Mỹ cấm nhập khẩu xe máy, sữa và rượu từ Canada: Chiến tranh thương mại Mỹ – Canada leo thang

Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi Washington công bố các biện pháp hạn chế nhập khẩu đối với hàng loạt sản phẩm Canada, trong đó có đồ uống có cồn, xe máy và một số sản phẩm sữa.

Động thái của Mỹ được đưa ra ngay sau khi các biện pháp thuế trả đũa của Canada đối với hàng hóa Mỹ chính thức có hiệu lực, mở ra nguy cơ một vòng xoáy leo thang mới giữa hai đối tác thương mại lâu năm ở Bắc Mỹ.

Mỹ cấm nhập khẩu nhiều sản phẩm từ Canada

Theo thông tin được công bố trên trang web Nhà Trắng, các lệnh cấm nhập khẩu mới của Mỹ sẽ có hiệu lực từ ngày 29/9.

Danh sách bị ảnh hưởng bao gồm nhiều nhóm sản phẩm đồ uống có cồn, trong đó có bia và nhiều loại rượu vang, whisky, bourbon, rum, vodka, vermouth, tequila, mezcal và brandy.

Một số sản phẩm thuộc nhóm sữa cũng nằm trong phạm vi hạn chế, bao gồm protein whey, mật đường nghịch đảo, mật mía và bia không cồn theo nội dung thông báo.

Ngoài lệnh cấm hoàn toàn đối với một số mặt hàng, Washington còn bổ sung nhiều sản phẩm khác vào danh sách chịu mức thuế 50%. Các mặt hàng bị ảnh hưởng bao gồm một số loại phô mai, sản phẩm giấy, nhôm, gỗ, đồ nội thất, thiết bị chiếu sáng và nhiều sản phẩm khác.

Động thái này cho thấy căng thẳng thương mại giữa Washington và Ottawa đang chuyển từ tranh chấp thuế quan sang những biện pháp kiểm soát trực tiếp hơn đối với hoạt động nhập khẩu.

Canada trả đũa hàng hóa Mỹ trị giá khoảng 20 tỷ USD

Các biện pháp mới của Mỹ được đưa ra sau khi Canada áp dụng thuế trả đũa đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Mỹ.

Theo các quan chức Canada, mức thuế mới dao động từ 15% đến 50%, áp dụng đối với nhiều nhóm hàng từ thép, đồ nội thất đến quần áo và thiết bị điện tử.

Ottawa cho biết mục tiêu của các biện pháp này là tạo sức ép kinh tế và chính trị lên Washington, đặc biệt đối với những ngành có ảnh hưởng tại các bang quan trọng của Mỹ như Michigan và Ohio.

Thời điểm áp dụng cũng đáng chú ý khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ dự kiến diễn ra vào tháng 11. Điều này khiến tác động của cuộc chiến thương mại không chỉ dừng lại ở kinh tế mà còn có thể trở thành vấn đề chính trị.

Thủ tướng Canada Mark Carney cho rằng Canada cần giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ và tìm kiếm thêm các đối tác thương mại khác.

Trong một video đăng trên YouTube hôm thứ Ba, ông Carney nhấn mạnh rằng Canada có đủ nguồn lực để chuyển hướng và phát triển, dù quá trình này chắc chắn sẽ đi kèm chi phí.

Quan hệ thương mại Mỹ – Canada đứng trước bước ngoặt

Mỹ và Canada từ lâu là hai đối tác thương mại quan trọng của nhau. Vì vậy, việc liên tục áp dụng thuế quan và các biện pháp hạn chế nhập khẩu đang làm gia tăng lo ngại về tương lai của quan hệ kinh tế song phương.

Đáng chú ý hơn, tranh chấp hiện tại đặt ra câu hỏi về tính ổn định của Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), hiệp định thương mại tự do thay thế NAFTA và đóng vai trò nền tảng cho thương mại Bắc Mỹ.

Mặc dù những mặt hàng bị ảnh hưởng trực tiếp chỉ chiếm một phần tương đối nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại giữa Mỹ và Canada, các chuyên gia lo ngại vấn đề lớn hơn nằm ở nguy cơ hai bên tiếp tục trả đũa lẫn nhau.

