John Harold Rogers từng là một nhà kinh tế có vị trí đáng chú ý trong hệ thống Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nhưng vào tháng 1/2025, cuộc sống của ông thay đổi hoàn toàn khi các đặc vụ FBI bắt giữ ông tại một khu dân cư ngoại ô Washington.
Theo nội dung hồ sơ được đưa ra trong vụ án, Rogers đang dắt chú chó Prada đi ngang qua một trạm xe buýt trường học thì bị các đặc vụ liên bang tiếp cận. Sau khi bắt giữ, các điều tra viên tiến hành khám xét nhà của ông.
Thời điểm đó, Rogers, 65 tuổi, được cho là chỉ còn vài ngày nữa sẽ lên đường tới Trung Quốc cùng người vợ là công dân Trung Quốc và con gái 6 tuổi. Các nhà điều tra cáo buộc ông đã chuyển thông tin liên quan đến Fed cho một người được phía Mỹ xác định là điệp viên của chính phủ Trung Quốc.
Vụ việc nhanh chóng trở thành một trong những câu chuyện gây chú ý bởi nó không chỉ xoay quanh các tài liệu và thông tin kinh tế nhạy cảm. Hồ sơ còn chứa những chi tiết về các mối quan hệ cá nhân, tình cảm, tiền bạc, những danh tính được cho là giả và các cuộc tiếp xúc kéo dài nhiều năm.
Theo công tố viên liên bang Nicholas Hunter, vụ án có nhiều yếu tố giống một câu chuyện trinh thám, nhưng các tình tiết được trình bày trước bồi thẩm đoàn là những sự kiện mà bên công tố cho rằng đã thực sự xảy ra.
Tuy nhiên, đây là điểm cần đặc biệt lưu ý: Rogers phủ nhận cách diễn giải của công tố về vai trò của ông. Các luật sư bào chữa lập luận rằng ông không chuyển giao thông tin có giá trị cho phía Trung Quốc và mô tả ông như một học giả thiếu thận trọng bị cuốn vào một mối quan hệ mà ông không nhận thức đầy đủ về nguy cơ tình báo.
Người đàn ông Trung Quốc xuất hiện tại hội nghị ở Thượng Hải
Theo hồ sơ vụ án, câu chuyện bắt đầu từ năm 2013.
Rogers khi đó tham dự một hội nghị tại Thượng Hải do Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas tài trợ. Sự kiện được tổ chức tại Đại học Fudan, một trường đại học hàng đầu của Trung Quốc.
Trong thời gian nghỉ giữa các phiên làm việc, Rogers gặp một người đàn ông trẻ người Trung Quốc tự giới thiệu là Hummin Lee, một nghiên cứu sinh tiến sĩ.
Theo các quan chức Mỹ, tên thật của người này là Jin Chuan và ông ta là một điệp viên của chính phủ Trung Quốc.
Sau cuộc gặp, Rogers và Lee duy trì liên lạc thông qua email và mạng xã hội. Mối quan hệ ban đầu có vẻ giống như một quan hệ học thuật thông thường, nhưng theo các tài liệu được đưa ra trong vụ án, Lee dần trở thành một nhân vật có ảnh hưởng đáng kể trong cuộc sống của Rogers.
Ralph Goff, cựu quan chức CIA có 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tình báo, cho rằng Rogers có thể đã được phía Trung Quốc chú ý từ trước khi gặp Lee.
Lý do là vị trí của Rogers tại Fed khiến ông trở thành một người có giá trị về mặt thông tin. Theo đánh giá được đưa ra trong hồ sơ, Rogers từng giữ vai trò cố vấn cấp cao liên quan đến hoạt động nghiên cứu tại bộ phận tài chính quốc tế của Fed.
Điều này có thể giúp ông tiếp cận với những thông tin mà một đối tượng bên ngoài khó có được.
Từ mạng xã hội và hẹn hò đến điểm yếu cá nhân
Một trong những phần đáng chú ý nhất của vụ án nằm ở đời sống cá nhân của Rogers.
Theo hồ sơ, Rogers là một người cha đơn thân có bốn người con đã trưởng thành. Sau khi các con rời khỏi nhà, ông cảm thấy cô đơn và bắt đầu sử dụng trang web hẹn hò AsianDating.com.
Các điều tra viên cho rằng hành vi trên mạng của Rogers có thể đã khiến ông trở thành mục tiêu dễ bị khai thác.
Theo nội dung hồ sơ, Rogers từng gửi ảnh nhạy cảm cho những người quen qua mạng. Trong khi đó, Lee cũng kết nối với ông trên Facebook và có thể quan sát nhiều thông tin cá nhân của Rogers, bao gồm cả hình ảnh gia đình.
Điều đáng chú ý là mối quan hệ giữa hai người không chỉ diễn ra trong phạm vi công việc.
