Goldman Sachs cảnh báo ngành AI đang chia thành hai thế giới: Mỹ và Trung Quốc định hình hai hệ sinh thái riêng

AI toàn cầu bước vào giai đoạn phân hóa giữa Mỹ và Trung Quốc

Ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần hình thành hai hệ sinh thái riêng biệt, một xoay quanh Mỹ và các đối tác thương mại chủ chốt, trong khi hệ sinh thái còn lại do Trung Quốc dẫn dắt. Theo phân tích mới của Goldman Sachs, sự thay đổi này phản ánh không chỉ cạnh tranh công nghệ mà còn chịu ảnh hưởng từ địa chính trị, an ninh quốc gia, chính sách công nghiệp và nhu cầu tăng trưởng kinh tế.

Trong báo cáo được công bố hôm Chủ nhật, nhóm chiến lược gia do Kinger Lau dẫn đầu cho rằng quan điểm về một thế độc quyền kép toàn cầu trong lĩnh vực AI đang ngày càng thu hút sự chú ý của giới đầu tư. Thay vì xem AI như một thị trường toàn cầu thống nhất, nhà đầu tư có thể cần đánh giá riêng các hệ sinh thái công nghệ, chuỗi cung ứng và nhóm doanh nghiệp hưởng lợi tại từng thị trường.

Mỹ vẫn giữ vai trò quan trọng trong các lĩnh vực như chip AI tiên tiến, hạ tầng điện toán đám mây và những nền tảng mô hình hàng đầu. Trong khi đó, Trung Quốc đang tăng cường năng lực tự chủ, phát triển mô hình ngôn ngữ lớn, chip, phần mềm mã nguồn mở và các ứng dụng AI phục vụ thị trường nội địa.

Theo Goldman Sachs, Trung Quốc không còn chỉ là nhà cung cấp các sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ sự phát triển AI toàn cầu. Nước này đang xây dựng một hệ sinh thái có khả năng cạnh tranh trên nhiều tầng công nghệ, từ phần cứng đến mô hình và ứng dụng.

Sự phân hóa này có thể tác động đáng kể đến dòng vốn đầu tư, chiến lược kinh doanh của các tập đoàn công nghệ và cách nhà đầu tư định giá cổ phiếu AI. Khi hai hệ sinh thái ngày càng có động lực phát triển khác nhau, cơ hội và rủi ro cũng có thể phân bổ không đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp.

DeepSeek và Kimi cho thấy năng lực AI Trung Quốc đang thay đổi

Một trong những cơ sở khiến Goldman Sachs đánh giá lại triển vọng AI Trung Quốc là những tiến bộ trong các mô hình ngôn ngữ lớn, trong đó có DeepSeek và Kimi.

Các mô hình này góp phần củng cố nhận định rằng năng lực AI không chỉ phụ thuộc vào việc sở hữu những bộ xử lý tiên tiến nhất. Hiệu quả thuật toán, phương pháp huấn luyện, cách sử dụng tài nguyên tính toán và khả năng tối ưu hóa mô hình cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất và chi phí triển khai.

Đối với Trung Quốc, những tiến bộ này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh khả năng tiếp cận một số công nghệ bán dẫn tiên tiến vẫn chịu tác động từ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và cạnh tranh chiến lược. Việc phát triển mô hình hiệu quả hơn có thể giúp doanh nghiệp khai thác tốt hơn nguồn lực điện toán hiện có.

Goldman Sachs cũng đề cập đến những tiến bộ của Trung Quốc trong đóng gói bán dẫn, điện toán, kỹ thuật sinh học và hàng không vũ trụ. Đây là các lĩnh vực có liên hệ với năng lực công nghệ tổng thể, từ sản xuất linh kiện đến xây dựng hệ thống AI và ứng dụng vào môi trường thực tế.