Nếu mỗi vòng áp thuế lại dẫn đến một vòng áp thuế mới, chi phí đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể tăng lên, đồng thời làm giảm mức độ ổn định vốn có của chuỗi cung ứng Bắc Mỹ.

Michael Harvey, giám đốc điều hành của Liên minh Thương mại Nông sản Thực phẩm Canada, cảnh báo về nguy cơ hình thành một vòng xoáy leo thang, đồng thời thừa nhận Ottawa cần tìm những lĩnh vực có thể tạo sức ép lên Mỹ.

Trump tiếp tục gây sức ép với Canada

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra các tuyên bố cứng rắn nhằm vào Canada trên mạng xã hội Truth Social.

Hôm thứ Hai, ông tuyên bố nhà sản xuất máy bay tư nhân Bombardier của Canada sẽ không còn được phép bán máy bay tại Mỹ nếu doanh nghiệp này không bắt đầu sản xuất tại Mỹ.

Những tuyên bố như vậy cho thấy tranh chấp thương mại đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác nhau, từ hàng tiêu dùng, công nghiệp đến hàng không.

Trump cũng chia sẻ hình ảnh bản đồ Bắc Mỹ được phủ cờ Mỹ, bao gồm cả Canada và Mexico, đồng thời tiếp tục sử dụng những phát ngôn mang tính khiêu khích liên quan đến ý tưởng Canada trở thành “tiểu bang thứ 51” của Mỹ.

Trước khi các biện pháp mới có hiệu lực, ông Trump cũng chỉ đạo Cơ quan Quản lý Dịch vụ Tổng hợp Mỹ (GSA) phối hợp với Đại diện Thương mại Mỹ nhằm loại các sản phẩm có nguồn gốc từ Canada khỏi một danh mục mua sắm của chính phủ, trừ khi Canada khôi phục sự “tương hỗ đầy đủ và công bằng” đối với nông dân và doanh nghiệp Mỹ.

Canada chịu áp lực khi phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của tranh chấp thương mại hiện nay là mức độ phụ thuộc của Canada vào thị trường Mỹ.

Theo số liệu được đề cập, Canada đã xuất khẩu gần 68% tổng kim ngạch hàng hóa sang Mỹ trong năm nay. Trong số này, khoảng 80% được miễn thuế nhờ các điều khoản trong USMCA.

Cơ chế này từng tạo ra sự ổn định đáng kể cho nền kinh tế Canada và giúp các doanh nghiệp hai nước xây dựng chuỗi cung ứng xuyên biên giới trong nhiều năm.

Tuy nhiên, những biện pháp thuế mới của Mỹ đang đặt cơ chế này trước sức ép lớn.

Các mức thuế được Washington áp dụng hồi tháng trước dựa trên một đạo luật của Mỹ từ thời kỳ Đại suy thoái, theo đó không cho phép Ottawa sử dụng một số quyền miễn trừ theo USMCA.

Điều này khiến doanh nghiệp Canada phải đối mặt với sự bất định lớn hơn trong hoạt động xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Ô tô có thể trở thành điểm nóng tiếp theo

Một trong những vấn đề đáng quan tâm nhất là ngành ô tô.

Một quan chức Mỹ cho biết lời đe dọa trước đó của Tổng thống Trump về việc nâng thuế nhập khẩu ô tô Canada từ 25% lên 50% kể từ ngày 1/1 vẫn còn hiệu lực.

Nếu chính sách này được triển khai, ngành ô tô Bắc Mỹ có thể chịu tác động đáng kể bởi chuỗi cung ứng của ngành vốn có mức độ liên kết rất cao giữa Mỹ, Canada và Mexico.

Linh kiện ô tô có thể nhiều lần vượt qua biên giới trong quá trình sản xuất. Vì vậy, việc áp thêm thuế có thể làm tăng chi phí sản xuất, gây áp lực lên giá thành và ảnh hưởng tới cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer được cho là đã trao đổi với Dominic LeBlanc, bộ trưởng Canada phụ trách thương mại song phương với Mỹ. Hai bên dự kiến tiếp tục thảo luận trong những ngày tới nhằm tìm kiếm khả năng tháo gỡ bế tắc.

