IPO SpaceX gây tranh cãi: “Canh bạc Elon Musk” hay cơ hội đầu tư nghìn tỷ USD?

Thị trường tài chính quốc tế đang hướng sự chú ý về SpaceX khi công ty hàng không vũ trụ của tỷ phú Elon Musk chuẩn bị thực hiện đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được đánh giá là lớn nhất lịch sử.

Không đơn thuần là một thương vụ huy động vốn, nhiều chuyên gia cho rằng đợt IPO này sẽ trở thành phép thử quan trọng đối với niềm tin của nhà đầu tư vào Elon Musk cũng như triển vọng dài hạn của ngành công nghiệp không gian.

Mức định giá mà SpaceX hướng tới lên đến khoảng 1,75 nghìn tỷ USD khiến giới đầu tư toàn cầu vừa hào hứng vừa hoài nghi. Nếu thành công, đây sẽ là một trong những doanh nghiệp có giá trị lớn nhất từng niêm yết trên thị trường chứng khoán Mỹ.

Định giá khổng lồ khiến giới đầu tư chia rẽ

Theo các chuyên gia tài chính, mức định giá mà Elon Musk đề xuất đang tạo ra nhiều tranh luận.

Với định giá khoảng 1,75 nghìn tỷ USD, SpaceX được giao dịch ở mức hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) gần 100 lần. Con số này cao hơn đáng kể so với nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu hiện nay.

Để so sánh:

• Nvidia hiện giao dịch quanh mức P/E từ 20-25 lần.
• Apple duy trì mức định giá thấp hơn đáng kể.
• Nhiều doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng cao cũng chưa đạt đến mức định giá mà SpaceX đang kỳ vọng.

Điều này khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu thị trường có sẵn sàng trả mức giá cao như vậy cho một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hàng không vũ trụ hay không.

Tuy nhiên, những người ủng hộ SpaceX cho rằng công ty không nên được định giá như một doanh nghiệp công nghệ thông thường.

Họ tin rằng SpaceX đang xây dựng cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế không gian trong tương lai, bao gồm:

• Dịch vụ phóng vệ tinh.
• Hệ thống Internet vệ tinh Starlink.
• Du lịch không gian.
• Khai thác tài nguyên ngoài Trái Đất.
• Các sứ mệnh đưa con người lên Sao Hỏa.

Nếu những mục tiêu này trở thành hiện thực, tiềm năng tăng trưởng của SpaceX có thể vượt xa bất kỳ công ty công nghệ nào hiện nay.

Đây có phải là “cuộc trưng cầu dân ý” về Elon Musk?

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất của đợt IPO là cơ cấu quyền biểu quyết.

Theo các thông tin được công bố, Elon Musk dự kiến tiếp tục nắm giữ khoảng 80-85% quyền biểu quyết sau IPO.

Điều đó đồng nghĩa các cổ đông mới gần như không có khả năng tác động đến các quyết định chiến lược của công ty.

Ông Matt Calkins, CEO của Appian, nhận định rằng thương vụ này thực chất là một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm dành cho Elon Musk.

Theo ông, các nhà đầu tư sẽ không chỉ mua cổ phiếu SpaceX mà còn đặt cược vào khả năng của Musk trong việc mở ra những thị trường hoàn toàn mới.

Từ xe điện Tesla, thanh toán số với PayPal cho đến lĩnh vực hàng không vũ trụ, Elon Musk đã nhiều lần chứng minh khả năng biến những ý tưởng tưởng chừng bất khả thi thành hiện thực.

Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa giá trị SpaceX đang gắn chặt với cá nhân ông hơn nhiều doanh nghiệp niêm yết khác.

Quyền lực tuyệt đối của Musk: Lợi thế hay rủi ro?

Nhiều chuyên gia tài chính cho rằng việc Elon Musk kiểm soát gần như tuyệt đối SpaceX là con dao hai lưỡi.

Ở góc độ tích cực, điều này giúp công ty:

• Đưa ra quyết định nhanh chóng.
• Duy trì tầm nhìn dài hạn.
• Không chịu áp lực lợi nhuận ngắn hạn từ thị trường.

Tuy nhiên, rủi ro cũng rất lớn.

Giáo sư James Dow thuộc Trường Kinh doanh London nhận định rằng giá trị của SpaceX phụ thuộc đáng kể vào Elon Musk.

Ông cho rằng tương lai công ty trong 10-20 năm tới sẽ gắn liền với năng lực lãnh đạo của vị tỷ phú này.

Nếu Musk giảm vai trò điều hành hoặc xuất hiện những thay đổi lớn về nhân sự lãnh đạo trong tương lai, định giá của SpaceX có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.

Các nhà đầu tư lạc quan nhìn thấy cơ hội nghìn tỷ USD

Bất chấp những lo ngại, nhiều tổ chức đầu tư vẫn tỏ ra rất lạc quan.

Các chuyên gia từ New Street Research dự báo cổ phiếu SpaceX có thể tăng khoảng 22% trong vòng 12 tháng sau IPO.

Theo kịch bản cơ sở của tổ chức này, giá trị doanh nghiệp của SpaceX có thể đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ USD.

Điều đáng chú ý là các nhà phân tích không chỉ dựa trên kết quả kinh doanh hiện tại mà còn tính đến tiềm năng phát triển của toàn bộ ngành công nghiệp không gian trong nhiều thập kỷ tới.

Theo nghiên cứu, thị trường không gian toàn cầu có thể tăng trưởng mạnh mẽ đến năm 2040 nhờ:

• Nhu cầu Internet vệ tinh.
• Dịch vụ viễn thông toàn cầu.
• Hệ thống định vị thế hệ mới.
• Du lịch không gian thương mại.
• Các dự án khai thác ngoài Trái Đất.

Nếu SpaceX giành được khoảng 75% thị phần trong những lĩnh vực này, định giá hiện tại vẫn được xem là hợp lý.

Thậm chí, trong kịch bản lạc quan hơn, cổ phiếu SpaceX có thể đạt mức tương đương khoảng 330 USD/cổ phiếu.

Nasdaq mở đường nhưng S&P 500 vẫn thận trọng

Để hỗ trợ các thương vụ IPO quy mô lớn như SpaceX, Nasdaq gần đây đã điều chỉnh một số quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp niêm yết.

Tuy nhiên, S&P Global lại tỏ ra thận trọng hơn.

Đơn vị quản lý chỉ số S&P 500 được cho là chưa sẵn sàng tạo ngoại lệ để SpaceX gia nhập chỉ số này sớm hơn các quy định hiện hành.

Điều đó cho thấy dù rất hấp dẫn, SpaceX vẫn là một trường hợp đặc biệt và chưa nhận được sự đồng thuận hoàn toàn từ giới đầu tư tổ chức.

Tương lai SpaceX sẽ quyết định xu hướng IPO công nghệ mới?

Nhiều chuyên gia cho rằng kết quả của đợt IPO SpaceX sẽ ảnh hưởng mạnh tới toàn bộ thị trường vốn toàn cầu.

Nếu thành công, thương vụ này có thể mở đường cho hàng loạt công ty công nghệ và AI quy mô lớn khác niêm yết với định giá cao.

Ngược lại, nếu thị trường phản ứng tiêu cực, các startup kỳ lân đang chuẩn bị IPO có thể buộc phải điều chỉnh kỳ vọng định giá.

Vì vậy, SpaceX không chỉ đang thử thách niềm tin dành cho Elon Musk mà còn kiểm tra mức độ sẵn sàng của thị trường đối với mô hình doanh nghiệp tăng trưởng siêu lớn trong kỷ nguyên AI và công nghệ không gian.