Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế Mỹ, nhưng đồng thời cũng tạo ra một vấn đề mới đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed): AI có thể khiến áp lực lạm phát lan rộng ra ngoài phạm vi ngành công nghệ.
Trong bài phát biểu tại Oakland Tech Week ngày 28/9/2026, Thống đốc Fed Lisa D. Cook cho rằng giá các sản phẩm liên quan đến AI như chip bán dẫn, máy tính và phần mềm đã tăng mạnh trong năm qua. Theo bà, một phần mức tăng này phản ánh sự dịch chuyển nhu cầu vào các lĩnh vực phục vụ AI thay vì chỉ đơn thuần là nhu cầu tăng đồng đều trên toàn nền kinh tế.
Tuy nhiên, điều khiến Fed đặc biệt quan tâm là tác động của làn sóng đầu tư AI không còn giới hạn trong ngành công nghệ. Việc xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu cần rất nhiều nhân công xây dựng, điện năng, nước và các đầu vào khác được sử dụng đồng thời bởi nhiều ngành kinh tế.
Nếu nhu cầu AI tiếp tục tăng nhanh hơn khả năng mở rộng nguồn cung, áp lực giá có thể xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau.
Lisa Cook: AI đang tạo áp lực giá từ chip đến năng lượng
Theo Lisa Cook, AI đang tạo ra hai tác động khác nhau đối với lạm phát.
Thứ nhất là lạm phát mang tính ngành, khi nhu cầu tập trung quá mạnh vào chip, máy chủ, máy tính, phần mềm và các thiết bị phục vụ AI. Khi nhu cầu tăng nhanh hơn khả năng mở rộng nguồn cung trong một ngành cụ thể, giá có thể tăng mạnh.
Cook cho rằng dạng lạm phát này có thể tự giảm khi chuỗi cung ứng thích nghi, doanh nghiệp mở rộng sản xuất và hiệu quả công nghệ được cải thiện. Vì vậy, việc sử dụng chính sách tiền tệ để cố gắng kiềm chế một đợt tăng giá chỉ xảy ra trong một vài ngành có thể không phải là cách tiếp cận phù hợp.
Nhưng vấn đề thứ hai đáng chú ý hơn.
Đó là AI có thể tạo ra áp lực lạm phát trên toàn nền kinh tế.
“Đầu tư vào trung tâm dữ liệu phụ thuộc vào các yếu tố đầu vào như nhân công xây dựng và năng lượng”, Cook nói trong bài phát biểu. Những yếu tố này không chỉ được sử dụng bởi các công ty AI mà còn cần thiết cho nhiều ngành khác.
Điều này có nghĩa là nếu hàng trăm tỷ USD tiếp tục được đổ vào trung tâm dữ liệu, AI có thể cạnh tranh với các ngành khác để giành nguồn điện, nhân công xây dựng, đất đai và cơ sở hạ tầng.
2.000 tỷ USD kế hoạch đầu tư AI có thể tạo thêm áp lực
Quy mô của làn sóng đầu tư AI là lý do khiến Fed không thể xem đây đơn thuần là một hiện tượng trong ngành công nghệ.
Lisa Cook dẫn nghiên cứu của Fed cho biết các công ty đã công bố khoảng 2.000 tỷ USD kế hoạch đầu tư, trong khi mới chỉ chi một phần nhỏ trong số đó. Điều này đồng nghĩa với việc hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng AI có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Nếu các kế hoạch này được triển khai nhanh, nhu cầu đối với điện, xây dựng, thiết bị điện, máy biến áp, chip và các loại cơ sở hạ tầng khác có thể tiếp tục tăng.
Đây là điểm quan trọng đối với triển vọng lạm phát.
Một công ty AI mua thêm GPU có thể tác động trực tiếp đến ngành bán dẫn. Nhưng khi công ty đó xây một trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỷ USD, tác động kinh tế sẽ rộng hơn rất nhiều.
Công trình cần kỹ sư, công nhân xây dựng, điện, nước, đất đai, vật liệu và hệ thống truyền tải.
Vì vậy, AI không chỉ là câu chuyện của Nvidia, OpenAI hay các công ty công nghệ. Nó đang trở thành câu chuyện về nhu cầu tài nguyên của toàn bộ nền kinh tế Mỹ.
Giá điện và nước tăng khoảng 5% trở thành tín hiệu đáng chú ý
Lisa Cook cho biết dữ liệu lạm phát đang xuất hiện những dấu hiệu cho thấy áp lực từ AI có thể bắt đầu lan rộng.