Lee thường xuyên gửi lời chúc sinh nhật cho Rogers, tặng quà vào dịp Giáng sinh và mời ông đến giảng dạy tại các trường đại học ở Trung Quốc.
Một trong những món quà được đề cập là bản sao “Binh pháp Tôn Tử” cùng một bộ khăn lụa.
Những hành động tưởng như mang tính xã giao này, khi đặt trong tổng thể vụ án, được công tố sử dụng để mô tả quá trình Lee xây dựng quan hệ và tạo dựng lòng tin với Rogers.
Câu hỏi về Donald Trump và Trung Quốc
Một chi tiết khác xuất hiện trong hồ sơ là email Lee gửi Rogers sau khi Donald Trump đắc cử tổng thống Mỹ năm 2016.
Lee đặt câu hỏi về quan điểm của chính quyền mới đối với Trung Quốc, đặc biệt liên quan đến khả năng Mỹ coi Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ.
Đáng chú ý, Rogers không trả lời trực tiếp câu hỏi này.
Thay vào đó, ông chỉ cảm ơn Lee về món quà Giáng sinh và gửi lời chúc mừng.
Chi tiết này cho thấy Lee đã chủ động đưa các vấn đề kinh tế và chính sách Mỹ – Trung vào cuộc trao đổi với Rogers.
Tuy nhiên, chỉ riêng email này không thể tự nó chứng minh rằng Rogers đã cung cấp thông tin mật. Đây cũng là một trong những điểm cần phân biệt giữa hành vi tiếp xúc, ý định của người liên hệ và bằng chứng về việc chuyển giao thông tin mật.
Mối quan hệ với người phụ nữ trẻ ở Thượng Hải
Cuối năm 2016, khi đang ở nhà một mình vào đêm giao thừa, Rogers đăng nhập AsianDating.com.
Tại đây, ông làm quen với một phụ nữ trẻ sống ở Thượng Hải có tên Yu Liu, thường được gọi là Yu Yu.
Theo nội dung hồ sơ, hai người nhanh chóng phát triển mối quan hệ tình cảm.
Rogers không nói tiếng Trung, trong khi Yu Yu được cho là có thể giao tiếp bằng tiếng Anh thông qua các ứng dụng và công cụ trực tuyến. Hai người bắt đầu trao đổi hình ảnh, nói về tương lai, hôn nhân và con cái.
Mối quan hệ này có ý nghĩa đặc biệt trong diễn biến vụ án vì nó khiến Rogers có động lực mạnh hơn để đến Trung Quốc.
Một cựu quan chức CIA được dẫn lời cho rằng tình báo Trung Quốc có thể đã biết về mối quan hệ này và có khả năng lợi dụng nó. Tuy nhiên, hồ sơ cũng nêu rõ rằng chưa xác định được Yu Yu có mối liên hệ với chính phủ Trung Quốc hay không. Những nỗ lực liên lạc với cô để xác minh các câu hỏi liên quan cũng không nhận được phản hồi.
Đây là một điểm quan trọng khi đánh giá vụ án: giả thuyết về vai trò của Yu Yu được đặt ra trong cuộc điều tra, nhưng không nên biến một giả thuyết thành kết luận đã được chứng minh.
Những chuyến đi Trung Quốc ngày càng trở nên quan trọng
Năm sau, Rogers nhận lời mời của Lee đến giảng dạy tại hai trường đại học ở Trung Quốc.
Trong chuyến đi này, ông lần đầu gặp Yu Yu trực tiếp.
Hai người phải sử dụng ứng dụng điện thoại để giao tiếp, nhưng mối quan hệ vẫn nhanh chóng phát triển.
Sau khi trở về Mỹ, các tin nhắn giữa Rogers và Yu Yu chuyển sang chuyện hôn nhân và con cái.
Rogers sau đó đề nghị Lee tiếp tục mời ông giảng dạy tại các trường đại học Trung Quốc để ông có thể dành thời gian ở Thượng Hải.
Lee đồng ý và cho biết phía tổ chức sẽ chi trả các chi phí liên quan đến chuyến đi.
Theo hồ sơ, Lee còn hỗ trợ Rogers chuẩn bị tài liệu phục vụ thủ tục xin visa.
Đến tháng 10/2017, Lee tiếp tục sắp xếp chuyến đi cho Rogers.
Lee quản lý lịch trình, bố trí các buổi thuyết trình và sắp xếp để Rogers cùng Yu Yu di chuyển giữa các thành phố Trung Quốc.
Mối quan hệ giữa Rogers và Lee lúc này dường như đã vượt xa một mối quan hệ học thuật thông thường.
Hôn nhân và sự phụ thuộc ngày càng lớn
Trong chuyến đi năm 2017, Yu Yu được cho là đã mang thai.
