Nhật Bản chi hơn 70 tỷ USD cứu đồng Yên nhưng vẫn thất bại? Hé lộ những áp lực ngầm đang đè nặng nền kinh tế số 4 thế giới

Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu liên tục biến động, Nhật Bản đang đối mặt với một bài toán nan giải khi đồng Yên (JPY) vẫn duy trì ở vùng giá thấp lịch sử so với đồng USD, bất chấp việc Chính phủ nước này đã chi khoảng 11,7 nghìn tỷ Yên (tương đương 72,8 tỷ USD) để can thiệp thị trường ngoại hối.

Song song với đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng đã nâng lãi suất lên mức cao nhất trong hơn 30 năm. Tuy nhiên, các biện pháp này vẫn chưa đủ sức đảo ngược xu hướng mất giá của đồng tiền quốc gia.

Theo nhiều chuyên gia tài chính quốc tế, nguyên nhân nằm ở những yếu tố mang tính cấu trúc sâu xa của nền kinh tế Nhật Bản và bối cảnh tài chính toàn cầu hiện nay.

Vì sao việc tăng lãi suất không cứu được đồng Yên?

Thông thường, việc tăng lãi suất sẽ giúp đồng nội tệ mạnh lên nhờ thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, trường hợp của Nhật Bản lại khác.

Ông Masahiko Loo, chiến lược gia cấp cao tại State Street Investment Management, cho rằng việc BOJ nâng lãi suất đã được thị trường dự báo từ trước nên tác động tích cực đến tỷ giá chỉ mang tính tạm thời.

Thực tế, ngay sau khi BOJ tăng lãi suất, đồng Yên chỉ hồi phục trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng quay lại xu hướng giảm.

Một trong những nguyên nhân lớn nhất là khoảng cách lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn quá lớn.

Hiện:

• Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm: khoảng 4,45%
• Lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm: khoảng 2,64%

Khoảng chênh lệch này tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động Carry Trade.

Carry Trade – “kẻ thù” lớn nhất của đồng Yên

Carry Trade là chiến lược đầu tư trong đó nhà đầu tư vay tiền bằng đồng tiền có lãi suất thấp (như đồng Yên) để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài.

Do chi phí vay bằng Yên vẫn thấp hơn đáng kể so với Mỹ và nhiều quốc gia khác, giới đầu tư tiếp tục bán Yên để mua USD và các tài sản sinh lời cao hơn.

Điều này khiến áp lực giảm giá đối với đồng Yên kéo dài bất chấp những nỗ lực can thiệp của Chính phủ Nhật Bản.

Theo Nomura Securities, lượng vị thế bán khống đồng Yên trên thị trường quốc tế hiện đã vượt mức từng xuất hiện trước các đợt can thiệp trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng hồi đầu năm.

Chính sách kích thích kinh tế tiếp tục gây áp lực

Ngoài yếu tố lãi suất, giới phân tích cho rằng chính sách kinh tế của Chính phủ Nhật Bản cũng đang làm suy yếu triển vọng phục hồi của đồng Yên.

Thủ tướng Sanae Takaichi được đánh giá là người ủng hộ các chính sách kích thích tăng trưởng và duy trì môi trường tiền tệ nới lỏng.

Đầu năm nay, Chính phủ Nhật Bản đã bổ nhiệm thêm các thành viên có quan điểm “ôn hòa” vào Hội đồng Chính sách của BOJ.

Điều này khiến thị trường tin rằng BOJ sẽ khó có thể thực hiện các đợt tăng lãi suất mạnh tay trong tương lai.

Khi kỳ vọng về chính sách tiền tệ cứng rắn giảm xuống, dòng vốn quốc tế cũng không có động lực mạnh để quay trở lại Nhật Bản.

Giá năng lượng và địa chính trị khiến đồng Yên thêm khó khăn

Nhật Bản là quốc gia phụ thuộc rất lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Những biến động tại Trung Đông thời gian qua, đặc biệt là căng thẳng liên quan đến Iran và eo biển Hormuz, đã làm gia tăng chi phí nhập khẩu dầu khí.

Để thanh toán các hợp đồng năng lượng quốc tế, Nhật Bản cần sử dụng USD, khiến nhu cầu mua đồng bạc xanh tăng lên và tiếp tục tạo áp lực lên tỷ giá JPY/USD.

Các chuyên gia nhận định việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận giảm căng thẳng gần đây có thể góp phần làm giảm giá dầu trong thời gian tới, từ đó giảm áp lực đối với đồng Yên.

Nhật Bản có tiếp tục can thiệp ngoại hối?

Theo ông Hirofumi Suzuki, Trưởng bộ phận nghiên cứu của Sumitomo Mitsui Banking Corporation, khả năng Nhật Bản tiếp tục can thiệp thị trường vẫn rất cao.

Mục tiêu của các đợt can thiệp không hẳn là đảo ngược hoàn toàn xu hướng giảm giá mà nhằm hạn chế những biến động quá mạnh và ngăn chặn các hoạt động đầu cơ quy mô lớn.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng hiệu quả của các biện pháp can thiệp đang giảm dần khi thị trường đã quen với những cảnh báo từ phía Tokyo.

Nếu nhà đầu tư biết trước khả năng can thiệp, yếu tố bất ngờ sẽ mất đi và tác động tâm lý cũng không còn mạnh như trước.

Triển vọng dài hạn của đồng Yên vẫn tích cực?

Dù ngắn hạn còn nhiều thách thức, nhiều tổ chức tài chính quốc tế vẫn đánh giá tích cực về triển vọng dài hạn của đồng Yên.

Các yếu tố hỗ trợ gồm:

• Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) tại Nhật Bản.
• Dòng vốn nước ngoài quay lại thị trường chứng khoán Nhật.
• Chỉ số Nikkei liên tục duy trì ở vùng cao lịch sử.
• Các tập đoàn công nghệ Nhật Bản thu hút sự quan tâm mạnh từ nhà đầu tư toàn cầu.

Theo State Street Investment Management, khi dòng vốn dài hạn tiếp tục đổ vào nền kinh tế Nhật Bản, đồng Yên có thể nhận được lực hỗ trợ bền vững hơn so với các biện pháp can thiệp ngắn hạn.

Nhật Bản chi hơn 70 tỷ USD để can thiệp thị trường ngoại hối và nâng lãi suất cho thấy quyết tâm bảo vệ đồng Yên của Chính phủ và Ngân hàng Trung ương. Tuy nhiên, những yếu tố cấu trúc như chênh lệch lãi suất với Mỹ, hoạt động Carry Trade, chính sách kích thích kinh tế và sự phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu đang khiến mọi nỗ lực này chưa mang lại hiệu quả như mong đợi.

Trong bối cảnh đó, tương lai của đồng Yên sẽ không chỉ phụ thuộc vào các biện pháp can thiệp ngắn hạn mà còn gắn liền với khả năng cải thiện nền tảng kinh tế và thu hút dòng vốn dài hạn vào Nhật Bản.