Ottawa cảnh báo về tác động đối với người lao động và doanh nghiệp

Bộ trưởng Dominic LeBlanc đã chỉ trích các biện pháp mới của Mỹ và cho biết ông vẫn liên lạc với phía Washington để tìm hướng giải quyết.

Ưu tiên mà Ottawa đưa ra là bảo vệ người lao động, nông dân, gia đình và doanh nghiệp Canada trước những tác động của chính sách thuế quan.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với Canada bởi nhiều ngành sản xuất của nước này phụ thuộc đáng kể vào khả năng tiếp cận thị trường Mỹ.

Trong trường hợp thuế quan được duy trì trong thời gian dài, doanh nghiệp có thể phải tìm kiếm thị trường mới, thay đổi chuỗi cung ứng hoặc chuyển một phần hoạt động sản xuất.

Tuy nhiên, quá trình chuyển hướng thương mại không thể thực hiện trong thời gian ngắn và có thể tạo ra chi phí đáng kể.

Doanh nghiệp quốc tế bắt đầu tính toán lại chuỗi cung ứng

Tác động của cuộc chiến thương mại đã bắt đầu khiến một số doanh nghiệp quốc tế xem xét lại hoạt động kinh doanh.

Người phát ngôn của Sapporo cho biết hãng đang đánh giá khả năng chuyển một lượng nhỏ sản phẩm đồ uống không cồn từ Canada sang Mỹ nhằm hạn chế rủi ro liên quan đến thuế quan.

Sapporo sở hữu Sleeman Breweries, một hãng bia có trụ sở tại Ontario. Canada đóng góp hơn một nửa doanh thu bán bia ở nước ngoài của tập đoàn Nhật Bản này.

Trường hợp Sapporo cho thấy doanh nghiệp quốc tế có thể phải điều chỉnh mạng lưới sản xuất và phân phối nếu căng thẳng thương mại tiếp tục kéo dài.

Trong dài hạn, các công ty có thể ưu tiên xây dựng chuỗi cung ứng đa dạng hơn nhằm giảm sự phụ thuộc vào một thị trường hoặc một tuyến thương mại duy nhất.

Rủi ro đối với đầu tư và tăng trưởng kinh tế

Những lo ngại về tương lai của USMCA đang xuất hiện trong bối cảnh Canada phải đối mặt với một đối tác thương mại có nền kinh tế lớn hơn rất nhiều.

Sự bất định về chính sách thuế quan có thể khiến doanh nghiệp trì hoãn quyết định đầu tư, đặc biệt đối với các dự án có chu kỳ vốn dài.

Nếu doanh nghiệp không thể dự đoán mức thuế trong tương lai, việc xây dựng nhà máy hoặc mở rộng công suất tại Canada có thể trở nên khó tính toán hơn.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Mỹ cũng có thể chịu tác động nếu nguyên vật liệu, linh kiện hoặc hàng hóa nhập khẩu từ Canada trở nên đắt đỏ.

Do đó, thuế quan không nhất thiết chỉ tạo chi phí cho phía bị áp thuế. Trong các chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ, chi phí có thể được phân bổ sang nhiều tầng doanh nghiệp trước khi cuối cùng tác động tới người tiêu dùng.

Người dân Canada vẫn ủng hộ Mark Carney

Bất chấp áp lực kinh tế, các cuộc khảo sát gần đây cho thấy Thủ tướng Mark Carney vẫn nhận được sự ủng hộ đáng kể từ người dân Canada.

Một khảo sát của Angus Reid công bố hôm thứ Ba cho thấy tỷ lệ ủng hộ hiệu quả hoạt động của ông Carney tăng 11 điểm phần trăm lên 62% so với tháng 8.

Tuy nhiên, các nhà phân tích chính trị cảnh báo mức độ ủng hộ này có thể thay đổi khi người dân bắt đầu cảm nhận rõ hơn tác động của cuộc chiến thương mại đối với giá cả, việc làm và hoạt động kinh doanh.