Sau khi trở về Mỹ, Rogers gửi tin nhắn đề nghị kết hôn. Yu Yu đồng ý và hai người bắt đầu lên kế hoạch tổ chức đám cưới tại Hong Kong.
Sau đó, Yu Yu gửi cho Rogers hình ảnh que thử thai. Rogers phản hồi rằng ông rất hạnh phúc khi được làm cha một lần nữa.
Theo hồ sơ, việc mang thai và chuẩn bị hôn nhân khiến Rogers ngày càng phụ thuộc vào Lee.
Ông cần Lee hỗ trợ nhiều vấn đề, từ đi lại, thủ tục hành chính cho tới tài chính và các chuyến đi Trung Quốc.
Trong quá trình làm việc với các điều tra viên FBI, Rogers được cho là từng mô tả Lee bằng câu: “Anh ta dường như biết mọi thứ.”
Câu nói này trở thành một chi tiết đáng chú ý trong hồ sơ bởi nó cho thấy mức độ phụ thuộc của Rogers vào người mà chính quyền Mỹ sau này xác định là một nhân vật thuộc hoạt động tình báo Trung Quốc.
Vì sao vụ án Rogers gây chú ý?
Vụ án đáng chú ý không chỉ bởi Rogers từng làm việc tại Fed mà còn bởi cách các yếu tố cá nhân và nghề nghiệp đan xen với nhau.
Theo công tố, quá trình này kéo dài nhiều năm và bao gồm:
- Quan hệ học thuật được xây dựng tại Trung Quốc.
- Liên lạc thường xuyên qua email và mạng xã hội.
- Những món quà và lời mời giảng dạy.
- Các chuyến đi Trung Quốc được hỗ trợ về lịch trình và thủ tục.
- Mối quan hệ tình cảm của Rogers với một phụ nữ trẻ tại Thượng Hải.
- Các vấn đề liên quan đến hôn nhân và gia đình.
- Những thông tin mà Rogers có thể tiếp cận nhờ vị trí tại Fed.
- Các cáo buộc về việc ông cung cấp thông tin cho phía Trung Quốc.
Toàn bộ những yếu tố này tạo nên bức tranh mà công tố cho rằng không phải là một chuỗi sự kiện ngẫu nhiên.
Trong khi đó, phía bào chữa đưa ra cách diễn giải khác: Rogers có thể đã thiếu thận trọng nhưng không phải là một điệp viên theo nghĩa ông cố ý cung cấp thông tin có giá trị cho chính phủ Trung Quốc.
Do đó, trọng tâm pháp lý của vụ án không đơn giản là Rogers có quan hệ với một người Trung Quốc hay từng đến Trung Quốc.
Câu hỏi quan trọng hơn là ông đã làm gì với thông tin mà mình tiếp cận được, ông có chủ ý chuyển giao thông tin hay không và bằng chứng của phía công tố có đủ để chứng minh các cáo buộc hay không.
Vụ án cũng cho thấy rủi ro từ việc khai thác điểm yếu cá nhân
Một khía cạnh rộng hơn được đặt ra trong vụ án là cách hoạt động tình báo có thể khai thác những điểm yếu không nhất thiết liên quan trực tiếp đến công việc.
Trong trường hợp của Rogers, hồ sơ mô tả một người đàn ông cô đơn, tìm kiếm tình cảm và dành nhiều thời gian trên các nền tảng hẹn hò.
Nếu một cá nhân có quyền tiếp cận thông tin nhạy cảm đồng thời để lộ quá nhiều thông tin cá nhân trên mạng, nguy cơ bị tiếp cận hoặc thao túng có thể tăng lên.
Đây cũng là lý do các cơ quan an ninh thường cảnh báo về việc chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân, hình ảnh nhạy cảm hoặc thông tin nghề nghiệp trên các nền tảng trực tuyến.
Điểm đáng chú ý là hoạt động tình báo hiện đại không nhất thiết bắt đầu bằng một yêu cầu trực tiếp về tài liệu mật.
Nó có thể bắt đầu bằng một mối quan hệ xã hội, một lời mời hợp tác, một món quà, một cơ hội nghề nghiệp hoặc một mối quan hệ tình cảm.
Góc nhìn rộng hơn đối với an ninh tài chính Mỹ
Fed là một trong những tổ chức quan trọng nhất của hệ thống tài chính Mỹ. Các thông tin liên quan đến chính sách tiền tệ, nghiên cứu kinh tế, thị trường tài chính và hoạt động quốc tế của ngân hàng trung ương có thể mang giá trị lớn đối với các chính phủ và tổ chức tài chính.
Vì vậy, vụ Rogers đặt ra một vấn đề lớn hơn về bảo vệ thông tin trong các cơ quan kinh tế chiến lược.