Dù vậy, việc một số mô hình AI Trung Quốc đạt tiến bộ không đồng nghĩa nước này đã vượt qua mọi giới hạn công nghệ. Năng lực thiết kế chip, khả năng sản xuất bán dẫn ở tiến trình tiên tiến, nguồn cung thiết bị chế tạo và quy mô hạ tầng tính toán vẫn là những yếu tố cần xem xét riêng biệt.

Theo đánh giá được Goldman Sachs nêu trong báo cáo, Trung Quốc vẫn chậm hơn các quốc gia dẫn đầu vài thế hệ ở một số công nghệ bán dẫn. Tuy nhiên, ngân hàng cho rằng nước này có thể đã đạt mức tương đương, thậm chí dẫn trước các đối thủ toàn cầu trong một số khía cạnh về năng lực AI, hạ tầng, mô hình và các ứng dụng AI vật lý.

Nhận định này cần được hiểu theo từng lĩnh vực cụ thể, không phải kết luận rằng Trung Quốc đã dẫn đầu toàn bộ ngành AI. Mỗi tầng công nghệ có tiêu chuẩn đánh giá khác nhau, từ sức mạnh tính toán và hiệu quả mô hình đến độ tin cậy, khả năng thương mại hóa và quy mô triển khai.

Khoảng cách công nghệ thu hẹp nhưng cuộc đua bán dẫn chưa kết thúc

Trong nhiều năm, lợi thế của Mỹ trong lĩnh vực AI được hỗ trợ bởi các công ty thiết kế chip, nhà cung cấp điện toán đám mây, phòng nghiên cứu và hệ sinh thái phần mềm quy mô lớn. Những yếu tố này giúp doanh nghiệp Mỹ tiếp cận nguồn lực tính toán, dữ liệu và vốn đầu tư đáng kể.

Trung Quốc đang tìm cách thu hẹp khoảng cách bằng cách phát triển năng lực trong nước, tối ưu hóa phần mềm và mở rộng ứng dụng AI. Tuy nhiên, quá trình này không chỉ đòi hỏi mô hình có hiệu suất cao mà còn cần nguồn cung chip ổn định, hệ thống trung tâm dữ liệu, điện năng, mạng lưới kết nối và đội ngũ kỹ thuật chuyên môn.

Đóng gói bán dẫn tiên tiến là một trong những lĩnh vực đáng chú ý. Khi các hệ thống AI cần kết hợp nhiều bộ xử lý và bộ nhớ với băng thông cao, kỹ thuật đóng gói có thể góp phần cải thiện hiệu năng và hiệu quả sử dụng năng lượng. Tuy nhiên, tiến bộ trong đóng gói không thể thay thế hoàn toàn năng lực sản xuất chip ở các tiến trình tiên tiến nhất.

Sự khác biệt giữa hai hệ sinh thái còn thể hiện ở cấu trúc chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp AI Mỹ có liên hệ với mạng lưới nhà cung cấp quốc tế, trong khi Trung Quốc thúc đẩy phát triển năng lực nội địa để giảm sự phụ thuộc vào những nguồn cung có thể bị hạn chế.

Trong dài hạn, điều này có thể dẫn đến việc một số công nghệ, nền tảng phần mềm và tiêu chuẩn AI phát triển theo những hướng khác nhau. Doanh nghiệp hoạt động xuyên biên giới có thể phải đối mặt với yêu cầu tương thích, quy định dữ liệu và những hạn chế thương mại phức tạp hơn.

Với nhà đầu tư, việc phân biệt năng lực công nghệ thực tế với mục tiêu tự chủ do chính sách đặt ra là rất quan trọng. Tiến bộ kỹ thuật có thể mở ra cơ hội, nhưng hiệu quả tài chính còn phụ thuộc vào chi phí đầu tư, khả năng thương mại hóa và nhu cầu thực tế.

