Thượng viện Mỹ Thông Qua Dự Luật Cấm Fed Phát Hành Đồng USD Kỹ Thuật Số Trong 4 Năm: Tương Lai CBDC Tại Mỹ Ra Sao?

Một bước ngoặt quan trọng trong chính sách tài chính và tiền tệ của Mỹ vừa diễn ra khi Thượng viện nước này thông qua dự luật về khả năng chi trả nhà ở với tỷ lệ áp đảo 85 phiếu thuận và 5 phiếu chống. Đáng chú ý, bên trong dự luật lại xuất hiện một điều khoản gây nhiều tranh luận: cấm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phát hành tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) trong vòng bốn năm.

Dù hiện tại Fed chưa triển khai bất kỳ chương trình phát hành CBDC nào, việc đưa điều khoản này vào dự luật cho thấy các nhà lập pháp Mỹ, đặc biệt là đảng Cộng hòa, đang muốn ngăn chặn mọi khả năng xuất hiện của một đồng USD kỹ thuật số trong tương lai gần.

Nếu Hạ viện Mỹ tiếp tục thông qua và Tổng thống Donald Trump ký ban hành, quy định này sẽ chính thức trở thành luật liên bang.

CBDC Là Gì Và Vì Sao Mỹ Tranh Cãi Gay Gắt?

CBDC (Central Bank Digital Currency) là tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành và quản lý. Khác với Bitcoin hay các loại tiền điện tử phi tập trung, CBDC được bảo đảm bởi chính phủ và hoạt động như phiên bản số hóa của tiền pháp định.

Nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới đang tích cực nghiên cứu hoặc triển khai CBDC:

• Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang phát triển đồng euro kỹ thuật số.
• Giai đoạn thử nghiệm dự kiến được triển khai trong thời gian tới.
• Mục tiêu ra mắt chính thức của đồng euro kỹ thuật số được đặt vào năm 2029.
• Trung Quốc đã đi trước nhiều quốc gia với dự án đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc phát hành.

Trong khi nhiều nền kinh tế lớn coi CBDC là bước tiến của hệ thống tài chính hiện đại, Mỹ lại đang xuất hiện làn sóng phản đối mạnh mẽ.

Đảng Cộng Hòa Lo Ngại “Nhà Nước Giám Sát Tài Chính”

Một trong những lý do chính khiến các nghị sĩ đảng Cộng hòa phản đối CBDC là lo ngại về quyền riêng tư cá nhân.

Theo quan điểm của họ, nếu chính phủ kiểm soát trực tiếp một đồng tiền kỹ thuật số quốc gia, mọi giao dịch của người dân đều có thể bị theo dõi. Điều này có thể mở rộng đáng kể quyền giám sát của nhà nước đối với hoạt động tài chính của công dân.

Các nhà phê bình gọi đây là nguy cơ hình thành một “nhà nước cảnh sát tài chính”, nơi mọi khoản chi tiêu, tiết kiệm hoặc chuyển tiền đều có thể bị giám sát bởi cơ quan quản lý.

Chính vì vậy, các nghị sĩ Cộng hòa đã thúc đẩy việc đưa điều khoản chống CBDC vào dự luật nhà ở dù hai vấn đề này gần như không liên quan trực tiếp đến nhau.

Fed Thực Sự Có Muốn Phát Hành Đồng USD Kỹ Thuật Số?

Điều đáng chú ý là Fed hiện không hề có kế hoạch cụ thể để phát hành CBDC.

Trước đây, cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell từng khẳng định rằng nếu Mỹ cân nhắc phát hành CBDC trong tương lai, hệ thống này nhiều khả năng vẫn sẽ được vận hành thông qua các ngân hàng thương mại thay vì để Fed trực tiếp quản lý tài khoản của người dân.

Cách tiếp cận này được cho là nhằm giảm bớt các lo ngại liên quan đến quyền riêng tư và sự kiểm soát quá mức của chính phủ.

Tuy nhiên, môi trường chính trị tại Washington đã thay đổi đáng kể.

Chủ tịch Fed mới Kevin Warsh trong phiên điều trần đề cử đã công khai phản đối ý tưởng CBDC, gọi đây là một “lựa chọn chính sách tồi” và không phù hợp với hệ thống tài chính Mỹ.

Quan điểm này càng củng cố thêm lập trường của chính quyền hiện tại.

Donald Trump Kiên Quyết Nói Không Với CBDC

Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Tổng thống Donald Trump đã thể hiện sự phản đối mạnh mẽ đối với đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành.

Tháng 1/2025, ông ký sắc lệnh hành pháp cấm các cơ quan thuộc chính quyền liên bang thực hiện bất kỳ bước đi nào hướng tới việc phát triển hoặc triển khai CBDC.

Theo Nhà Trắng, CBDC có thể:

• Đe dọa quyền riêng tư của công dân.
• Làm suy yếu chủ quyền tài chính của Mỹ.
• Tạo rủi ro cho sự ổn định của hệ thống ngân hàng.
• Mở rộng quyền kiểm soát của chính phủ đối với hoạt động tài chính cá nhân.

Điều khoản vừa được Thượng viện thông qua tiếp tục hiện thực hóa quan điểm này bằng các ràng buộc pháp lý cụ thể.

Nội Dung Chính Của Điều Khoản Cấm CBDC

Theo nội dung được đưa vào dự luật:

Hội đồng Thống đốc Hệ thống Dự trữ Liên bang hoặc các ngân hàng dự trữ liên bang không được phát hành hoặc tạo ra tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, hoặc bất kỳ tài sản kỹ thuật số nào có bản chất tương tự CBDC, trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các tổ chức tài chính trung gian.

Điều này đồng nghĩa Fed không chỉ bị cấm tự phát hành CBDC mà còn không thể triển khai thông qua các ngân hàng thương mại hay tổ chức tài chính khác.

Tuy nhiên, lệnh cấm này chỉ kéo dài đến hết năm 2030, tức có hiệu lực trong khoảng bốn năm.

Tác Động Đến Thị Trường Tiền Điện Tử Và Stablecoin

Việc Mỹ hạn chế CBDC có thể mang lại lợi ích gián tiếp cho thị trường stablecoin tư nhân.

Trong khi CBDC được xem là đối thủ tiềm năng của stablecoin, việc chính phủ Mỹ không tham gia cuộc đua phát hành đồng USD kỹ thuật số có thể tạo thêm không gian phát triển cho các doanh nghiệp tư nhân đang phát hành stablecoin neo giá USD.

Nhiều chuyên gia cho rằng Mỹ đang lựa chọn chiến lược khác với châu Âu và Trung Quốc: ưu tiên hệ sinh thái stablecoin tư nhân thay vì để nhà nước trực tiếp phát hành tiền kỹ thuật số.

Điều này có thể giúp duy trì vai trò dẫn đầu của khu vực tư nhân trong lĩnh vực đổi mới tài chính và công nghệ blockchain.

Triển Vọng Tiếp Theo

Hiện các nghị sĩ tại Hạ viện Mỹ được cho là đang xem xét một quy trình bỏ phiếu nhanh nhằm thông qua dự luật trong thời gian ngắn.

Nếu dự luật được Hạ viện phê chuẩn và nhận chữ ký của Tổng thống Donald Trump, Mỹ sẽ chính thức có rào cản pháp lý ngăn Fed phát hành CBDC cho đến hết năm 2030.

Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong cuộc tranh luận toàn cầu về tương lai của tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương, đặc biệt khi nhiều nền kinh tế lớn vẫn đang tích cực thúc đẩy các dự án CBDC của riêng mình.