Giám đốc IMF cảnh báo gay gắt Pháp: Phải kiểm soát thâm hụt khi lợi suất trái phiếu tăng mạnh

Pháp đang đứng trước một bài toán tài khóa ngày càng khó khi thâm hụt ngân sách duy trì ở mức cao, nợ công lớn và chi phí vay tăng, trong khi môi trường chính trị tiếp tục phức tạp. Trong bối cảnh đó, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva đã đưa ra thông điệp khá trực diện đối với chính phủ Pháp: cần nhanh chóng đưa tài chính công trở lại quỹ đạo kiểm soát.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC tại Singapore, bà Georgieva cho rằng thị trường trái phiếu đang đòi hỏi một tín hiệu rõ ràng rằng chính phủ Pháp sẽ kiềm chế tốc độ vay nợ. Bà đồng thời nhấn mạnh Pháp cần giảm thâm hụt xuống dưới 5% GDP, trong khi về dài hạn nước này vẫn phải hướng tới mục tiêu dưới 3% theo khuôn khổ tài khóa của Liên minh châu Âu.

Lợi suất trái phiếu Pháp tăng mạnh, thị trường phát tín hiệu cảnh báo

Trọng tâm của vấn đề nằm ở thị trường trái phiếu chính phủ Pháp, thường được gọi là OAT.

Khi nhà đầu tư mua trái phiếu chính phủ, lợi suất mà họ yêu cầu không chỉ phản ánh lạm phát và mặt bằng lãi suất chung mà còn phản ánh đánh giá về khả năng tài chính của chính phủ phát hành. Nếu nhà đầu tư cho rằng rủi ro tài khóa tăng lên, họ có thể yêu cầu lợi suất cao hơn để tiếp tục nắm giữ trái phiếu.

Đây chính là điều đang khiến Paris chịu sức ép.

Theo thông tin được công bố ngày 7/10/2026, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 100 điểm cơ bản kể từ đầu năm, đồng thời có thời điểm lợi suất trái phiếu Pháp cao hơn trái phiếu chính phủ Italy.

Với một quốc gia có quy mô nợ công lớn như Pháp, lợi suất tăng không đơn thuần là một biến động trên thị trường tài chính. Nó có thể kéo theo chi phí trả lãi ngân sách tăng, thu hẹp dư địa chi tiêu và khiến việc giảm thâm hụt trở nên khó khăn hơn.

Đây cũng là lý do cảnh báo của IMF nhận được sự chú ý lớn.

Bà Georgieva cho rằng Pháp đang phải đối mặt với tác động cộng dồn của nhiều cú sốc vay nợ, trong khi bất ổn chính trị khiến Bộ Tài chính khó đưa ra một lộ trình củng cố tài khóa đủ rõ ràng để thuyết phục thị trường.

Thâm hụt ngân sách Pháp vẫn ở mức cao

Số liệu của Eurostat cho thấy thâm hụt ngân sách của Pháp trong năm 2025 tương đương 5,1% GDP, thuộc nhóm cao nhất Liên minh châu Âu. Cùng thời điểm, nợ chính phủ Pháp đạt khoảng 115,6% GDP.

Ủy ban châu Âu dự báo thâm hụt của Pháp tiếp tục ở mức khoảng 5,1% GDP trong năm 2026 và có thể tăng lên 5,7% GDP vào năm 2027 nếu chính sách không thay đổi. Nợ công được dự báo tăng lên khoảng 118,1% GDP năm 2026 và vượt 120% GDP vào năm 2027.

Điều đáng chú ý là chi phí lãi vay cũng đang trở thành một gánh nặng ngày càng lớn.

Theo Ủy ban châu Âu, khoản chi trả lãi nợ của chính phủ Pháp đã tăng lên khoảng 2,2% GDP trong năm 2025 và được dự báo lên 2,6% GDP năm 2026, một phần do lãi suất đối với các khoản phát hành trái phiếu mới tăng lên.

Nói cách khác, Pháp đang đối diện với một vòng áp lực tài khóa:

Thâm hụt cao → phải vay thêm → nợ tăng → chi phí vay tăng → tiền trả lãi tăng → dư địa ngân sách thu hẹp → việc giảm thâm hụt trở nên khó khăn hơn.

Đây chính là vòng xoáy mà các nhà đầu tư trái phiếu đang theo dõi.

Biểu đồ cho thấy thâm hụt Pháp khó giảm nhanh

Biểu đồ được cung cấp cho thấy thâm hụt ngân sách của Pháp đã biến động mạnh trong một thập niên qua.