Goldman Sachs chia cổ phiếu AI Trung Quốc thành hai nhóm

Sự hình thành của hai hệ sinh thái AI đang khiến Goldman Sachs điều chỉnh cách tiếp cận đầu tư đối với thị trường Trung Quốc. Thay vì xem toàn bộ cổ phiếu AI như một nhóm thống nhất, ngân hàng phân chia các doanh nghiệp thành hai nhóm lớn: doanh nghiệp xuất khẩu gắn với nhu cầu AI toàn cầu và doanh nghiệp tập trung vào thị trường nội địa Trung Quốc.

Nhóm thứ nhất là các doanh nghiệp xuất khẩu AI. Kết quả kinh doanh của nhóm này nhạy cảm hơn với chi tiêu AI tại phương Tây, chu kỳ đầu tư công nghệ toàn cầu và diễn biến địa chính trị. Những thay đổi trong kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu, đầu tư chip hoặc mở rộng hạ tầng AI ở Mỹ và các thị trường phát triển có thể ảnh hưởng đến nhu cầu đối với sản phẩm, linh kiện và dịch vụ của họ.

Nhóm doanh nghiệp này cũng có thể chịu tác động từ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, thay đổi quy định thương mại và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng. Ngay cả khi nhu cầu AI toàn cầu tăng, doanh thu của từng doanh nghiệp vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi khả năng tiếp cận khách hàng và điều kiện kinh doanh xuyên biên giới.

Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp AI hướng đến thị trường nội địa Trung Quốc. Triển vọng của nhóm này gắn chặt hơn với chi tiêu AI trong nước, quá trình ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp Trung Quốc và các chính sách hỗ trợ của chính phủ.

Nhu cầu nội địa có thể đến từ việc triển khai AI trong sản xuất, tài chính, thương mại điện tử, dịch vụ công nghệ và các hoạt động kinh doanh khác. Khi doanh nghiệp tăng cường tự động hóa hoặc tích hợp mô hình AI vào sản phẩm, nhà cung cấp hạ tầng, phần mềm và ứng dụng trong nước có thể hưởng lợi.

Tuy nhiên, nhóm nội địa không hoàn toàn tách biệt khỏi thị trường toàn cầu. Các doanh nghiệp vẫn có thể chịu ảnh hưởng từ điều kiện kinh tế, chi phí vốn, cạnh tranh công nghệ và biến động trên thị trường chứng khoán quốc tế.

Cách phân nhóm này giúp nhà đầu tư nhận diện rõ hơn nguồn động lực tăng trưởng của từng doanh nghiệp. Hai công ty cùng được xếp vào lĩnh vực AI có thể có mức độ nhạy cảm rất khác nhau trước một đợt điều chỉnh của cổ phiếu công nghệ Mỹ hoặc một thay đổi trong chính sách công nghiệp Trung Quốc.

Cổ phiếu AI xuất khẩu Trung Quốc tăng mạnh rồi điều chỉnh

Diễn biến trên thị trường chứng khoán đã phần nào phản ánh sự khác biệt giữa hai nhóm doanh nghiệp mà Goldman Sachs phân loại.

Theo phân tích của ngân hàng, nhóm cổ phiếu AI Trung Quốc gắn với hoạt động xuất khẩu đã tăng 126% trong giai đoạn từ đầu năm 2025 đến tháng 6/2026. Tuy nhiên, sau khi đạt đỉnh, nhóm này giảm 23% trong đợt bán tháo cổ phiếu AI trên phạm vi toàn cầu.

Diễn biến trên cho thấy cổ phiếu AI Trung Quốc có thể chịu ảnh hưởng mạnh từ tâm lý và chu kỳ đầu tư công nghệ quốc tế, ngay cả khi doanh nghiệp hoạt động trong một thị trường có những đặc điểm riêng.

Khi kỳ vọng về chi tiêu AI toàn cầu tăng cao, các doanh nghiệp có liên hệ với chuỗi cung ứng công nghệ có thể được định giá lại nhanh chóng. Nhưng khi nhà đầu tư bắt đầu lo ngại về hiệu quả đầu tư, mức định giá hoặc khả năng duy trì tăng trưởng, cổ phiếu cũng có thể điều chỉnh mạnh.

