sau khi bồi thẩm đoàn xác định công ty cố ý vi phạm luật về các hành vi không công bằng của bang. Phán quyết mới nhất đánh dấu một bước tiến đáng chú ý trong cuộc chiến pháp lý ngày càng gay gắt giữa các cơ quan quản lý Mỹ và những công ty vận hành nền tảng mạng xã hội lớn.

Vụ việc đặc biệt thu hút sự chú ý bởi trọng tâm không chỉ nằm ở khoản tiền mà Meta phải chi trả, mà còn ở những yêu cầu liên quan đến an toàn trẻ em, xác minh độ tuổi, công nghệ trí tuệ nhân tạo và cách các nền tảng xử lý tài khoản của người chưa đủ tuổi.

Thẩm phán Bryan Biedscheid nhận định các nền tảng của Meta là một yếu tố đáng kể góp phần vào cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần đang diễn ra trong giới trẻ tại New Mexico. Trong khi đó, Meta bác bỏ phán quyết và cho biết công ty dự định kháng cáo.

Meta phải trả 567 triệu USD vào quỹ khắc phục hậu quả

Theo phán quyết được đưa ra hôm thứ Năm, Meta phải đóng 567 triệu USD vào một quỹ nhằm khắc phục và giảm thiểu những tác động được cho là liên quan đến các nền tảng của công ty đối với trẻ em và thanh thiếu niên tại New Mexico.

Trong tổng số tiền này, khoảng 420 triệu USD sẽ được dành cho hoạt động điều trị những người bị ảnh hưởng. Phần còn lại được phân bổ cho nhiều mục tiêu khác như nâng cao nhận thức và phòng ngừa, sàng lọc và đánh giá, giới thiệu dịch vụ, phối hợp hỗ trợ cũng như triển khai và cải thiện chất lượng các chương trình liên quan.

Khoản tiền này được đưa ra sau một phán quyết trước đó, theo đó Meta đã bị buộc phải trả 375 triệu USD tiền phạt dân sự vì bị xác định vi phạm luật cạnh tranh không lành mạnh của New Mexico.

Như vậy, áp lực tài chính và pháp lý đối với Meta trong vụ việc này đang ngày càng gia tăng.

Đáng chú ý, đây mới chỉ là một phần trong quá trình tố tụng. Giai đoạn thứ hai của phiên tòa, bắt đầu từ tháng 5, tập trung vào câu hỏi liệu hành động của Meta có cấu thành “phiền nhiễu công cộng” hay không. Kết quả của phần này có thể dẫn tới những yêu cầu thay đổi sản phẩm và cách công ty vận hành tại bang.

Thẩm phán cho rằng mạng xã hội góp phần vào khủng hoảng sức khỏe tâm thần

Trong phán quyết, Thẩm phán Bryan Biedscheid nhấn mạnh rằng Meta không phải là nguyên nhân duy nhất của những vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Tuy nhiên, ông cho rằng các nền tảng mạng xã hội của công ty là một yếu tố đóng góp đáng kể vào cuộc khủng hoảng tại New Mexico, dựa trên những bằng chứng được trình bày trong quá trình xét xử.

Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc tranh luận rộng hơn về trách nhiệm của các nền tảng công nghệ.

Trong nhiều năm, các công ty mạng xã hội thường lập luận rằng họ chỉ cung cấp nền tảng để người dùng tương tác và việc kiểm soát hoàn toàn nội dung do người dùng tạo ra là rất khó.

Ngược lại, các nguyên đơn và cơ quan quản lý ngày càng tập trung vào thiết kế sản phẩm, thuật toán đề xuất, cơ chế xác minh độ tuổi và cách nền tảng có thể ảnh hưởng đến hành vi của người dùng trẻ tuổi.

“Mối liên hệ nhân quả” trở thành trọng tâm của vụ kiện

Một trong những vấn đề khó nhất của vụ kiện là chứng minh mối liên hệ giữa hoạt động của các nền tảng mạng xã hội và những thiệt hại cụ thể xảy ra trong cộng đồng.

Các vụ kiện về phiền nhiễu công cộng truyền thống thường liên quan đến những vấn đề vật chất, chẳng hạn ô nhiễm môi trường hoặc các nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng.

Trong trường hợp này, nguyên đơn phải chứng minh rằng những thiệt hại về sức khỏe tâm thần tại New Mexico có mối liên hệ đủ rõ ràng với hoạt động của các ứng dụng Meta.

Thẩm phán Biedscheid cho biết lời khai của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đã hỗ trợ cho lập luận về mối liên hệ nhân quả giữa mạng xã hội và cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên.

