IPO SpaceX Có Thể Là Cái Bẫy Cho Nhà Đầu Tư? Lịch Sử Cho Thấy Không Phải Cứ Mua Ngày Đầu Là Thắng Lớn

Trong nhiều năm qua, SpaceX của Elon Musk đã trở thành một trong những doanh nghiệp tư nhân giá trị nhất thế giới. Với những thành tựu trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, internet vệ tinh Starlink và tham vọng chinh phục sao Hỏa, SpaceX được xem là một công ty mang tính thế hệ, tương tự như Apple, Amazon hay Tesla trong những giai đoạn phát triển đầu tiên.

Chính vì vậy, bất kỳ thông tin nào liên quan đến khả năng IPO của SpaceX đều thu hút sự quan tâm đặc biệt từ giới đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng sự hào hứng quá mức đối với một đợt IPO đình đám có thể khiến nhiều nhà đầu tư bỏ qua những bài học quan trọng của lịch sử thị trường chứng khoán.

Dữ liệu trong nhiều thập kỷ cho thấy việc mua cổ phiếu ngay trong ngày IPO không phải lúc nào cũng là chiến lược đầu tư hiệu quả.

Lịch sử IPO: Phần lớn cổ phiếu không tạo ra lợi nhuận vượt trội

Theo nghiên cứu nổi tiếng của giáo sư Jay Ritter thuộc Đại học Florida, người đã theo dõi hơn 9.000 đợt IPO từ năm 1975 đến năm 2021, kết quả thực tế khác xa những gì nhiều nhà đầu tư tưởng tượng.

Thống kê cho thấy:

• Khoảng 60% cổ phiếu IPO có lợi nhuận đi ngang hoặc giảm giá sau ba năm.
• Chỉ khoảng 16% số doanh nghiệp tăng giá hơn gấp đôi sau khi lên sàn.
• Lợi nhuận trung bình của nhóm IPO vẫn dương nhưng chủ yếu nhờ một số ít doanh nghiệp thành công vượt trội kéo toàn bộ số liệu đi lên.

Điều này cho thấy cơ hội kiếm được những khoản lợi nhuận khổng lồ từ IPO tồn tại, nhưng xác suất không hề cao như nhiều người kỳ vọng.

Những trường hợp nổi tiếng như Amazon, Google hay Tesla thường được nhắc đến như biểu tượng thành công. Tuy nhiên, hàng nghìn doanh nghiệp khác lại không thể tạo ra mức sinh lời tương tự sau khi niêm yết.

SpaceX không phải một startup thông thường

Một điểm khác biệt quan trọng là SpaceX không còn là một công ty khởi nghiệp cần huy động vốn để phát triển.

Trong nhiều năm qua, công ty đã huy động hàng chục tỷ USD từ các nhà đầu tư tổ chức và quỹ đầu tư tư nhân. Giá trị doanh nghiệp đã tăng mạnh ngay trên thị trường vốn tư nhân trước khi có bất kỳ kế hoạch niêm yết công khai nào.

Điều này tạo nên một sự thay đổi lớn trong bản chất của các đợt IPO hiện đại.

Trước đây, IPO thường là điểm khởi đầu cho quá trình tăng trưởng mạnh mẽ của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Ngày nay, nhiều công ty công nghệ lớn lựa chọn ở lại thị trường tư nhân lâu hơn để tối đa hóa giá trị trước khi lên sàn.

Khi đó, IPO không còn là cơ hội đầu tiên để nhà đầu tư tham gia mà đôi khi trở thành cơ hội thoái vốn cho những nhà đầu tư ban đầu.

Đó chính là lý do khiến nhiều chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cá nhân cần thận trọng hơn với các đợt IPO được truyền thông ca ngợi quá mức.

Hiệu ứng FOMO có thể khiến nhà đầu tư trả giá đắt

Khi một doanh nghiệp nổi tiếng như SpaceX lên sàn, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) thường xuất hiện rất mạnh.

Nhiều người tin rằng chỉ cần mua cổ phiếu ngay trong ngày giao dịch đầu tiên là có thể đạt được lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, thực tế thị trường lại cho thấy điều ngược lại.

Kathy Donnelly, đồng tác giả cuốn sách “The Lifecycle Trade”, từng nhấn mạnh trong một hội thảo về giao dịch IPO rằng phần lớn các cổ phiếu IPO đều giảm xuống dưới mức thấp nhất của ngày giao dịch đầu tiên chỉ trong vòng vài tuần.

Ngay cả những cổ phiếu có mức tăng mạnh trong những ngày đầu tiên cũng thường đánh mất phần lớn lợi nhuận sau đó khi sự hưng phấn của thị trường dần hạ nhiệt.

Điều này phản ánh quy luật quen thuộc của thị trường tài chính: giá trị doanh nghiệp và giá cổ phiếu không phải lúc nào cũng di chuyển cùng tốc độ với cảm xúc của nhà đầu tư.

Vì sao IPO SpaceX vẫn có thể hấp dẫn?

Mặc dù tồn tại nhiều rủi ro, SpaceX vẫn là một doanh nghiệp sở hữu những lợi thế mà rất ít công ty trên thế giới có được.

Công ty hiện dẫn đầu trong lĩnh vực phóng tên lửa thương mại, vận hành mạng internet vệ tinh Starlink với hàng triệu khách hàng trên toàn cầu và đang tham gia sâu vào các dự án quốc phòng cũng như không gian của chính phủ Mỹ.

Ngoài ra, Elon Musk vẫn là một trong những doanh nhân có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới.

Nếu SpaceX tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng hiện tại, doanh nghiệp hoàn toàn có thể trở thành một trong những tập đoàn công nghệ giá trị nhất hành tinh trong thập kỷ tới.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc cổ phiếu sẽ luôn tăng mạnh ngay sau IPO.

Nhà đầu tư nên làm gì nếu SpaceX niêm yết?

Các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư nên tách biệt giữa chất lượng doanh nghiệp và mức định giá cổ phiếu.

Một công ty xuất sắc vẫn có thể trở thành khoản đầu tư tồi nếu nhà đầu tư mua ở mức giá quá cao.

Thay vì lao vào mua ngay trong ngày giao dịch đầu tiên, nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp thường chờ thị trường xác định mức giá hợp lý hơn sau khi cơn sốt ban đầu kết thúc.

Điều quan trọng không phải là sở hữu cổ phiếu SpaceX sớm nhất, mà là mua được với mức định giá phù hợp để tối đa hóa lợi nhuận dài hạn.

IPO của SpaceX có thể trở thành một trong những sự kiện tài chính lớn nhất thập kỷ này. Tuy nhiên, lịch sử thị trường chứng khoán cho thấy sự nổi tiếng của một doanh nghiệp không đảm bảo lợi nhuận cho nhà đầu tư mua vào trong ngày giao dịch đầu tiên.

SpaceX có thể là một doanh nghiệp xuất sắc, nhưng giống như mọi khoản đầu tư khác, giá mua và định giá vẫn là yếu tố quyết định thành công dài hạn. Thay vì chạy theo cơn sốt IPO, nhà đầu tư nên tập trung vào giá trị thực của doanh nghiệp và kiên nhẫn chờ đợi những cơ hội hợp lý hơn trên thị trường.