Mỹ Tạm Hoãn Đưa DeepSeek Vào Danh Sách Đen: Cuộc Cân Não Công Nghệ Mỹ – Trung Bước Sang Giai Đoạn Mới

Chính quyền Mỹ được cho là đã quyết định tạm thời chưa đưa công ty trí tuệ nhân tạo DeepSeek của Trung Quốc cùng hơn 100 doanh nghiệp khác vào Danh sách Thực thể (Entity List) của Bộ Thương mại Mỹ, mặc dù nhiều đơn vị đã bị xác định là có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Theo các nguồn tin thân cận, quyết định này xuất hiện trong bối cảnh Washington muốn tránh làm gia tăng căng thẳng với Bắc Kinh, khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang đối đầu gay gắt trong các lĩnh vực công nghệ cao, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và thương mại quốc tế.

Đáng chú ý, DeepSeek – công ty AI nổi lên mạnh mẽ từ đầu năm 2025 nhờ các mô hình trí tuệ nhân tạo chi phí thấp – đã trở thành một trong những cái tên gây tranh cãi nhất trong cuộc đua AI toàn cầu.

DeepSeek từng bị cáo buộc hỗ trợ các hoạt động quân sự và tình báo

Theo các báo cáo trước đó từ giới chức Mỹ, DeepSeek bị nghi ngờ có liên hệ với các hoạt động quân sự và tình báo của Trung Quốc.

Một quan chức cấp cao Mỹ từng cho biết DeepSeek bị cáo buộc tìm cách sử dụng các công ty trung gian tại Đông Nam Á nhằm tiếp cận trái phép các chip AI tiên tiến do Mỹ kiểm soát xuất khẩu.

Không chỉ vậy, các hãng AI hàng đầu của Mỹ cũng đã lên tiếng cảnh báo.

Công ty AI Anthropic từng phát hiện một chiến dịch được cho là nhằm khai thác trái phép năng lực của nền tảng Claude để phục vụ việc phát triển mô hình AI của các doanh nghiệp Trung Quốc.

Trong khi đó, OpenAI cũng cảnh báo các nhà lập pháp Mỹ rằng DeepSeek có thể đang tìm cách tận dụng hoặc sao chép các công nghệ AI tiên tiến nhằm rút ngắn khoảng cách với các đối thủ phương Tây.

Những nghi vấn này khiến DeepSeek trở thành tâm điểm trong các cuộc thảo luận về an ninh công nghệ và kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Hơn 100 công ty Trung Quốc nằm trong diện theo dõi

Không chỉ DeepSeek, nhà sản xuất chip nhớ ChangXin Memory Technologies (CXMT) cùng hơn 100 công ty Trung Quốc khác cũng được cho là đã được một ủy ban liên ngành của Mỹ xem xét đưa vào danh sách hạn chế.

CXMT hiện là một trong những doanh nghiệp bán dẫn quan trọng nhất của Trung Quốc trong lĩnh vực bộ nhớ.

Trước đó, doanh nghiệp này từng bị Bộ Quốc phòng Mỹ xếp vào danh sách các công ty có liên hệ với quân đội Trung Quốc.

Nếu bị đưa vào Danh sách Thực thể, các công ty Mỹ sẽ không được phép cung cấp hàng hóa, phần mềm hoặc công nghệ cho các doanh nghiệp này nếu không có giấy phép đặc biệt từ chính phủ.

Trong thực tế, phần lớn các giấy phép như vậy thường bị từ chối.

Vì sao Mỹ chưa công bố danh sách mới?

Điều khiến nhiều chuyên gia bất ngờ là kể từ tháng 10 năm ngoái, Mỹ gần như không bổ sung thêm doanh nghiệp nào vào Danh sách Thực thể.

Đây được xem là khoảng thời gian dài nhất trong hơn một thập kỷ mà danh sách này không có cập nhật đáng kể.

Nhiều chuyên gia nhận định lý do chính nằm ở yếu tố địa chính trị.

Washington hiện đang cố gắng cân bằng giữa hai mục tiêu:

• Bảo vệ an ninh quốc gia.
• Tránh làm đổ vỡ các cuộc đàm phán kinh tế và thương mại với Trung Quốc.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc, bất kỳ biện pháp trừng phạt mới nào cũng có thể gây tác động lan rộng tới nhiều ngành công nghiệp trên thế giới.

Cuộc chiến AI và bán dẫn ngày càng khốc liệt

Thực tế cho thấy cạnh tranh Mỹ – Trung hiện không chỉ là cuộc chiến thương mại mà đã mở rộng sang lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Washington đang tập trung hạn chế khả năng tiếp cận chip AI tiên tiến của Trung Quốc, đặc biệt là các sản phẩm do các hãng công nghệ Mỹ phát triển.

Ngược lại, Bắc Kinh tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào:

• Trí tuệ nhân tạo.
• Chất bán dẫn nội địa.
• Robot quân sự.
• Máy bay không người lái.
• Điện toán hiệu năng cao.

Các nguồn tin cho biết hàng chục công ty Trung Quốc bị phát hiện có liên quan đến việc cung cấp chip AI bị hạn chế cho các trường đại học hoặc tổ chức nghiên cứu trong nước.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp sản xuất drone và robot quân sự cũng nằm trong danh sách xem xét của các cơ quan chức năng Mỹ.

Lo ngại Mỹ đang chậm chân trong kiểm soát công nghệ

Một số cựu quan chức Mỹ cảnh báo việc trì hoãn cập nhật Danh sách Thực thể có thể tạo ra các kẽ hở đáng kể.

Theo họ, công nghệ nhạy cảm của Mỹ có nguy cơ tiếp tục chảy vào các tổ chức bị nghi ngờ phục vụ mục đích quân sự hoặc chiến lược.

Nhiều chuyên gia ví quá trình kiểm soát xuất khẩu công nghệ giống như trò chơi “đập chuột” – khi một công ty bị chặn, nhiều thực thể mới lập tức xuất hiện để thay thế.

Nếu cơ chế giám sát không được cập nhật liên tục, hiệu quả của các biện pháp hạn chế sẽ giảm đáng kể.

Tác động đối với ngành công nghệ toàn cầu

Việc Mỹ tạm hoãn đưa DeepSeek và các doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách đen cho thấy Washington đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa các công ty trên sẽ thoát khỏi nguy cơ bị trừng phạt trong tương lai.

Giới phân tích nhận định cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ tiếp tục là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất tới:

• Ngành trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
• Chuỗi cung ứng bán dẫn.
• Thị trường công nghệ cao.
• Chính sách thương mại quốc tế.

Trong những năm tới, AI và chip bán dẫn nhiều khả năng sẽ trở thành “mặt trận” chiến lược quan trọng nhất giữa hai siêu cường kinh tế.

Mỹ tạm thời chưa đưa DeepSeek, CXMT và hơn 100 doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách đen thương mại cho thấy sự phức tạp của cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh. Trong khi các lo ngại về an ninh quốc gia ngày càng gia tăng, yếu tố kinh tế và ngoại giao vẫn đóng vai trò quan trọng trong các quyết định của Mỹ. Cuộc chiến AI, bán dẫn và công nghệ cao giữa hai siêu cường vì thế được dự báo sẽ còn kéo dài và tác động sâu rộng tới nền kinh tế toàn cầu.