Lao động nhập cư Trung Quốc rời thành phố về quê: Xu hướng “hồi hương” gia tăng khi việc làm khan hiếm

Làn sóng lao động hồi hương: Khi thành phố không còn là “miền đất hứa”

Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, thị trường lao động tại Trung Quốc đang chứng kiến một xu hướng đáng chú ý: ngày càng nhiều lao động nhập cư rời bỏ thành phố để trở về quê nhà.

Câu chuyện của Zhang Feng, một lao động 40 tuổi từng làm việc tại Tô Châu, là ví dụ điển hình. Sau khi mất việc trong lĩnh vực xây dựng vào tháng 4, anh trở về quê tại An Huy với dự định chỉ nghỉ ngắn hạn. Tuy nhiên, sau 8 tháng, anh vẫn chưa tìm được việc làm mới và cũng không có kế hoạch quay lại thành phố.

“Tôi không còn thấy cơ hội ở thành phố nữa”, anh chia sẻ, phản ánh tâm lý chung của nhiều lao động trong giai đoạn hiện nay.

“Fanxiangzhixiang” – hiện tượng quay về quê đang lan rộng

Hiện tượng lao động nhập cư trở về quê được gọi là “fanxiangzhixiang” – một xu hướng từng xuất hiện trong các giai đoạn kinh tế khó khăn trước đây, nay đang quay trở lại mạnh mẽ.

Kể từ khi Cải cách mở cửa Trung Quốc 1978 bắt đầu, hàng trăm triệu lao động nông thôn đã di cư lên các đô thị để tìm kiếm cơ hội. Họ chính là lực lượng đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng thần tốc của nền kinh tế.

Tuy nhiên, khi nền kinh tế chững lại, vòng quay này đảo chiều:

• Lao động mất việc tại thành phố
• Thu nhập giảm sút
• Chi phí sinh hoạt tăng cao
• Cơ hội việc làm ngày càng khan hiếm

Tất cả khiến việc quay về quê trở thành lựa chọn an toàn hơn.

Áp lực kinh tế và thị trường lao động suy yếu

Những tháng gần đây, thị trường lao động tại Trung Quốc chịu tác động từ nhiều yếu tố:

• Suy giảm trong lĩnh vực bất động sản và xây dựng
• Tăng trưởng kinh tế chậm lại
• Xu hướng tự động hóa và ứng dụng công nghệ
• Áp lực sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán

Sau kỳ nghỉ Tết, lượng lớn lao động không quay lại thành phố như trước, mà lựa chọn ở lại quê nhà. Điều này cho thấy niềm tin vào thị trường việc làm đô thị đang suy giảm đáng kể.

Chính phủ lo ngại về tác động dây chuyền

Trước tình hình này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Trung Quốc đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ lao động thất nghiệp ồ ạt quay về nông thôn.

Theo đánh giá, nếu không có giải pháp kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến:

• Gia tăng thất nghiệp tại khu vực nông thôn
• Áp lực lên hệ thống an sinh xã hội
• Suy giảm năng suất lao động
• Kìm hãm phát triển kinh tế địa phương

Chính phủ cũng nhấn mạnh cần thúc đẩy các chính sách tạo việc làm tại chỗ, hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn.

Nông thôn: Thách thức và cơ hội song hành

Dù đối mặt nhiều khó khăn, sự trở về của lực lượng lao động cũng mở ra những cơ hội nhất định cho khu vực nông thôn:

1. Tăng nguồn nhân lực

Lao động quay về mang theo kinh nghiệm, kỹ năng và tư duy mới từ thành phố.

2. Thúc đẩy kinh tế địa phương

Một số người lựa chọn khởi nghiệp nhỏ, kinh doanh hoặc tham gia sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

3. Tái cấu trúc kinh tế nông thôn

Sự dịch chuyển này có thể thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nông thôn nếu được định hướng đúng.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là thiếu việc làm ổn định và bền vững.

Thực trạng: Không phải ai cũng tìm được hướng đi mới

Dù có những tín hiệu tích cực, phần lớn lao động quay về vẫn gặp khó khăn trong việc thích nghi:

• Thiếu kỹ năng phù hợp với thị trường địa phương
• Ít cơ hội việc làm ngoài nông nghiệp
• Thu nhập thấp hơn nhiều so với thành phố
• Thiếu hệ sinh thái hỗ trợ kinh doanh

Trường hợp của Zhang Feng cho thấy rõ điều này: quay về quê không đồng nghĩa với việc tìm được lối đi mới.

Xu hướng dài hạn: Sự thay đổi trong dòng di cư lao động

Hiện tượng “fanxiangzhixiang” không chỉ là phản ứng ngắn hạn mà có thể trở thành xu hướng dài hạn nếu:

• Thị trường việc làm đô thị tiếp tục suy yếu
• Công nghệ thay thế lao động phổ thông
• Chi phí sống tại thành phố tiếp tục tăng

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cân bằng phát triển giữa đô thị và nông thôn.

Bài toán lớn cho thị trường lao động Trung Quốc

Làn sóng lao động hồi hương đang phản ánh rõ những thách thức của nền kinh tế Trung Quốc trong giai đoạn chuyển đổi. Khi thành phố không còn là “điểm đến lý tưởng”, nông thôn trở thành nơi trú ẩn tạm thời nhưng chưa chắc là giải pháp lâu dài.

Bài toán đặt ra không chỉ là tạo việc làm, mà còn là xây dựng một hệ sinh thái kinh tế cân bằng, bền vững giữa đô thị và nông thôn trong kỷ nguyên mới.