Các nhà phân tích chứng khoán đang biến mất khỏi London: Hệ lụy từ MIFID II và cuộc khủng hoảng của thị trường vốn hóa nhỏ Anh

Trong nhiều thập kỷ, London được xem là một trong những trung tâm tài chính quan trọng nhất thế giới, nơi tập trung hàng nghìn chuyên gia phân tích, môi giới và quản lý quỹ đầu tư. Tuy nhiên, đằng sau vẻ hào nhoáng của khu tài chính City of London, một sự thay đổi lớn đang diễn ra: số lượng các nhà phân tích chứng khoán ngày càng suy giảm, đặc biệt trong lĩnh vực doanh nghiệp vốn hóa nhỏ và vừa (SMID).

Xu hướng này đang làm dấy lên lo ngại về tương lai của thị trường chứng khoán Anh, khi các doanh nghiệp nhỏ ngày càng khó tiếp cận dòng vốn và nhà đầu tư thiếu thông tin để đưa ra quyết định.

Bức tranh này được phản ánh rõ nét trong báo cáo khảo sát thường niên của Extel – tổ chức chuyên đánh giá và xếp hạng các chuyên gia tài chính tại châu Âu.

Từ “Giải Oscar của giới tài chính” đến thực trạng đáng lo ngại

Trong những năm 1990 và đầu những năm 2000, các nhà báo tài chính tại Anh thường dựa vào danh bạ các nhà phân tích chứng khoán để thu thập thông tin về doanh nghiệp và thị trường.

Các cuộc khảo sát thường niên của Extel từng được ví như “Giải Oscar của Thành phố London”, nơi tôn vinh những chuyên gia phân tích xuất sắc nhất.

Những bảng xếp hạng này không chỉ mang ý nghĩa danh tiếng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của các nhà phân tích. Một vị trí cao trong bảng xếp hạng có thể giúp chuyên gia tài chính nhận được mức lương và tiền thưởng hấp dẫn hơn đáng kể.

Tuy nhiên, sau gần ba thập kỷ, bức tranh đã thay đổi mạnh mẽ.

Ngày nay, số lượng các nhà phân tích theo dõi thị trường chứng khoán Anh, đặc biệt là nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ và vừa, đã giảm đáng kể so với trước đây.

MIFID II – Bước ngoặt làm thay đổi ngành nghiên cứu chứng khoán

Nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân lớn nhất dẫn đến sự suy giảm này bắt nguồn từ quy định MIFID II của Liên minh châu Âu, có hiệu lực từ tháng 1/2018.

Mục tiêu ban đầu của MIFID II là tăng tính minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường tài chính.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là yêu cầu các công ty môi giới phải tách riêng chi phí nghiên cứu chứng khoán khỏi phí giao dịch.

Trước đây, chi phí nghiên cứu thường được “gộp chung” vào phí môi giới. Điều này giúp các công ty chứng khoán có nguồn thu ổn định để duy trì đội ngũ phân tích.

Tuy nhiên, khi khách hàng phải trả tiền riêng cho nghiên cứu, nhiều quỹ đầu tư bắt đầu cắt giảm ngân sách dành cho dịch vụ này.

Hệ quả là doanh thu của các bộ phận nghiên cứu giảm mạnh, kéo theo việc cắt giảm nhân sự trên diện rộng.

David Enticknap, Giám đốc điều hành của Extel, nhận định rằng MIFID II đã giáng một đòn đau vào ngành nghiên cứu chứng khoán tại Anh.

Số lượng nhà phân tích lao dốc

Dữ liệu từ Extel cho thấy mức suy giảm đáng báo động.

Năm 2007, thời điểm trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, có tới 29 nhà phân tích theo dõi nhóm doanh nghiệp bán lẻ vốn hóa nhỏ và vừa tại Anh.

Đến nay, con số này chỉ còn 17 người.

Trong lĩnh vực dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, số lượng nhà phân tích giảm từ 26 xuống còn 20.

Đây chỉ là hai ví dụ điển hình cho xu hướng thu hẹp diễn ra trên toàn bộ thị trường.

Khi số lượng chuyên gia nghiên cứu giảm, phạm vi bao phủ doanh nghiệp cũng thu hẹp theo.

Nhiều công ty niêm yết nhỏ hiện không còn nhận được sự quan tâm từ giới phân tích, khiến nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin.

Làn sóng sáp nhập và biến mất của các công ty môi giới

Bên cạnh tác động của MIFID II, ngành môi giới chứng khoán Anh cũng chứng kiến làn sóng tái cấu trúc mạnh mẽ.