Trong khi đó, một khảo sát Reuters/Ipsos cho thấy chỉ khoảng 20% người Mỹ được hỏi ủng hộ mức thuế mà Tổng thống Trump áp dụng đối với hàng hóa Canada.

Những con số này cho thấy chính sách thương mại đang tạo ra những phản ứng khác nhau ở hai phía biên giới.

Cuộc chiến thương mại có thể tiếp tục leo thang?

Một trong những câu hỏi lớn nhất hiện nay là liệu Washington và Ottawa có thể đạt được thỏa thuận mới hay không.

Các cuộc tiếp xúc giữa quan chức thương mại hai nước vẫn đang diễn ra. Điều này cho thấy cánh cửa đàm phán chưa hoàn toàn đóng lại.

Tuy nhiên, nếu các biện pháp trả đũa tiếp tục được mở rộng, nguy cơ tác động đến nhiều ngành kinh tế hơn sẽ tăng lên.

Đặc biệt, ngành ô tô, nông nghiệp, đồ uống, thép, nhôm, gỗ và hàng tiêu dùng có thể tiếp tục trở thành những lĩnh vực chịu ảnh hưởng.

Cuộc chiến thương mại Mỹ – Canada đang bước sang một giai đoạn mới với các biện pháp hạn chế nhập khẩu ngày càng mạnh. Washington đã công bố lệnh cấm đối với một loạt sản phẩm Canada, trong khi Ottawa triển khai các biện pháp thuế trả đũa trị giá khoảng 20 tỷ USD đối với hàng hóa Mỹ.

Điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở giá trị thương mại của những sản phẩm bị ảnh hưởng trực tiếp, mà còn ở nguy cơ hình thành một vòng xoáy leo thang giữa hai nền kinh tế có chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ.

Tương lai của USMCA, ngành ô tô Bắc Mỹ, hoạt động xuất khẩu của Canada và chiến lược chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp quốc tế sẽ là những yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới.

Nếu Washington và Ottawa không sớm tìm được tiếng nói chung, tác động của cuộc tranh chấp có thể vượt ra ngoài phạm vi thuế quan, ảnh hưởng tới đầu tư, giá hàng hóa, việc làm và triển vọng tăng trưởng của cả khu vực Bắc Mỹ.

6 câu hỏi thường gặp về chiến tranh thương mại Mỹ – Canada

1. Mỹ đang cấm nhập khẩu những sản phẩm nào từ Canada?

Theo nội dung được công bố, nhóm hàng bị cấm bao gồm nhiều loại đồ uống có cồn, xe máy và một số sản phẩm thuộc nhóm sữa. Một số mặt hàng khác không bị cấm hoàn toàn nhưng chịu mức thuế cao.

2. Vì sao Mỹ áp dụng các biện pháp mới?

Động thái của Mỹ được đưa ra sau khi Canada triển khai các biện pháp thuế trả đũa đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Mỹ.

3. Canada đã áp thuế lên hàng hóa Mỹ ở mức nào?

Theo nội dung được đề cập, mức thuế trả đũa của Canada dao động từ 15% đến 50% tùy từng nhóm sản phẩm.

4. USMCA có nguy cơ bị ảnh hưởng không?

Có. Mặc dù các biện pháp hiện tại chưa đồng nghĩa USMCA chấm dứt, việc Mỹ và Canada liên tục áp dụng các biện pháp thuế quan đang làm gia tăng lo ngại về tính ổn định của hiệp định.

5. Ngành ô tô có thể chịu ảnh hưởng lớn không?

Có khả năng. Chuỗi cung ứng ô tô Bắc Mỹ có mức độ liên kết cao giữa Mỹ và Canada. Nếu thuế nhập khẩu ô tô và linh kiện tăng mạnh, chi phí sản xuất có thể bị đẩy lên.

6. Canada có thể giảm phụ thuộc vào Mỹ không?

Canada đang tìm cách đa dạng hóa đối tác thương mại, nhưng việc thay thế một thị trường lớn như Mỹ là quá trình dài và có thể phát sinh chi phí đáng kể.