Theo Goldman Sachs, nhóm doanh nghiệp AI tập trung vào thị trường nội địa đã thể hiện khả năng trụ vững tốt hơn sau đợt điều chỉnh nói trên. Một cách lý giải là động lực của nhóm này gắn nhiều hơn với nhu cầu ứng dụng AI và đầu tư trong nước, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chu kỳ chi tiêu công nghệ tại phương Tây.

Tuy nhiên, khả năng chống chịu tốt hơn trong một giai đoạn không bảo đảm nhóm cổ phiếu nội địa sẽ tiếp tục vượt trội. Hiệu suất tương lai còn phụ thuộc vào mức định giá ban đầu, lợi nhuận thực tế, khả năng mở rộng thị trường và mức độ cạnh tranh.

Nhà đầu tư cũng cần lưu ý rằng mức tăng 126% và mức giảm 23% được tính trên những mốc thời gian cụ thể. Đây là dữ liệu lịch sử trong phân tích của Goldman Sachs, không phải dự báo về diễn biến giá cổ phiếu trong tương lai.

Gần 5.000 tỷ USD giá trị thị trường được tạo ra từ cổ phiếu AI Trung Quốc

Theo Goldman Sachs, kể từ thời điểm DeepSeek thu hút sự chú ý lớn vào đầu năm 2025, gần 5.000 tỷ USD giá trị thị trường đã được tạo ra trong các cổ phiếu đại chúng liên quan đến AI của Trung Quốc thông qua mức tăng giá cổ phiếu và hoạt động phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Con số này cho thấy AI đã trở thành một chủ đề quan trọng trên thị trường vốn Trung Quốc. Sự quan tâm của nhà đầu tư không chỉ tập trung vào các tập đoàn công nghệ lớn mà còn lan sang doanh nghiệp phát triển mô hình, cung cấp hạ tầng, thiết bị và ứng dụng AI.

Goldman Sachs cho biết cổ phiếu liên quan đến AI hiện chiếm 42% tổng giá trị thị trường chứng khoán của các công ty Trung Quốc niêm yết tại đại lục và Hồng Kông, tăng từ mức 24% vào năm 2024.

Tỷ trọng doanh thu giao dịch của nhóm cổ phiếu này cũng tăng từ 48% lên 57%. Chỉ số này phản ánh mức độ hiện diện ngày càng lớn của các doanh nghiệp liên quan đến AI trong hoạt động giao dịch trên thị trường.

Dù vậy, giá trị vốn hóa tăng không đồng nghĩa doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp đã tăng tương ứng. Vốn hóa thị trường chịu tác động từ giá cổ phiếu, số lượng cổ phiếu lưu hành và các đợt niêm yết mới. Khi kỳ vọng của nhà đầu tư tăng nhanh hơn kết quả kinh doanh, định giá có thể trở nên nhạy cảm trước những thay đổi trong tâm lý thị trường.

Vì thế, mức tăng trưởng của nhóm cổ phiếu AI Trung Quốc vừa phản ánh kỳ vọng về cơ hội công nghệ, vừa đặt ra câu hỏi về tính bền vững của định giá. Nhà đầu tư cần phân biệt giữa sự mở rộng thực chất của hoạt động kinh doanh và mức tăng giá chủ yếu dựa trên kỳ vọng.

Hai hệ sinh thái AI có thể làm thay đổi chiến lược đầu tư toàn cầu

Sự phân hóa giữa Mỹ và Trung Quốc có thể khiến việc đầu tư vào AI trở nên phức tạp hơn. Trước đây, nhà đầu tư có thể xem sự tăng trưởng của AI như một xu hướng chung, được thúc đẩy bởi nhu cầu về chip, điện toán đám mây và phần mềm thông minh. Nhưng khi các hệ sinh thái phát triển theo những động lực khác nhau, chiến lược đầu tư cần chú ý hơn đến vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu AI Trung Quốc, các yếu tố quan trọng gồm mức đầu tư công nghệ toàn cầu, khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, quy định thương mại và nhu cầu của khách hàng nước ngoài.