Một yếu tố khác được tòa án xem xét là New Mexico hiện thiếu các chương trình và dịch vụ sức khỏe tâm thần cần thiết để hỗ trợ số lượng thanh thiếu niên đang gặp khó khăn.

Vụ kiện bắt đầu từ một chiến dịch bí mật

Vụ kiện được Tổng chưởng lý New Mexico Raúl Torrez khởi động vào năm 2023.

Một trong những chi tiết đáng chú ý của cuộc điều tra là việc cơ quan chức năng thực hiện một chiến dịch bí mật bằng cách tạo hồ sơ mạng xã hội giả của một bé gái 13 tuổi.

Theo những thông tin được đưa ra trước đó, tài khoản này nhanh chóng nhận được nhiều hình ảnh và lời gạ gẫm có chủ đích từ những người bị nghi ngờ là kẻ lạm dụng trẻ em.

Cuộc thử nghiệm đã trở thành một phần quan trọng trong lập luận của phía New Mexico rằng các nền tảng mạng xã hội có thể tạo ra môi trường khiến trẻ em dễ tiếp xúc với những nguy cơ nghiêm trọng.

Từ đó, chính quyền bang không chỉ yêu cầu Meta trả tiền mà còn muốn công ty thay đổi cách vận hành nền tảng.

Meta bị yêu cầu tăng cường xác minh độ tuổi bằng AI

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong phán quyết mới là Meta phải tiếp tục cải thiện các mô hình và công cụ đảm bảo độ tuổi tại New Mexico bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Công ty cũng phải nỗ lực phát triển, trong vòng hai năm, một mô hình dự đoán chuyên dụng dành cho trẻ em dưới 13 tuổi.

Đây là yêu cầu có thể tạo ra tác động đáng kể đối với cách các nền tảng công nghệ xác định người dùng nhỏ tuổi.

Hiện nay, xác minh độ tuổi là một trong những bài toán khó đối với mạng xã hội. Nếu yêu cầu quá đơn giản, trẻ em có thể dễ dàng vượt qua. Nhưng nếu quy trình xác minh quá nghiêm ngặt, doanh nghiệp lại phải đối mặt với những vấn đề liên quan đến quyền riêng tư và trải nghiệm người dùng.

Hàng loạt biện pháp bảo vệ trẻ em khác được đưa ra

Ngoài công nghệ xác minh tuổi, phán quyết còn yêu cầu Meta đơn giản hóa quy trình báo cáo việc sử dụng trái phép nền tảng bởi những người chưa đủ tuổi.

Một yêu cầu khác là Meta phải hợp tác với trường học hoặc các tổ chức bảo vệ trẻ em để tạo ra một cổng thông tin báo cáo.

Thông qua hệ thống này, các nhà quản lý trường học có thể gắn cờ những tài khoản đáng ngờ mà họ cho rằng có thể thuộc về người dùng dưới 13 tuổi trên các nền tảng mạng xã hội.

Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể tạo ra một lớp kiểm soát bổ sung bên ngoài hệ thống phát hiện tự động của các công ty công nghệ.

Meta không bị buộc phải thay đổi thuật toán

Mặc dù phán quyết đưa ra nhiều yêu cầu mới, Meta không bị buộc phải thay đổi thuật toán đề xuất theo yêu cầu của phía nguyên đơn.

Thẩm phán Biedscheid cho rằng một số biện pháp liên quan đến thuật toán có thể xung đột với Điều 230 và các biện pháp bảo vệ theo Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ.

Đây là một điểm quan trọng bởi Điều 230 từ lâu đã đóng vai trò nền tảng trong việc định hình trách nhiệm pháp lý của các dịch vụ trực tuyến tại Mỹ.

Tòa án cũng không yêu cầu Meta chấm dứt việc hỗ trợ mã hóa đầu cuối trên Facebook.

Riêng WhatsApp được thẩm phán đánh giá khác biệt. Ông cho rằng WhatsApp không phải là yếu tố góp phần vào tình trạng phiền nhiễu công cộng theo cách bị cáo buộc đối với một số nền tảng khác, bởi nội dung độc hại và những kẻ săn mồi không được khuyến nghị tiếp cận thanh thiếu niên trên dịch vụ này.

Meta nói gì về phán quyết 567 triệu USD?

Meta không đồng ý với phán quyết và cho biết sẽ kháng cáo.

Trong tuyên bố, người phát ngôn của công ty nhấn mạnh Meta đang nỗ lực bảo vệ người dùng trên nền tảng và minh bạch về những thách thức trong việc phát hiện, ngăn chặn các đối tượng xấu cũng như nội dung độc hại.

Công ty cũng khẳng định họ tin tưởng vào thành tích bảo vệ thanh thiếu niên trực tuyến và sẽ tiếp tục bảo vệ mình trước những cáo buộc mà công ty cho là xuyên tạc sự thật.