Những tên tuổi quen thuộc một thời như Bridgewell Securities, Oriel Securities, Cenkos Securities hay Seymour Pierce đã biến mất khỏi thị trường.

Các thương vụ mua bán và sáp nhập cũng diễn ra liên tục:

• Numis Securities được Deutsche Bank mua lại vào năm 2023.
• Panmure Gordon sáp nhập với Liberum trong năm 2024.
• Stifel đóng cửa mảng kinh doanh cổ phiếu tại Anh vào cuối năm 2025.

Quá trình hợp nhất này giúp các tổ chức tài chính tối ưu chi phí nhưng đồng thời cũng làm giảm sự đa dạng của hệ sinh thái nghiên cứu và phân tích.

Doanh nghiệp vốn hóa nhỏ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất

Các công ty vốn hóa nhỏ và vừa là nhóm chịu tác động lớn nhất từ sự suy giảm của ngành phân tích.

Không giống các tập đoàn lớn luôn được nhiều ngân hàng đầu tư theo dõi, các doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc rất nhiều vào báo cáo nghiên cứu để tiếp cận nhà đầu tư.

Khi số lượng báo cáo giảm xuống, tính thanh khoản của cổ phiếu cũng giảm theo.

Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn:

• Ít nghiên cứu hơn.
• Ít nhà đầu tư quan tâm hơn.
• Thanh khoản thấp hơn.
• Khả năng huy động vốn giảm.

Đó là lý do nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Anh đang gặp khó khăn trong việc thu hút dòng vốn mới.

Những tín hiệu phục hồi bắt đầu xuất hiện

Dù bức tranh chung còn nhiều thách thức, một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện.

Sau Báo cáo Đánh giá Nghiên cứu Đầu tư năm 2023 của chuyên gia Rachel Kent thuộc hãng luật Hogan Lovells, Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) đã bắt đầu nới lỏng một số quy định.

Theo đó, các nhà quản lý tài sản được phép gộp một phần chi phí nghiên cứu với chi phí thực hiện giao dịch, tương tự mô hình trước đây.

Động thái này được kỳ vọng sẽ giúp các công ty chứng khoán có thêm nguồn lực để duy trì đội ngũ phân tích.

David Enticknap cho rằng những “mầm xanh” phục hồi đã xuất hiện, nhưng ngành nghiên cứu cần được định giá đúng giá trị để phát triển bền vững.

Thách thức lớn: Thu hút thế hệ chuyên gia mới

Một vấn đề khác mà ngành tài chính London đang đối mặt là sự thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp của giới trẻ.

Nếu như trước đây nghề phân tích chứng khoán được xem là một trong những công việc hấp dẫn nhất trong lĩnh vực tài chính, thì hiện nay nhiều sinh viên xuất sắc lại hướng tới các công ty công nghệ, trí tuệ nhân tạo hoặc startup.

Sự bùng nổ của AI, fintech và nền kinh tế số khiến ngành môi giới chứng khoán truyền thống trở nên kém hấp dẫn hơn trong mắt thế hệ mới.

Điều này làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Vì sao nghề phân tích chứng khoán vẫn quan trọng?

Bất chấp những thay đổi của thị trường, các chuyên gia cho rằng vai trò của nhà phân tích chứng khoán vẫn không thể thay thế hoàn toàn.

Các báo cáo nghiên cứu chất lượng giúp:

• Cung cấp thông tin minh bạch cho nhà đầu tư.
• Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.
• Tăng tính thanh khoản cho thị trường.
• Giảm biến động do đầu cơ hoặc tin đồn.
• Nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

Đây là những yếu tố nền tảng để duy trì một thị trường tài chính lành mạnh và hiệu quả.

Sự suy giảm của đội ngũ phân tích chứng khoán tại London không chỉ là câu chuyện của một ngành nghề, mà còn phản ánh những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc của thị trường tài chính Anh sau MIFID II. Khi số lượng chuyên gia nghiên cứu giảm và phạm vi bao phủ doanh nghiệp thu hẹp, các công ty vốn hóa nhỏ đang đối mặt với nhiều khó khăn hơn trong việc thu hút nhà đầu tư và huy động vốn. Mặc dù những tín hiệu phục hồi đã bắt đầu xuất hiện, tương lai của ngành vẫn phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa minh bạch thị trường, giá trị nghiên cứu và sức hấp dẫn nghề nghiệp đối với thế hệ tài năng mới.