Với doanh nghiệp AI nội địa, nhà đầu tư cần theo dõi tốc độ ứng dụng AI tại Trung Quốc, hiệu quả của các chương trình hỗ trợ chính sách, mức chi tiêu công nghệ của doanh nghiệp và khả năng chuyển đổi doanh thu thành lợi nhuận.

Ngoài ra, cả hai nhóm đều phải đối mặt với những thách thức chung như chi phí nghiên cứu và phát triển, nhu cầu vốn lớn, cạnh tranh về nhân lực và tốc độ thay đổi nhanh của công nghệ. Một mô hình AI có ưu thế ở thời điểm hiện tại có thể mất lợi thế khi phương pháp huấn luyện mới xuất hiện hoặc chi phí triển khai thay đổi.

Bối cảnh địa chính trị cũng có thể tác động đến định giá. Những hạn chế về công nghệ, kiểm soát dữ liệu và quy định đầu tư có thể làm thay đổi khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp. Vì vậy, đánh giá cổ phiếu AI đòi hỏi xem xét đồng thời yếu tố công nghệ, tài chính và chính sách.

Nhà đầu tư nên theo dõi điều gì tiếp theo?

Nhận định của Goldman Sachs không đơn thuần là câu chuyện về cuộc cạnh tranh giữa hai quốc gia. Đây còn là lời nhắc rằng ngành AI đang phát triển theo nhiều lớp khác nhau, trong đó lợi thế công nghệ, chuỗi cung ứng và thị trường tiêu thụ có thể quyết định triển vọng của từng doanh nghiệp.

Trước hết, nhà đầu tư nên theo dõi tiến bộ thực tế của các mô hình AI Trung Quốc và khả năng thương mại hóa. Các chỉ số như chi phí vận hành, chất lượng đầu ra, lượng người dùng và doanh thu từ dịch vụ có thể cung cấp góc nhìn rõ hơn so với những tuyên bố về hiệu suất kỹ thuật đơn lẻ.

Thứ hai, năng lực bán dẫn vẫn là yếu tố then chốt. Tiến bộ trong thiết kế, đóng gói và tối ưu hóa có thể giúp Trung Quốc giảm một phần hạn chế, nhưng khả năng tiếp cận công nghệ sản xuất tiên tiến vẫn ảnh hưởng đến quy mô và hiệu quả triển khai.

Thứ ba, cần đánh giá mức độ phụ thuộc vào từng thị trường. Doanh nghiệp xuất khẩu có thể hưởng lợi khi đầu tư AI toàn cầu tăng tốc nhưng dễ chịu tác động từ những thay đổi địa chính trị. Doanh nghiệp nội địa có thể dựa vào nhu cầu trong nước nhưng vẫn phải chứng minh khả năng tạo ra doanh thu và lợi nhuận bền vững.

Cuối cùng, định giá cổ phiếu cần được đặt trong tương quan với kết quả kinh doanh. Việc gần 5.000 tỷ USD giá trị thị trường được tạo ra và tỷ trọng cổ phiếu AI tăng lên cho thấy sức hút của chủ đề này, nhưng không loại trừ nguy cơ biến động mạnh nếu kỳ vọng vượt quá kết quả thực tế.

Trong giai đoạn tới, cuộc đua AI có thể không chỉ được quyết định bởi mô hình nào mạnh hơn hay doanh nghiệp nào sở hữu nhiều chip hơn. Khả năng xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, đưa công nghệ vào ứng dụng thực tế và tạo ra lợi nhuận ổn định có thể trở thành những yếu tố quan trọng để phân biệt các bên thắng cuộc.

Lưu ý: Nội dung phục vụ mục đích thông tin và tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá rủi ro và kiểm tra dữ liệu tài chính trước khi đưa ra quyết định.