Theo bài phát biểu của bà, giá điện và nước đều tăng khoảng 5% trong năm qua, và một phần mức tăng này có thể liên quan đến nhu cầu từ hoạt động AI.
Đồng thời, giá hàng hóa lõi cũng đang tăng với tốc độ hơn 3% tính theo năm trong năm nay, sau khi từng có xu hướng giảm trước đại dịch.
Điều này không có nghĩa toàn bộ mức tăng giá điện, nước hay hàng hóa lõi đều do AI gây ra.
Chính Lisa Cook cũng sử dụng cách diễn đạt thận trọng, cho rằng AI có thể là một yếu tố đóng góp vào áp lực giá.
Tuy nhiên, đối với Fed, sự thay đổi này đáng theo dõi vì nó có thể cho thấy tác động của AI đang chuyển từ một số ngành công nghệ sang những lĩnh vực rộng hơn.
AI có thể vừa gây lạm phát vừa giúp giảm lạm phát
Điểm đặc biệt trong lập luận của Lisa Cook là AI không chỉ có một chiều tác động đối với giá cả.
Trong ngắn hạn, đầu tư AI có thể làm tăng nhu cầu đối với chip, máy tính, trung tâm dữ liệu, điện năng và nhân công.
Nhưng trong trung và dài hạn, AI có thể làm tăng năng suất lao động.
Nếu doanh nghiệp có thể sản xuất nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn với cùng lượng lao động và vốn, năng lực cung ứng của nền kinh tế sẽ tăng.
Khi nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu, áp lực giá có thể giảm.
Cook cho rằng một làn sóng tăng năng suất đủ rộng có thể tạo ra tác động giảm lạm phát ở mức vừa phải trong vài năm tới. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng thời điểm và quy mô của tác động này còn rất khó xác định.
Đây là một trong những bài toán khó nhất đối với Fed.
Nếu AI làm tăng năng suất nhanh, nền kinh tế có thể tăng trưởng mạnh mà không tạo ra quá nhiều lạm phát.
Nhưng nếu nhu cầu đầu tư và tiêu dùng tăng trước khi năng suất thực sự cải thiện, áp lực giá có thể xuất hiện trước.
Lạm phát Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed
Fed đang phải xử lý một môi trường lạm phát cao hơn mục tiêu trong khi nền kinh tế vẫn duy trì sức chống chịu đáng kể.
Tại cuộc họp ngày 16/9/2026, FOMC đã nhất trí 12-0 nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 0,25 điểm phần trăm lên 3,75%-4%, với lý do lạm phát vẫn ở mức cao và quyết định này nhằm hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%.
Trong bài phát biểu ngày 28/9, Cook cho biết lạm phát tổng thể trong 12 tháng đến tháng 8 được ước tính ở mức 3,8%, trong khi lạm phát lõi ở khoảng 3,4%. Cả hai đều cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.
Dữ liệu PCE chính thức mới nhất vào thời điểm bài phát biểu vẫn là tháng 7. BEA cho biết PCE tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, còn core PCE tăng 3,3%. Báo cáo PCE tháng 8 được lên lịch công bố ngày 30/9.
PCE đặc biệt quan trọng vì đây là thước đo lạm phát mà Fed theo dõi sát trong quá trình hoạch định chính sách.
AI có thể khiến Fed khó giảm lãi suất nhanh
Đối với thị trường tài chính, câu chuyện AI và lạm phát có một hệ quả đáng chú ý: nếu AI làm lạm phát dai dẳng hơn, Fed có thể phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn so với trường hợp áp lực giá giảm nhanh.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa Fed chắc chắn sẽ tiếp tục tăng lãi suất.
Lisa Cook không đưa ra cam kết về một mức lãi suất cụ thể trong tương lai. Bà cho biết các quyết định tiếp theo sẽ phụ thuộc vào cách nền kinh tế phản ứng với chính sách vừa được điều chỉnh cũng như các dữ liệu về lạm phát và thị trường lao động.
Theo Reuters, Cook dự kiến các áp lực lạm phát tiếp tục trong thời gian tới đến từ cả đầu tư liên quan đến AI và giá dầu.
Điều này khiến dữ liệu lạm phát, việc làm, tiền lương và hoạt động kinh tế trở nên đặc biệt quan trọng đối với đường đi của lãi suất Mỹ.
Một nghịch lý khác: AI có thể giúp tăng năng suất nhưng lại gây áp lực việc làm
Trong bài phát biểu, Lisa Cook cũng đề cập đến thị trường lao động.
