Apollo cảnh báo bom nợ vốn tư nhân: Đầu tư phần mềm đối mặt rủi ro lớn khi AI làm thay đổi cuộc chơi

Ngành đầu tư vốn tư nhân (Private Equity – PE) toàn cầu đang bước vào một giai đoạn đầy thử thách khi hàng nghìn tỷ USD tài sản vẫn chưa thể bán ra thị trường. Trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao, hoạt động IPO suy giảm và làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) làm thay đổi cục diện công nghệ, nhiều khoản đầu tư từng được xem là “ngôi sao tăng trưởng” đang đứng trước nguy cơ suy giảm lợi nhuận.

Tại hội nghị SuperReturn International diễn ra ở Berlin, ông Antoine Munfakh, Phó Giám đốc toàn cầu mảng đầu tư vốn tư nhân của Apollo Global Management, đã đưa ra cảnh báo đáng chú ý: sự phân hóa lợi nhuận giữa các quỹ đầu tư tư nhân sẽ ngày càng rõ nét và một số công ty có thể gặp khó khăn trong việc huy động vốn trong tương lai.

Theo Apollo, lĩnh vực phần mềm – vốn là tâm điểm của các thương vụ mua bán và sáp nhập trong nhiều năm qua – có thể là khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất khi AI tạo ra những thay đổi sâu sắc trong ngành công nghệ.

Khoản tồn đọng 4.000 tỷ USD đang tạo áp lực lớn cho thị trường vốn tư nhân

Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay là lượng tài sản chưa được thoái vốn của ngành đầu tư vốn tư nhân đã lên tới khoảng 4.000 tỷ USD.

Theo ông Munfakh, thời gian nắm giữ trung bình của các khoản đầu tư PE đã tăng đáng kể. Nếu trước đây các quỹ thường bán tài sản sau khoảng 4 năm thì hiện nay thời gian này đã kéo dài lên gần 8 năm.

Điều đó đồng nghĩa với việc dòng vốn của nhà đầu tư bị “kẹt” lâu hơn dự kiến, trong khi các quỹ quản lý phải chịu áp lực ngày càng lớn từ các đối tác góp vốn (LPs) về việc hoàn trả vốn và tạo lợi nhuận.

Nhiều thương vụ được thực hiện trong giai đoạn lãi suất thấp trước đây hiện đang đối mặt với môi trường tài chính hoàn toàn khác. Chi phí vốn tăng cao khiến việc bán tài sản trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm giảm mức định giá mà người mua sẵn sàng chấp nhận.

Sự phân hóa lợi nhuận sẽ ngày càng rõ rệt

Theo Apollo, khi làn sóng thoái vốn diễn ra mạnh hơn trong thời gian tới, thị trường sẽ bắt đầu nhận ra sự khác biệt giữa các quỹ quản lý tài sản.

Những quỹ áp dụng chính sách định giá thận trọng có thể ít bị ảnh hưởng hơn. Ngược lại, các quỹ từng đẩy giá trị tài sản lên quá cao có nguy cơ phải ghi nhận mức lợi nhuận thấp hơn đáng kể khi thực hiện bán ra.

Ông Antoine Munfakh cho rằng quá trình này sẽ tạo ra sự phân hóa lớn trong hiệu quả đầu tư.

Các quỹ có danh mục chất lượng cao, mức đòn bẩy hợp lý và chiến lược quản trị rủi ro tốt sẽ tiếp tục thu hút vốn. Trong khi đó, những quỹ có hiệu suất thấp hoặc định giá quá lạc quan có thể gặp khó khăn trong các vòng gọi vốn tiếp theo.

Đây là một tín hiệu quan trọng đối với toàn bộ ngành vốn tư nhân, vốn từng được xem là một trong những lĩnh vực tạo lợi nhuận hấp dẫn nhất trong hơn một thập kỷ qua.

Apollo: Đầu tư quá nhiều vào phần mềm là “thất bại mang tính hệ thống”

Một trong những nhận định gây chú ý nhất của Apollo là việc ngành PE đã đầu tư quá mức vào lĩnh vực phần mềm.