Một nhân sự có thể không bị tiếp cận trực tiếp bằng một yêu cầu cung cấp tài liệu mật. Thay vào đó, quá trình có thể bắt đầu bằng việc xây dựng quan hệ lâu dài, tạo lòng tin và từng bước mở rộng mức độ tiếp xúc.
Trong trường hợp Rogers, hồ sơ cho thấy mối quan hệ với Lee kéo dài nhiều năm trước khi vụ án trở thành một cuộc điều tra hình sự.
Đây cũng là lý do câu chuyện thu hút sự chú ý của giới tình báo và an ninh quốc gia Mỹ: nó đặt câu hỏi về cách các cơ quan nước ngoài có thể tìm kiếm và xây dựng quan hệ với những người đang hoặc từng giữ vị trí có quyền tiếp cận thông tin nhạy cảm.
Vụ án John Harold Rogers là một câu chuyện phức tạp, kết hợp giữa tình báo, an ninh tài chính, quan hệ cá nhân và những câu hỏi pháp lý về ý định cũng như hành vi của một cựu quan chức Fed.
Phía công tố mô tả Rogers là người đã nhiều năm bí mật chuyển thông tin nhạy cảm cho một điệp viên Trung Quốc và sau đó nói dối các nhà điều tra. Trong khi đó, luật sư của Rogers bác bỏ cáo buộc khai man và cho rằng thân chủ của họ không cung cấp thông tin có giá trị cho Trung Quốc.
Những tình tiết được đưa ra trong hồ sơ cho thấy một điểm đặc biệt đáng chú ý: ranh giới giữa quan hệ cá nhân, hợp tác học thuật và rủi ro tình báo có thể trở nên rất mong manh khi một cá nhân nắm giữ vị trí tiếp cận thông tin nhạy cảm.
Đối với các cơ quan tài chính và an ninh quốc gia, bài học lớn hơn từ vụ việc nằm ở việc nhận diện sớm những mối quan hệ bất thường, bảo vệ thông tin nội bộ và hạn chế khả năng các điểm yếu cá nhân trở thành công cụ để gây ảnh hưởng.
Nguồn tham khảo: Hồ sơ và nội dung tài liệu được cung cấp về vụ án John Harold Rogers; các lời khai, tài liệu và lập luận của công tố và luật sư bào chữa được trình bày trong nguồn. Một số chi tiết trong bài được diễn đạt lại theo hướng báo chí và không được xem là kết luận độc lập ngoài những gì nguồn tài liệu hỗ trợ.
Câu hỏi về vụ án John Harold Rogers
John Harold Rogers là ai?
John Harold Rogers là một nhà kinh tế từng giữ vị trí cấp cao trong hệ thống Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Theo hồ sơ vụ án, ông có quyền tiếp cận một số thông tin liên quan đến hoạt động nghiên cứu và tài chính quốc tế của Fed.
Rogers bị cáo buộc điều gì?
Theo phía công tố, Rogers đã bí mật cung cấp thông tin nhạy cảm của Fed cho một người được chính phủ Mỹ xác định là điệp viên Trung Quốc. Rogers và luật sư của ông phản bác cách diễn giải này và cho rằng ông không cung cấp thông tin có giá trị cho phía Trung Quốc.
Người được xác định là điệp viên Trung Quốc là ai?
Theo hồ sơ, Rogers gặp một người tự giới thiệu là Hummin Lee tại hội nghị ở Thượng Hải năm 2013. Các quan chức Mỹ xác định người này có tên thật là Jin Chuan và là một điệp viên Trung Quốc.
Yu Yu có phải là điệp viên Trung Quốc không?
Nguồn tài liệu được cung cấp không xác nhận điều này. Một cựu quan chức CIA đưa ra giả thuyết rằng Yu Yu có thể đã được tình báo Trung Quốc lợi dụng hoặc tiếp cận, nhưng hồ sơ cũng cho biết chưa rõ cô có bất kỳ mối liên hệ nào với chính phủ Trung Quốc hay không.
Vì sao Rogers trở thành mục tiêu đáng chú ý?
Theo đánh giá được dẫn trong hồ sơ, vị trí của Rogers tại Fed khiến ông có khả năng tiếp cận những thông tin có giá trị đối với một cơ quan tình báo nước ngoài. Ngoài yếu tố nghề nghiệp, các điều tra viên cũng xem xét đời sống cá nhân và các mối quan hệ trực tuyến của ông.
Vụ án đã chứng minh Rogers là gián điệp chưa?
Nguồn tài liệu được cung cấp trình bày cáo buộc của công tố và lập luận phản bác của phía bào chữa. Vì vậy, khi đưa tin cần phân biệt rõ giữa cáo buộc, bằng chứng được trình tại tòa và những vấn đề đã được phán quyết cuối cùng.