Theo bà, bằng chứng hiện tại chưa cho thấy AI đã tạo ra sự thay đổi lớn trên toàn bộ thị trường việc làm Mỹ. Tỷ lệ thất nghiệp và sa thải vẫn tương đối thấp, dù việc áp dụng AI đang tăng.
Tuy nhiên, một số ngành đã xuất hiện dấu hiệu nhu cầu lao động giảm, trong đó có một số công việc lập trình phần mềm và dịch thuật đồng thời. Cook cũng lưu ý rằng sinh viên mới tốt nghiệp đại học đang gặp nhiều khó khăn hơn khi tìm việc đầu tiên, và AI có thể là một trong những yếu tố liên quan đến việc tự động hóa một số nhiệm vụ cấp đầu vào.
Đây là một vấn đề quan trọng đối với Fed.
Nếu AI khiến năng suất tăng nhưng đồng thời tạo ra sự dịch chuyển mạnh trong việc làm, chính sách tiền tệ sẽ khó giải quyết hoàn toàn vấn đề này.
Giảm lãi suất có thể hỗ trợ nhu cầu lao động, nhưng nếu nguyên nhân thất nghiệp đến từ sự thay đổi kỹ năng và công việc do công nghệ, việc nới lỏng tiền tệ không nhất thiết giải quyết được sự mất cân đối đó.
AI cũng đang thay đổi cách doanh nghiệp nhỏ hoạt động
Không phải toàn bộ câu chuyện AI đều mang màu sắc lạm phát.
Lisa Cook cho rằng các doanh nghiệp nhỏ có thể hưởng lợi đáng kể từ AI.
Bà dẫn dữ liệu từ khảo sát doanh nghiệp nhỏ của Fed cho thấy gần một nửa số doanh nghiệp sử dụng lao động quy mô nhỏ đang sử dụng AI và 71% trong số đó báo cáo năng suất được cải thiện.
Nếu AI giúp doanh nghiệp nhỏ làm được nhiều việc hơn với cùng số nhân viên, công nghệ này có thể tạo ra một nguồn cung hàng hóa và dịch vụ lớn hơn.
Về dài hạn, đó lại là yếu tố có thể giúp giảm áp lực lạm phát.
Do đó, tác động của AI đối với kinh tế Mỹ không thể chỉ được đánh giá bằng việc giá chip hay điện tăng bao nhiêu. Cần xem xét cả năng suất, đầu tư, việc làm, thu nhập và khả năng mở rộng nguồn cung.
Điều gì có thể xảy ra với lãi suất Mỹ?
Từ những phát biểu của Lisa Cook, có thể thấy Fed đang đứng trước một bài toán nhiều chiều.
Một mặt, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu.
Mặt khác, AI đang thúc đẩy đầu tư và năng suất, nhưng trong ngắn hạn cũng có thể làm tăng nhu cầu đối với các nguồn lực khan hiếm.
Cook cho rằng các tác động này sẽ diễn biến khác nhau theo thời gian. Trong ngắn hạn, AI có thể làm chậm quá trình đưa lạm phát về 2%. Trong trung hạn, tăng năng suất có thể tạo ra một phần tác động giảm giá. Về dài hạn, AI có khả năng nâng mức sống nếu công nghệ được áp dụng rộng rãi và lợi ích năng suất lan tỏa trong nền kinh tế.
Vì vậy, đường đi của lãi suất Mỹ sẽ phụ thuộc nhiều vào dữ liệu thực tế thay vì chỉ dựa trên tốc độ tăng trưởng đầu tư AI.
Điều này có ý nghĩa gì với Bitcoin, chứng khoán và bất động sản?
Đối với các thị trường tài chính, thông điệp từ Fed có thể được theo dõi ở ba hướng.
Thứ nhất là thị trường chứng khoán. Nếu AI tiếp tục thúc đẩy lợi nhuận và năng suất, nhóm công nghệ có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng doanh nghiệp. Nhưng nếu đầu tư AI làm lạm phát tăng và lãi suất duy trì cao, định giá tài sản cũng phải đối mặt với chi phí vốn lớn hơn.
Thứ hai là Bitcoin và tài sản rủi ro. Lãi suất cao thường làm chi phí vốn tăng và có thể ảnh hưởng đến thanh khoản dành cho các tài sản biến động mạnh. Ngược lại, nếu năng suất tăng và lạm phát hạ nhiệt, môi trường tiền tệ trong tương lai có thể thay đổi theo hướng khác. Đây là mối quan hệ kinh tế cần theo dõi, không phải một tín hiệu chắc chắn về hướng đi của Bitcoin.
