Cựu thẩm phán Mỹ cảnh báo cải cách cho vay sinh viên của Trump có thể khiến số vụ phá sản gia tăng

Chính sách cải cách cho vay sinh viên của Tổng thống Donald Trump có thể khiến nhiều người Mỹ rơi vào tình trạng khó khăn tài chính và làm gia tăng số vụ phá sản cá nhân, theo cảnh báo của Sarah Sharer Curley, cựu thẩm phán Tòa án Phá sản Hoa Kỳ tại bang Arizona.

Sau gần ba thập kỷ xét xử các vụ việc liên quan đến nợ nần, Curley cho rằng hệ thống pháp luật Mỹ đang đặt ra nhiều rào cản đối với những người muốn tìm kiếm cơ hội phục hồi tài chính. Trong cuốn sách mới mang tên The Price of Forgiveness: Debt, Bankruptcy, and the Future of Justice in America (tạm dịch: Cái giá của sự tha thứ: Nợ nần, phá sản và tương lai của công lý tại Mỹ), bà phân tích những bất cập trong cách hệ thống phá sản đối xử với cá nhân so với các tổ chức tài chính lớn.

Theo số liệu được dẫn từ Văn phòng Hành chính Tòa án Hoa Kỳ, số vụ phá sản cá nhân được nộp trong năm 2025 đã vượt nửa triệu, tăng gần 50% so với ba năm trước đó. Trong bối cảnh chi phí giáo dục, y tế và sinh hoạt tiếp tục tạo áp lực lên các hộ gia đình, những thay đổi đối với chính sách cho vay sinh viên có thể trở thành một yếu tố đáng chú ý đối với triển vọng tài chính của người dân Mỹ.

Câu chuyện người phụ nữ 73 tuổi mang khoản nợ sinh viên hơn 584.000 USD

Một trong những trường hợp khiến Sarah Sharer Curley day dứt nhất trong thời gian làm thẩm phán là một phụ nữ 73 tuổi xuất hiện trước tòa vào năm 2012 với khoản nợ vay sinh viên lên tới hơn 584.000 USD.

Theo nội dung được Curley kể lại trong sách, khoản nợ bắt nguồn từ những năm 1970 và tiếp tục tăng lên trong suốt quá trình người phụ nữ này làm việc trong khu vực công. Bà không có mức thu nhập cao và cuối cùng rơi vào cảnh nghèo khó, với tiền trợ cấp An sinh Xã hội là nguồn thu nhập duy nhất.

Dù đã dành nhiều năm làm việc và phục vụ cộng đồng, người phụ nữ vẫn phải đối mặt với khoản nợ khổng lồ mà bà gần như không có khả năng thanh toán.

Trường hợp này cho thấy một vấn đề kéo dài trong hệ thống phá sản Mỹ: các khoản vay sinh viên thường khó được xóa thông qua thủ tục phá sản hơn nhiều loại nợ khác. Người vay có thể phải đáp ứng những tiêu chuẩn pháp lý nghiêm ngặt, trong khi tiền lãi và các nghĩa vụ thanh toán tiếp tục tạo áp lực trong thời gian dài.

Curley, người phụ nữ đầu tiên được bổ nhiệm vào Tòa án Phá sản Hoa Kỳ tại Arizona theo thông tin trong bài viết gốc, cho rằng hệ thống hiện hành có thể khiến những người đã cố gắng làm việc và thực hiện nghĩa vụ tài chính vẫn không thể tìm được lối thoát.

Bà viết rằng thị trường tài chính được phép chấp nhận nhiều loại rủi ro, nhưng những cá nhân theo đuổi bằng cấp cao hơn lại thường không nhận được mức độ linh hoạt tương xứng khi rơi vào khó khăn tài chính.

Đối với Curley, đây không đơn thuần là vấn đề của một người vay không thể trả nợ. Nó phản ánh câu hỏi lớn hơn về sự công bằng trong cách xã hội phân bổ rủi ro giữa các tổ chức tài chính, chính phủ và người dân.

Phá sản không đồng nghĩa với gian lận tài chính

Theo Curley, một quan niệm sai lầm phổ biến là những người nộp đơn xin phá sản thường tìm cách che giấu tài sản, lừa gạt chủ nợ hoặc lợi dụng hệ thống pháp luật để trốn tránh nghĩa vụ thanh toán.