Điều này đồng nghĩa với việc cuộc chiến pháp lý chưa kết thúc.

Meta có thể đối mặt với khoản tiền lớn hơn rất nhiều?

Một chi tiết đáng chú ý xuất hiện trong báo cáo tài chính quý II của Meta.

Theo tài liệu công ty công bố, Văn phòng Tổng chưởng lý New Mexico từng cho biết họ dự định yêu cầu mức phạt có thể lên tới 62,85 tỷ USD trong vụ việc.

Con số này lớn hơn rất nhiều so với khoản 567 triệu USD mà thẩm phán yêu cầu Meta đóng vào quỹ khắc phục hậu quả ở giai đoạn hiện tại.

Điều đó cho thấy rủi ro pháp lý mà Meta phải đối mặt có thể còn lớn nếu những yêu cầu tiếp theo được đưa ra và được tòa án chấp thuận.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa mức tiền mà cơ quan công tố yêu cầu và mức tiền thực tế mà tòa án ra lệnh phải thanh toán. Hai con số này không đồng nghĩa với nhau.

Vụ kiện được ví như “vụ kiện thuốc lá” của mạng xã hội

Đối với Meta và nhiều công ty công nghệ cùng ngành, vụ việc tại New Mexico là một phần của xu hướng pháp lý rộng hơn.

Một số chuyên gia đã gọi các vụ kiện về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em là phiên bản “vụ kiện thuốc lá” của ngành công nghệ.

Trong những năm 1990, các công ty thuốc lá tại Mỹ phải đối mặt với hàng loạt vụ kiện và cuối cùng chịu trách nhiệm tài chính rất lớn sau những tranh luận về việc che giấu hoặc đánh giá thấp tác hại của sản phẩm.

Ngày nay, câu hỏi tương tự đang được đặt ra với mạng xã hội: Các công ty có biết sản phẩm của mình tạo ra những rủi ro nhất định đối với trẻ em hay không, và họ đã làm đủ để giảm thiểu những rủi ro đó chưa?

Câu trả lời của các tòa án trong những vụ việc hiện nay có thể tạo ra tiền lệ quan trọng đối với toàn bộ ngành công nghệ.

Tác động có thể vượt xa khoản tiền 567 triệu USD

Về mặt tài chính, 567 triệu USD là một khoản tiền đáng kể. Tuy nhiên, tác động dài hạn của vụ việc có thể nằm ở những thay đổi đối với sản phẩm và quy trình vận hành.

Nếu các yêu cầu tương tự được áp dụng tại nhiều bang khác, các công ty mạng xã hội có thể phải đầu tư mạnh hơn vào:

• Công nghệ xác minh độ tuổi.
• Hệ thống phát hiện tài khoản trẻ em.
• Công cụ báo cáo nội dung nguy hiểm.
• Cơ chế bảo vệ trẻ em khỏi người trưởng thành có hành vi săn mồi.
• Hệ thống kiểm duyệt nội dung.
• Phối hợp với trường học và tổ chức bảo vệ trẻ em.

Điều này có thể làm tăng chi phí vận hành của các nền tảng, đồng thời buộc doanh nghiệp phải cân bằng giữa an toàn trẻ em, quyền riêng tư, quyền tự do ngôn luận và trải nghiệm người dùng.

Phán quyết yêu cầu Meta nộp 567 triệu USD vào quỹ khắc phục hậu quả tại New Mexico đánh dấu một bước tiến đáng chú ý trong cuộc tranh luận về trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội đối với trẻ em.

Điểm đáng chú ý nhất không chỉ nằm ở số tiền hàng trăm triệu USD, mà còn ở việc tòa án yêu cầu Meta tăng cường công nghệ xác minh độ tuổi, phát triển mô hình AI dành cho trẻ dưới 13 tuổi và phối hợp với trường học, tổ chức bảo vệ trẻ em để phát hiện những tài khoản đáng ngờ.

Meta đã tuyên bố sẽ kháng cáo, vì vậy vụ việc chắc chắn chưa kết thúc. Tuy nhiên, dù kết quả cuối cùng ra sao, những diễn biến tại New Mexico cho thấy an toàn trẻ em trên mạng đang trở thành một vấn đề pháp lý và kinh doanh ngày càng quan trọng đối với các công ty công nghệ lớn.

Trong những năm tới, các nền tảng mạng xã hội có thể phải đối mặt với một tiêu chuẩn mới: không chỉ tối ưu hóa thời gian người dùng ở lại ứng dụng, mà còn phải chứng minh rằng sản phẩm của họ có những cơ chế đủ mạnh để bảo vệ nhóm người dùng dễ tổn thương nhất.