Thứ ba là bất động sản Mỹ. Lãi suất cao kéo dài có thể tiếp tục gây áp lực lên khả năng chi trả của người mua nhà và chi phí vay. Trong khi đó, nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI có thể thúc đẩy nhu cầu bất động sản công nghiệp, đất đai, năng lượng và hạ tầng tại một số khu vực.
Như vậy, AI đang tạo ra một mối liên kết ngày càng rõ giữa công nghệ, năng lượng, bất động sản, thị trường lao động và chính sách tiền tệ.
Phát biểu mới của Lisa Cook cho thấy AI đang trở thành một biến số ngày càng quan trọng trong cách Fed đánh giá nền kinh tế Mỹ.
Trong ngắn hạn, làn sóng đầu tư AI có thể làm tăng nhu cầu đối với chip, máy tính, xây dựng và năng lượng, qua đó tạo thêm áp lực lên giá cả. Nhưng về dài hạn, chính AI có thể trở thành nguồn động lực làm tăng năng suất và mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế.
Điểm khó nằm ở thời gian.
Nếu áp lực từ nhu cầu AI xuất hiện trước khi lợi ích năng suất phát huy, lạm phát có thể duy trì cao hơn. Ngược lại, nếu năng suất tăng nhanh và lan rộng, AI có thể giúp nền kinh tế sản xuất nhiều hơn mà không tạo ra áp lực giá tương ứng.
Với Fed, đây là một bài toán cần được theo dõi qua dữ liệu thực tế. Với nhà đầu tư, những chỉ báo đáng chú ý trong thời gian tới sẽ gồm PCE, CPI, thị trường lao động, giá năng lượng, chi tiêu vốn AI và tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu.
Đặc biệt, sau quyết định nâng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tháng 9, bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy lạm phát tiếp tục lan rộng hay ngược lại bắt đầu hạ nhiệt đều có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng về chính sách tiền tệ Mỹ trong những tháng cuối năm.
Nguồn tham khảo: Federal Reserve – bài phát biểu của Thống đốc Lisa D. Cook tại Oakland Tech Week, ngày 28/9/2026; Federal Reserve
Câu hỏi về lời cảnh báo lạm phát do AI
1. Vì sao AI có thể làm tăng lạm phát?
AI đang thúc đẩy nhu cầu đối với chip, máy tính, máy chủ, phần mềm, trung tâm dữ liệu, điện năng và nhân công xây dựng. Khi nhu cầu tăng nhanh hơn khả năng cung ứng, giá của các đầu vào này có thể tăng.
2. Lisa Cook có cho rằng Fed nên tăng lãi suất vì AI không?
Không có tuyên bố nào trong bài phát biểu cho thấy Cook cam kết một đợt tăng lãi suất cụ thể vì AI. Bà cho biết chính sách trong tương lai sẽ phụ thuộc vào phản ứng của nền kinh tế và dữ liệu lạm phát, việc làm.
3. AI có thể làm giảm lạm phát không?
Có thể. Nếu AI giúp doanh nghiệp tăng năng suất và mở rộng năng lực cung ứng nhanh hơn tốc độ tăng nhu cầu, chi phí sản xuất có thể giảm và áp lực giá có thể hạ nhiệt. Tuy nhiên, Cook nhấn mạnh thời điểm và quy mô của tác động này vẫn chưa chắc chắn.
4. Vì sao trung tâm dữ liệu lại liên quan đến lạm phát?
Một trung tâm dữ liệu cần lượng lớn điện, xây dựng, thiết bị và nhân công. Những nguồn lực này cũng được sử dụng trong nhiều ngành khác. Nếu AI cạnh tranh mạnh để sử dụng các nguồn lực đó, chi phí ở những lĩnh vực khác cũng có thể tăng.
5. PCE là gì và tại sao Fed quan tâm?
PCE là chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân, đo mức thay đổi giá của hàng hóa và dịch vụ mà người dân Mỹ mua. Đây là một trong những thước đo lạm phát quan trọng nhất đối với Fed. Dữ liệu PCE tháng 7/2026 cho thấy chỉ số tổng thể tăng 3,7% và core PCE tăng 3,3% so với cùng kỳ.
6. AI có thể ảnh hưởng đến bất động sản Mỹ như thế nào?
Tác động có thể khác nhau theo từng khu vực. Nơi tập trung trung tâm dữ liệu có thể chứng kiến nhu cầu cao hơn đối với đất công nghiệp, cơ sở hạ tầng, điện và nhà ở cho lực lượng lao động. Ngược lại, lãi suất cao kéo dài có thể làm giảm khả năng chi trả của người mua nhà.