Từ kinh nghiệm xét xử nhiều năm, bà cho rằng nguyên nhân khiến người dân tìm đến tòa án phá sản thường phức tạp và khó dự đoán hơn nhiều.

Một người có thể mất việc làm, gặp thiên tai, chịu thiệt hại do bão lũ hoặc phải đối mặt với chi phí y tế tăng đột biến. Những sự kiện này có thể làm đảo lộn kế hoạch tài chính của một gia đình, ngay cả khi trước đó họ vẫn có khả năng thanh toán các khoản nợ.

Nợ y tế là một ví dụ điển hình. Người mắc bệnh mãn tính có thể phải chi trả tiền điều trị trong nhiều năm. Trong khi đó, khoản nợ phát sinh sau thời điểm bắt đầu thủ tục phá sản có thể tiếp tục tích lũy, khiến người bệnh khó duy trì sự ổn định tài chính ngay cả khi đã hoàn thành quy trình pháp lý.

Curley cũng chỉ ra những khó khăn của nhóm lao động tự do và người làm nhiều công việc cùng lúc. Một số người không được hưởng đầy đủ phúc lợi, thiếu sự bảo đảm về thu nhập hoặc phải làm việc cho nhiều chủ sử dụng lao động để trang trải chi phí sinh hoạt.

Vì vậy, tỷ lệ thất nghiệp thấp không nhất thiết đồng nghĩa với việc mọi người đều có công việc ổn định hoặc mức thu nhập đủ sống. Chất lượng việc làm, khả năng tiếp cận bảo hiểm và mức độ an toàn tài chính cũng là những yếu tố quan trọng.

Theo góc nhìn của cựu thẩm phán, các vấn đề này cần được xem xét khi đánh giá nguyên nhân khiến người dân phá sản, thay vì mặc định rằng họ thiếu trách nhiệm hoặc cố tình trốn nợ.

Vì sao xóa nợ vay sinh viên qua phá sản vẫn khó khăn?

Trong trường hợp người phụ nữ 73 tuổi, chính phủ liên bang không đồng ý với phương án dàn xếp khoản nợ. Curley phải đưa ra quyết định dựa trên án lệ và các quy định pháp luật hiện hành, vốn không tạo nhiều dư địa để xóa nợ vay sinh viên.

Bà ghi nhận người phụ nữ đã có bảy năm phục vụ cộng đồng, hỗ trợ thanh thiếu niên gặp khó khăn tại hạt San Diego. Theo cách phân tích được trình bày trong cuộc phỏng vấn, thời gian phục vụ công có ý nghĩa đối với khả năng tiếp cận một số chương trình xóa nợ dành cho người làm việc trong khu vực công.

Tuy nhiên, việc áp dụng những chương trình này phụ thuộc vào điều kiện cụ thể và quy định liên quan. Không phải mọi khoản vay sinh viên đều tự động đủ điều kiện được xóa chỉ vì người vay đã làm việc trong lĩnh vực công.

Curley cũng cho biết chính phủ liên bang thường thuê các công ty luật đại diện tại tòa án phá sản. Những đơn vị này có mức độ tự chủ nhất định trong cách xử lý vụ việc, dẫn đến sự khác biệt về quan điểm và mức độ sẵn sàng thỏa thuận.

Trong trường hợp được bà kể lại, các luật sư đại diện cho chính phủ không tin lời khai của người phụ nữ về việc không có tài sản và chỉ sống bằng trợ cấp An sinh Xã hội. Theo Curley, quá trình điều tra chưa đầy đủ, trong khi bà đánh giá lời khai của người phụ nữ là đáng tin cậy.

Câu chuyện này làm nổi bật khoảng cách giữa hoàn cảnh thực tế của người vay và những yêu cầu pháp lý mà họ phải đáp ứng. Khi việc xóa nợ phụ thuộc vào tiêu chuẩn nghiêm ngặt và khả năng đạt được thỏa thuận với chủ nợ, những người có hoàn cảnh khó khăn nhất có thể gặp nhiều trở ngại.

Chính sách dưới thời Biden và những thay đổi sau năm 2025

Trong thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, Bộ Giáo dục Hoa Kỳ đã thúc đẩy cách tiếp cận nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những người vay vốn sinh viên liên bang đang gặp khó khăn khi trả nợ.