Theo dữ liệu được chia sẻ tại hội nghị, trước đây các thương vụ liên quan đến phần mềm chỉ chiếm khoảng 10% tổng hoạt động M&A toàn cầu. Tuy nhiên, hiện nay tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 40%.

Apollo cho rằng việc quá nhiều vốn được tập trung vào một lĩnh vực duy nhất đã tạo ra rủi ro hệ thống đáng kể.

Ông Munfakh nhận định:

“Việc dồn khoảng 40% vốn đầu tư vào một ngành duy nhất là một thất bại mang tính hệ thống trong quản lý rủi ro.”

Trong giai đoạn lãi suất thấp, các công ty phần mềm thường được định giá rất cao nhờ khả năng tăng trưởng nhanh và biên lợi nhuận hấp dẫn. Tuy nhiên, khi môi trường kinh doanh thay đổi, những mức định giá này đang bị đặt dấu hỏi.

AI đang làm thay đổi cuộc chơi của ngành phần mềm

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) là một trong những yếu tố khiến Apollo đặc biệt thận trọng.

Theo ông Munfakh, AI sẽ không khiến toàn bộ ngành phần mềm biến mất. Tuy nhiên, công nghệ này đang làm giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường.

Những startup mới có thể sử dụng AI để phát triển sản phẩm nhanh hơn, với chi phí thấp hơn nhiều so với trước đây. Điều này làm gia tăng cạnh tranh và có thể gây áp lực lên tốc độ tăng trưởng cũng như lợi nhuận của các doanh nghiệp phần mềm hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, những thương vụ được thực hiện với mức giá quá cao trong giai đoạn trước có thể gặp khó khăn khi thoái vốn.

Apollo nhấn mạnh rằng ngay cả các doanh nghiệp tốt cũng có thể mang lại lợi nhuận thấp nếu nhà đầu tư:

• Trả giá mua quá cao.
• Sử dụng đòn bẩy tài chính quá lớn.
• Định giá doanh nghiệp dựa trên các kịch bản tăng trưởng hoàn hảo.

Đây là bài học mà nhiều quỹ đầu tư đang phải đối mặt khi AI thay đổi tốc độ phát triển của ngành công nghệ.

Chiến lược HALO: Hướng đi khác biệt của Apollo

Thay vì tập trung mạnh vào các doanh nghiệp phần mềm, Apollo cho biết họ đang ưu tiên các tài sản thuộc nhóm HALO.

HALO là nhóm doanh nghiệp sở hữu nhiều tài sản hữu hình, có khả năng chống chịu tốt trước các thay đổi công nghệ và ít bị nguy cơ lỗi thời.

Các lĩnh vực này thường bao gồm:

• Hạ tầng.
• Logistics.
• Năng lượng.
• Sản xuất công nghiệp.
• Các doanh nghiệp gắn với nền kinh tế thực.

Theo Apollo, AI không phải là mối đe dọa đối với những doanh nghiệp này. Ngược lại, công nghệ có thể trở thành công cụ giúp tăng năng suất, giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Đó là lý do Apollo đang coi AI như một “đòn bẩy tạo giá trị” thay vì một yếu tố gây gián đoạn đối với danh mục đầu tư.

Nhà đầu tư cần chú ý điều gì trong giai đoạn tới?

Những cảnh báo từ Apollo phản ánh một thực tế rằng thị trường vốn tư nhân đang bước vào chu kỳ sàng lọc mới.

Sau nhiều năm tăng trưởng nhờ môi trường tiền rẻ, ngành PE hiện phải đối mặt với:

• Lãi suất cao kéo dài.
• Khó khăn trong hoạt động IPO.
• Giá trị tài sản bị xem xét lại.
• Áp lực hoàn trả vốn cho nhà đầu tư.
• Sự cạnh tranh ngày càng lớn từ AI.

Trong môi trường này, việc lựa chọn lĩnh vực đầu tư, kiểm soát đòn bẩy tài chính và quản lý định giá trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Những quỹ có chiến lược đầu tư thận trọng và tập trung vào giá trị thực của doanh nghiệp có thể sẽ là nhóm hưởng lợi khi thị trường bước qua giai đoạn điều chỉnh.