Các mức đáng chú ý gồm:

• 2016: -3,8% GDP
• 2017: -3,4%
• 2018: -2,3%
• 2019: -2,4%
• 2020: -8,9%
• 2021: -6,6%
• 2022: -4,7%
• 2023: -5,4%
• 2024: -5,8%
• 2025: -5,1%
• 2026: -5,1% dự báo
• 2027: -5,7% dự báo

Điểm nổi bật là cú tăng đột biến của thâm hụt trong năm 2020, khi đại dịch Covid-19 buộc chính phủ nhiều nước phải triển khai các chương trình hỗ trợ kinh tế quy mô lớn.

Sau đó, thâm hụt Pháp đã giảm đáng kể nhưng chưa trở lại vùng dưới 3%. Đáng chú ý, theo biểu đồ, năm 2026 vẫn được dự báo ở mức -5,1% và năm 2027 là -5,7%.

Các dự báo chính thức của Ủy ban châu Âu cũng cho thấy xu hướng tương tự, dù các con số cụ thể có thể được cập nhật theo thời điểm và giả định chính sách.

Điều này giải thích tại sao IMF đặc biệt quan tâm đến khả năng chính phủ Pháp đưa ra một kế hoạch tài khóa đủ đáng tin cậy.

Vì sao Pháp phải giảm thâm hụt xuống dưới 5%?

Thông điệp của bà Georgieva không đồng nghĩa với việc IMF yêu cầu Pháp ngay lập tức đưa thâm hụt về mức 3%.

Theo nội dung cuộc phỏng vấn, bà cho rằng tại Pháp đã có nhận thức rõ rằng thâm hụt cần được đưa xuống dưới 5% trước mắt.

Đây có thể được xem là một bước quan trọng để tạo niềm tin cho thị trường.

Trong khi đó, quy định tài khóa của EU đặt mức tham chiếu cho thâm hụt ngân sách chính phủ ở 3% GDP, cùng với mức tham chiếu 60% GDP đối với nợ công. Pháp hiện thuộc diện Quy trình xử lý thâm hụt quá mức (Excessive Deficit Procedure – EDP) của EU.

Ủy ban châu Âu cho biết kế hoạch tài khóa trung hạn của Pháp hướng tới đưa thâm hụt xuống dưới 3% GDP vào năm 2029. Tuy nhiên, tình trạng bế tắc chính trị trong quá trình thông qua ngân sách và bất ổn chính trị đang khiến quá trình điều chỉnh trở nên phức tạp hơn.

Áp lực chính trị khiến bài toán ngân sách khó hơn

Khó khăn của Pháp không chỉ nằm ở những con số tài chính.

Chính phủ nước này còn phải xử lý một môi trường chính trị phân mảnh và các cuộc biểu tình của sinh viên diễn ra trên toàn quốc. Theo nội dung cuộc phỏng vấn được dẫn lại, các cuộc biểu tình đã kéo dài sang tuần thứ ba và phản ánh sự bất mãn liên quan đến thời lượng học tập, tình trạng thiếu giáo viên và cơ sở vật chất trường học.

Trong hoàn cảnh đó, việc thực hiện một chương trình điều chỉnh ngân sách trị giá hàng chục tỷ euro có thể gặp phản ứng xã hội mạnh hơn.

Bà Georgieva thừa nhận việc điều chỉnh tài khóa sẽ rất khó khăn. Theo bà, kể từ đại dịch, người dân đã quen với việc chính phủ can thiệp mạnh để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp mỗi khi xuất hiện cú sốc kinh tế.

Vì vậy, nếu chính phủ chuyển từ chính sách hỗ trợ sang chính sách tiết giảm chi tiêu, việc giải thích với xã hội sẽ trở thành một phần quan trọng của quá trình củng cố tài khóa.

Bà Georgieva cho rằng không chỉ chính phủ mà cả công đoàn và cộng đồng doanh nghiệp cần tham gia vào quá trình giải thích và xây dựng đồng thuận cho một triển vọng kinh tế bền vững hơn.

IMF không cho rằng Pháp đang lặp lại khủng hoảng nợ châu Âu

Một điểm đáng chú ý trong phát biểu của bà Georgieva là IMF không đánh đồng tình hình hiện tại của Pháp với cuộc khủng hoảng nợ công khu vực đồng euro đầu những năm 2000.

Theo bà, châu Âu hiện có một hệ thống tài chính và thể chế trưởng thành hơn so với trước đây. Khu vực đồng euro có sự hỗ trợ của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cùng nhiều công cụ nhằm hạn chế rủi ro đối với ổn định tài chính.