Theo Curley, các nỗ lực này bao gồm việc xem xét phương án trả nợ và khả năng chấp thuận xóa một phần khoản vay trong những trường hợp phù hợp. Mục tiêu là giúp những người thực sự không có khả năng thanh toán tìm được giải pháp thay vì bị mắc kẹt trong nghĩa vụ nợ kéo dài.

Tuy nhiên, bà cho rằng việc cắt giảm nhân sự tại Bộ Giáo dục vào năm 2025 đã khiến quá trình xử lý một số chương trình điều chỉnh nợ trở nên khó khăn hơn. Khi thiếu nhân viên có khả năng xem xét và phê duyệt hồ sơ, người vay có thể gặp thêm trở ngại trong việc tìm kiếm phương án giải quyết.

Cần phân biệt giữa việc điều chỉnh nợ theo các chương trình của chính phủ và việc xóa nợ thông qua thủ tục phá sản. Đây là những cơ chế pháp lý khác nhau, có điều kiện và quy trình riêng.

Theo Curley, sự suy giảm năng lực xử lý hồ sơ có thể khiến việc đạt được thỏa thuận với Bộ Giáo dục trở nên khó khăn hơn, đặc biệt đối với những người đang cần hỗ trợ khẩn cấp.

Cải cách cho vay sinh viên của Trump có thể làm tăng áp lực nợ

Trong cuốn sách, Curley chỉ trích dự luật lớn được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào tháng 7/2025, cho rằng những thay đổi trong chính sách cho vay sinh viên có thể khiến người vay gặp thêm khó khăn.

Theo phân tích của bà, việc đặt ra giới hạn đối với các khoản vay sinh viên liên bang có thể khiến một số người không vay đủ số tiền cần thiết để trang trải chi phí học tập. Khi nguồn tín dụng liên bang không đáp ứng được nhu cầu, họ có thể phải tìm đến các tổ chức cho vay tư nhân.

Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các chương trình đào tạo có chi phí cao, chẳng hạn như trường y. Nếu khoản vay tư nhân có lãi suất cao hơn và điều kiện trả nợ kém linh hoạt hơn, tổng chi phí giáo dục có thể tăng đáng kể.

Curley đưa ra ví dụ về một sinh viên cần vay 300.000 USD để theo học trường y. Nếu người này có điểm tín dụng thấp và phải chịu lãi suất 16%, khoản thanh toán hàng tháng có thể lên tới khoảng 5.017 USD trong thời hạn 10 năm, theo phép tính được nêu trong cuộc phỏng vấn.

Với mức thanh toán như vậy, người vay phải dành một phần rất lớn thu nhập để trả nợ, chưa kể chi phí nhà ở, ăn uống, bảo hiểm và những nghĩa vụ tài chính khác. Tổng tiền lãi trong ví dụ này được ước tính khoảng 302.040 USD.

Ví dụ trên minh họa mức độ rủi ro khi người học phải phụ thuộc vào tín dụng tư nhân có chi phí cao. Tuy nhiên, đây là một tình huống giả định được đưa ra trong cuộc phỏng vấn, không phải mức lãi suất hoặc khoản thanh toán áp dụng cho tất cả người vay.

Theo Curley, nếu người học không thể tiếp cận đủ vốn với điều kiện hợp lý, họ có thể phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: vay tư nhân với chi phí cao, trì hoãn việc học hoặc từ bỏ chương trình đào tạo.

Trong trường hợp khoản nợ trở nên vượt quá khả năng thanh toán, nguy cơ phá sản có thể gia tăng. Đây là lý do bà cảnh báo những thay đổi trong chính sách cho vay sinh viên có thể tạo ra hệ quả vượt ra ngoài lĩnh vực giáo dục, ảnh hưởng đến tình hình tài chính của các hộ gia đình và hệ thống tòa án.

Dù vậy, việc số vụ phá sản thực tế tăng đến mức nào còn phụ thuộc vào cách các quy định được triển khai, điều kiện tín dụng tư nhân, thu nhập sau tốt nghiệp và khả năng tiếp cận các chương trình hỗ trợ trả nợ.