Nguồn tham khảo

• Phân tích chiến lược về AI Trung Quốc của Goldman Sachs, do nhóm chuyên gia dẫn đầu bởi Kinger Lau thực hiện.
• Các số liệu về hiệu suất cổ phiếu AI, vốn hóa thị trường và tỷ trọng giao dịch được nêu trong phân tích của Goldman Sachs.
• Thông tin công khai về các mô hình AI DeepSeek và Kimi.

Câu hỏi thường gặp về hai hệ sinh thái AI Mỹ và Trung Quốc

1. Vì sao Goldman Sachs cho rằng ngành AI đang chia thành hai hệ sinh thái?

Theo Goldman Sachs, Mỹ và Trung Quốc đang xây dựng những hệ sinh thái AI có động lực riêng, chịu ảnh hưởng từ địa chính trị, an ninh quốc gia, chính sách công nghiệp và nhu cầu kinh tế. Sự khác biệt thể hiện ở chuỗi cung ứng, hạ tầng, mô hình AI và thị trường tiêu thụ.

2. DeepSeek và Kimi có vai trò gì trong sự phát triển AI Trung Quốc?

DeepSeek và Kimi là những ví dụ về tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn. Những tiến bộ này cho thấy tối ưu hóa mô hình và hiệu quả sử dụng tài nguyên tính toán có thể góp phần thu hẹp khoảng cách công nghệ, dù không đồng nghĩa Trung Quốc đã dẫn đầu mọi lĩnh vực AI.

3. Goldman Sachs chia cổ phiếu AI Trung Quốc thành những nhóm nào?

Ngân hàng phân chia thành nhóm doanh nghiệp xuất khẩu AI, nhạy cảm với chi tiêu công nghệ toàn cầu và địa chính trị, cùng nhóm doanh nghiệp AI nội địa, gắn chặt hơn với nhu cầu ứng dụng và chính sách của Trung Quốc.

4. Cổ phiếu AI xuất khẩu Trung Quốc đã biến động ra sao?

Theo phân tích của Goldman Sachs, nhóm cổ phiếu này tăng 126% từ đầu năm 2025 đến tháng 6/2026, sau đó giảm 23% so với mức đỉnh trong đợt bán tháo AI toàn cầu. Đây là dữ liệu lịch sử, không bảo đảm diễn biến tương tự trong tương lai.

5. Giá trị thị trường cổ phiếu AI Trung Quốc tăng bao nhiêu?

Goldman Sachs ước tính gần 5.000 tỷ USD giá trị thị trường đã được tạo ra trong các cổ phiếu đại chúng liên quan đến AI của Trung Quốc kể từ đầu năm 2025 thông qua tăng giá cổ phiếu và IPO. Cổ phiếu AI chiếm 42% tổng giá trị thị trường của các công ty Trung Quốc niêm yết tại đại lục và Hồng Kông, tăng từ 24% năm 2024.

6. Trung Quốc đã vượt Mỹ về công nghệ AI chưa?

Không thể kết luận như vậy trên toàn ngành. Theo đánh giá được Goldman Sachs nêu, Trung Quốc vẫn tụt hậu vài thế hệ ở một số công nghệ bán dẫn nhưng có thể ngang bằng hoặc dẫn trước trong một số lĩnh vực AI cụ thể. Năng lực cần được đánh giá riêng theo chip, mô hình, hạ tầng và ứng dụng.

7. Nhà đầu tư cần chú ý gì khi đánh giá cổ phiếu AI Trung Quốc?

Nhà đầu tư nên xem xét mô hình doanh thu, lợi nhuận, định giá, khả năng thương mại hóa, mức độ phụ thuộc vào thị trường quốc tế, rủi ro địa chính trị và tác động của chính sách trong nước. Giá cổ phiếu tăng mạnh không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn duy trì được tốc độ tăng trưởng tương ứng.