IMF cũng đánh giá nền kinh tế Pháp vẫn đang tăng trưởng. Ủy ban châu Âu dự báo GDP Pháp tăng 0,8% trong năm 2026 và 1,1% năm 2027 theo các giả định hiện tại.

Điều đó cho thấy câu chuyện hiện nay không đơn giản là một nền kinh tế suy thoái sâu dẫn tới khủng hoảng nợ.

Vấn đề nằm nhiều hơn ở khả năng kiểm soát tài khóa trong bối cảnh nợ công cao và chi phí vay ngày càng lớn.

Thị trường trái phiếu đang chờ tín hiệu từ chính phủ Pháp

Thông điệp quan trọng nhất từ IMF có thể nằm ở một câu: thị trường trái phiếu đang phản ứng với các yếu tố cơ bản.

Theo bà Georgieva, lạm phát, lãi suất và nợ chính phủ đều đã thay đổi. Vì vậy, thị trường cần nhìn thấy bằng chứng rằng chính phủ sẽ kiểm soát được hoạt động vay nợ trong tương lai.

Đây là điểm rất quan trọng đối với Pháp.

Nếu chính phủ đưa ra một kế hoạch giảm thâm hụt đáng tin cậy, nhà đầu tư có thể đánh giá rủi ro tài khóa thấp hơn. Ngược lại, nếu quá trình thông qua ngân sách tiếp tục gặp bế tắc hoặc mục tiêu tiết giảm chi tiêu không được thực hiện, thị trường có thể tiếp tục yêu cầu mức lợi suất cao hơn.

Một báo cáo của IMF công bố trong năm 2026 cũng ghi nhận điều kiện trên thị trường trái phiếu Pháp đã thắt chặt trong năm 2025 do bất ổn chính sách trong nước và quốc tế cùng lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng. IMF cho biết lợi suất OAT kỳ hạn 10 năm từng ở khoảng 3,7% vào giữa tháng 6/2026.

Lợi suất tăng ảnh hưởng thế nào tới nền kinh tế Pháp?

Tác động đầu tiên là chi phí vay của chính phủ tăng.

Khi trái phiếu mới phải phát hành với lợi suất cao hơn, chính phủ sẽ phải trả nhiều tiền lãi hơn trong những năm tiếp theo. Khi quy mô nợ công đã ở mức hơn 100% GDP, tác động của một thay đổi nhỏ về lãi suất có thể trở nên đáng kể theo thời gian.

Tác động thứ hai là thu hẹp dư địa ngân sách.

Một phần ngân sách phải dành cho trả lãi thay vì đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế hoặc các chương trình hỗ trợ kinh tế.

Tác động thứ ba là áp lực đối với tăng trưởng.

Nếu chính phủ buộc phải cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế để giảm thâm hụt, hoạt động kinh tế có thể chịu sức ép trong ngắn hạn. Nhưng nếu không điều chỉnh, chi phí nợ và rủi ro tài khóa có thể tiếp tục tăng.

Đây là bài toán cân bằng rất khó đối với chính phủ Pháp.

Pháp có nguy cơ xảy ra khủng hoảng nợ công hay không?

Ở thời điểm hiện tại, không nên đồng nhất mức lợi suất trái phiếu tăng và thâm hụt cao với một cuộc khủng hoảng nợ công.

IMF đã nhấn mạnh rằng hệ thống châu Âu hiện nay có khả năng bảo vệ ổn định tài chính tốt hơn so với giai đoạn khủng hoảng nợ công trước đây.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa áp lực có thể bị bỏ qua.

Nếu thâm hụt tiếp tục cao, nợ công tăng và lợi suất trái phiếu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí trả lãi sẽ tiếp tục gây sức ép lên ngân sách. Ủy ban châu Âu hiện cũng đánh giá Pháp đang đối mặt với những rủi ro đáng kể về tính bền vững tài khóa trong trung hạn.

Do đó, vấn đề quan trọng nhất đối với Paris lúc này là khả năng tạo dựng niềm tin rằng xu hướng nợ và thâm hụt có thể được đảo chiều.

Những gì nhà đầu tư cần theo dõi tiếp theo

Trong thời gian tới, thị trường sẽ đặc biệt chú ý tới một số yếu tố.

Thứ nhất, kế hoạch ngân sách của Pháp. Chính phủ cần chứng minh các khoản tiết giảm chi tiêu hoặc tăng thu có khả năng thực hiện trên thực tế.

Thứ hai, phản ứng của Quốc hội. Một kế hoạch tài khóa dù tham vọng nhưng không nhận được đủ sự ủng hộ chính trị sẽ khó thuyết phục thị trường.