Luật phá sản năm 2005 và gánh nặng thủ tục đối với cá nhân

Curley cho rằng hệ thống phá sản Mỹ trở nên phức tạp hơn sau những thay đổi lớn về luật vào năm 2005. Theo bà, người dân hiện phải trải qua nhiều thủ tục, hoàn thành nhiều biểu mẫu và tham dự các phiên điều trần để tìm kiếm sự giải thoát khỏi nợ nần.

Bà cũng phản đối quan điểm cho rằng việc siết chặt quy định là cần thiết vì cá nhân thường xuyên gian lận hoặc liên tục nộp đơn phá sản để tránh trả nợ. Theo nhận định của bà, những lo ngại này đã góp phần thúc đẩy các thay đổi mang lại lợi thế lớn hơn cho chủ nợ.

Đối với người đang gặp khó khăn tài chính, quá trình phá sản có thể trở thành một gánh nặng bổ sung. Họ không chỉ phải giải quyết khoản nợ mà còn phải dành thời gian, công sức và nguồn lực để đáp ứng các yêu cầu pháp lý.

Trong nhiều trường hợp, người nộp đơn đã ở sát ngưỡng mất nhà, mất xe hoặc phải đóng cửa doanh nghiệp. Việc tham gia một quy trình pháp lý phức tạp trong hoàn cảnh đó có thể làm tăng thêm căng thẳng và sự bất ổn.

Theo Curley, hệ thống phá sản được kỳ vọng mang lại cơ hội làm lại từ đầu, nhưng cơ hội đó sẽ bị hạn chế nếu người dân không đủ khả năng tiếp cận quy trình hoặc phải đáp ứng những tiêu chuẩn quá khó khăn.

Nợ nần gây tổn thương tâm lý và cảm giác thất bại

Một khía cạnh khác được Curley nhấn mạnh là tác động tâm lý của phá sản. Nhiều người coi việc không thể thanh toán các khoản nợ là bằng chứng cho thấy họ đã thất bại trong cuộc sống.

Họ có thể tin rằng chỉ cần làm việc chăm chỉ hơn, tiết kiệm nhiều hơn hoặc quản lý tiền bạc tốt hơn thì vấn đề sẽ được giải quyết. Nhưng những biến cố như bệnh tật, thất nghiệp hoặc chi phí giáo dục quá cao có thể khiến mọi nỗ lực không đủ để bù đắp nghĩa vụ tài chính.

Khi đứng trước nguy cơ mất tài sản hoặc không thể tiếp tục duy trì hoạt động kinh doanh, họ mới tìm đến tòa án phá sản. Đối với nhiều người, quyết định này đi kèm cảm giác xấu hổ, lo lắng và mất niềm tin vào bản thân.

Curley cho rằng việc đánh giá người mắc nợ chỉ dựa trên trách nhiệm cá nhân có thể bỏ qua những yếu tố mang tính hệ thống. Một người có thể đã làm việc chăm chỉ trong nhiều năm nhưng vẫn không thể chống đỡ trước chi phí y tế, học phí hoặc mức lãi suất vượt quá khả năng chi trả.

Bà cho rằng hệ thống cần nhìn nhận những hoàn cảnh đó một cách thực tế hơn. Mục tiêu không nhất thiết là xóa bỏ mọi nghĩa vụ trả nợ, mà là tạo ra cơ chế công bằng để những người thực sự không có khả năng thanh toán có thể tìm kiếm giải pháp phù hợp.

Triển vọng phá sản cá nhân tại Mỹ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng

Cảnh báo của Curley được đưa ra trong bối cảnh số vụ phá sản cá nhân tại Mỹ đã vượt nửa triệu trong năm 2025, theo số liệu được dẫn trong bài viết gốc. Mức tăng gần 50% so với ba năm trước đó cho thấy áp lực tài chính của các hộ gia đình cần được theo dõi sát sao.

Tuy nhiên, số liệu này không chứng minh rằng nợ sinh viên hoặc chính sách của chính quyền Trump là nguyên nhân duy nhất khiến số vụ phá sản gia tăng. Phá sản cá nhân có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố, bao gồm nợ y tế, mất việc làm, chi phí sinh hoạt, nghĩa vụ vay mua nhà và các khoản tín dụng tiêu dùng.

Đối với chính sách cho vay sinh viên, vấn đề trọng tâm là liệu những thay đổi về giới hạn vay có giúp kiểm soát chi phí giáo dục hay khiến một bộ phận người học phải chuyển sang nguồn vốn đắt đỏ hơn.

Nếu chi phí vay tăng trong khi thu nhập sau tốt nghiệp không theo kịp, người vay có thể phải dành nhiều năm để trả nợ, hạn chế khả năng mua nhà, tích lũy tài sản hoặc xây dựng gia đình. Trong những trường hợp nghiêm trọng, áp lực này có thể góp phần làm tăng nhu cầu tái cơ cấu nợ hoặc nộp đơn phá sản.

Ngược lại, tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng các trường đại học điều chỉnh học phí, điều kiện cho vay của các tổ chức tài chính tư nhân và những biện pháp hỗ trợ mà chính phủ duy trì.

Thông điệp của Curley là hệ thống tài chính và pháp luật cần cân nhắc đầy đủ những rủi ro mà cá nhân phải gánh chịu. Theo bà, nếu xã hội chấp nhận các tổ chức tài chính có thể đối mặt với rủi ro kinh doanh, thì người dân cũng cần có cơ hội hợp lý để phục hồi khi những quyết định học tập hoặc các biến cố ngoài dự kiến đẩy họ vào tình trạng nợ nần.

Nguồn tham khảo

• CNBC: Cuộc phỏng vấn cựu thẩm phán Sarah Sharer Curley về nợ sinh viên, phá sản cá nhân và cải cách chính sách cho vay tại Mỹ.
• Văn phòng Hành chính Tòa án Hoa Kỳ: Số liệu về các vụ phá sản cá nhân được dẫn trong bài viết gốc.
• Cuốn sách The Price of Forgiveness: Debt, Bankruptcy, and the Future of Justice in America của Sarah Sharer Curley.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao cựu thẩm phán Sarah Sharer Curley lo ngại chính sách cho vay sinh viên của Donald Trump?

Bà cho rằng giới hạn khoản vay liên bang có thể khiến một số sinh viên phải tìm đến tín dụng tư nhân với lãi suất cao hơn. Khi chi phí trả nợ vượt quá khả năng tài chính, nguy cơ mất khả năng thanh toán và phá sản có thể tăng lên.

2. Khoản nợ hơn 584.000 USD của người phụ nữ 73 tuổi bắt nguồn từ đâu?

Theo câu chuyện được Curley kể trong sách, khoản nợ bắt đầu từ những năm 1970 và tăng lên trong quá trình người phụ nữ làm việc trong khu vực công. Khi tìm cách giải quyết khoản nợ, bà đã sống trong cảnh nghèo khó và phụ thuộc vào trợ cấp An sinh Xã hội.

3. Nợ vay sinh viên có thể được xóa khi phá sản tại Mỹ không?

Việc xóa nợ vay sinh viên thông qua phá sản có những yêu cầu pháp lý riêng và không tự động được chấp thuận. Khả năng được xóa nợ phụ thuộc vào loại khoản vay, hoàn cảnh của người vay và các quy định pháp luật áp dụng.

4. Vì sao nợ y tế có thể khiến một người phải phá sản?

Bệnh mãn tính hoặc các biến cố sức khỏe nghiêm trọng có thể khiến chi phí điều trị tăng cao trong thời gian dài. Khi thu nhập không đủ bù đắp chi phí y tế và những nghĩa vụ tài chính khác, người bệnh có thể mất khả năng thanh toán nợ.

5. Số vụ phá sản cá nhân tại Mỹ tăng như thế nào trong năm 2025?

Theo số liệu được dẫn từ Văn phòng Hành chính Tòa án Hoa Kỳ trong bài viết gốc, số vụ phá sản cá nhân vượt nửa triệu trong năm 2025, tăng gần 50% so với ba năm trước đó.

6. Liệu cải cách cho vay sinh viên chắc chắn sẽ làm tăng số vụ phá sản?

Chưa thể khẳng định điều đó. Đây là cảnh báo của cựu thẩm phán dựa trên nguy cơ chi phí vay tăng và khả năng trả nợ suy giảm. Tác động thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện tín dụng, thu nhập của người vay và các chính sách hỗ trợ liên quan.