Thứ ba, lợi suất OAT kỳ hạn 10 năm. Đây là chỉ báo quan trọng về chi phí vay dài hạn của chính phủ.

Thứ tư, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Pháp và Đức. Đây là thước đo phổ biến để thị trường đánh giá phần bù rủi ro dành cho nợ Pháp trong khu vực đồng euro.

Thứ năm, tốc độ tăng nợ công và chi phí trả lãi. Nếu hai chỉ số này tiếp tục tăng nhanh, áp lực điều chỉnh ngân sách sẽ lớn hơn.

Thứ sáu, tăng trưởng kinh tế. Một nền kinh tế tăng trưởng tốt sẽ giúp doanh thu thuế cải thiện và hỗ trợ quá trình giảm tỷ lệ nợ trên GDP.

Pháp đứng trước bài kiểm tra niềm tin của thị trường

Cảnh báo của IMF xuất hiện vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với tài chính công Pháp. Nước này không chỉ phải đối mặt với thâm hụt ngân sách trên 5% GDP mà còn phải xử lý nợ công cao, chi phí lãi vay tăng và môi trường chính trị phức tạp.

Dữ liệu của Ủy ban châu Âu cho thấy nếu không có thay đổi chính sách, thâm hụt có thể tiếp tục ở mức cao trong năm 2027 và nợ công có thể vượt 120% GDP.

Trong bối cảnh đó, thông điệp của Kristalina Georgieva có thể được hiểu như một lời nhắc rằng thị trường trái phiếu không chỉ nhìn vào những gì chính phủ tuyên bố, mà còn quan tâm đến khả năng thực hiện thực tế.

Nếu Paris đưa ra được một lộ trình giảm thâm hụt rõ ràng, có tính khả thi và nhận được sự ủng hộ chính trị đủ lớn, áp lực lên thị trường trái phiếu có thể được giảm bớt. Ngược lại, nếu bất ổn chính trị tiếp tục kéo dài trong khi nhu cầu vay vẫn lớn, chi phí tài chính có thể trở thành một thách thức ngày càng đáng kể.

Với giới đầu tư quốc tế, diễn biến của trái phiếu Pháp vì thế không chỉ là câu chuyện riêng của Paris. Đây còn là một phép thử đối với khả năng quản lý tài khóa của một trong những nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng euro.

Nguồn tham khảo: IMF; Ủy ban châu Âu; Eurostat; nội dung phỏng vấn CNBC được các nguồn dẫn lại.

Câu hỏi về thâm hụt ngân sách của Pháp

Vì sao IMF cảnh báo Pháp về thâm hụt ngân sách?

IMF cho rằng thâm hụt cao, nợ công lớn và chi phí vay tăng đang khiến thị trường trái phiếu yêu cầu tín hiệu rõ ràng hơn về khả năng kiểm soát vay nợ của chính phủ Pháp. Bà Kristalina Georgieva kêu gọi Pháp đưa thâm hụt xuống dưới 5% GDP trong bước điều chỉnh trước mắt.

Thâm hụt ngân sách Pháp hiện là bao nhiêu?

Theo Eurostat, thâm hụt ngân sách Pháp năm 2025 tương đương 5,1% GDP. Ủy ban châu Âu dự báo tỷ lệ này tiếp tục ở mức 5,1% trong năm 2026 và có thể tăng lên 5,7% năm 2027 nếu chính sách không thay đổi.

Vì sao lợi suất trái phiếu tăng lại đáng lo?

Lợi suất tăng đồng nghĩa chính phủ phải trả chi phí cao hơn khi phát hành nợ mới. Với quy mô nợ công lớn, chi phí lãi vay tăng có thể chiếm thêm một phần ngân sách và làm quá trình giảm thâm hụt khó khăn hơn.

EU yêu cầu Pháp giảm thâm hụt xuống mức nào?

Các quy tắc tài khóa của EU đặt mức tham chiếu cho thâm hụt chính phủ ở 3% GDP và nợ công ở 60% GDP. Pháp hiện đang thuộc Quy trình xử lý thâm hụt quá mức của EU.

Tình hình hiện nay có giống khủng hoảng nợ công châu Âu trước đây không?

Theo bà Georgieva, không nên xem tình hình hiện tại hoàn toàn giống cuộc khủng hoảng trước đây. Châu Âu hiện có hệ thống thể chế trưởng thành hơn, ECB và các công cụ bảo vệ ổn định tài chính mạnh hơn. Tuy nhiên, áp lực tài khóa của Pháp vẫn cần được xử lý.