Trung Quốc muốn dẫn đầu hợp tác AI BRICS: Đề xuất xây dựng hệ sinh thái công nghệ mở

Trung Quốc muốn đóng vai trò dẫn dắt trong việc thúc đẩy hợp tác công nghệ và trí tuệ nhân tạo giữa các thành viên BRICS, trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu đang bước sang giai đoạn cạnh tranh mạnh mẽ hơn về mô hình, dữ liệu, chip, điện toán và nhân lực.

Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết Bắc Kinh sẽ đi đầu trong việc thúc đẩy hợp tác và phát triển trí tuệ nhân tạo giữa các nước đang phát triển. Đáng chú ý, các đề xuất không chỉ tập trung vào việc chia sẻ công nghệ AI mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kỹ thuật số rộng hơn cho BRICS.

Theo tuyên bố được Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố, Bắc Kinh muốn thúc đẩy việc hình thành cộng đồng mã nguồn mở AI BRICS, hỗ trợ các nước thành viên hợp tác phát triển và ứng dụng các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn, đồng thời tổ chức các hội thảo và chương trình đào tạo về trí tuệ nhân tạo.

Nếu được triển khai trên thực tế, đây có thể trở thành một bước đi quan trọng nhằm tăng cường khả năng tiếp cận công nghệ AI của các nền kinh tế mới nổi, đồng thời mở rộng vai trò của Trung Quốc trong quá trình định hình tiêu chuẩn công nghệ của nhóm BRICS.

Trung Quốc đề xuất cộng đồng mã nguồn mở AI BRICS

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong phát biểu của ông Tập Cận Bình là đề xuất xây dựng một cộng đồng mã nguồn mở về AI dành cho BRICS.

Khái niệm mã nguồn mở có ý nghĩa đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Thay vì mỗi quốc gia hoặc doanh nghiệp tự phát triển một hệ thống khép kín, các mô hình và công cụ AI mã nguồn mở có thể tạo điều kiện cho nhiều tổ chức tiếp cận, nghiên cứu, cải tiến và phát triển các ứng dụng mới.

Trung Quốc cho biết sẽ tiên phong trong việc thúc đẩy cộng đồng mã nguồn mở AI BRICS, hỗ trợ hợp tác phát triển và ứng dụng các mô hình ngôn ngữ lớn.

Đề xuất này có thể mang lại nhiều lợi ích cho các nước đang phát triển. Không phải quốc gia nào cũng có đủ nguồn lực để xây dựng một hệ thống AI tiên tiến từ đầu. Chi phí cho chip, trung tâm dữ liệu, điện năng, kỹ sư và nghiên cứu mô hình có thể lên tới hàng tỷ USD.

Một hệ sinh thái hợp tác chung có thể giúp các nước chia sẻ kiến thức, nguồn lực và kinh nghiệm thay vì phải cạnh tranh hoàn toàn độc lập.

Tuy nhiên, để một hệ sinh thái AI mã nguồn mở thực sự phát triển, vấn đề không chỉ nằm ở phần mềm. Hạ tầng tính toán, dữ liệu, khả năng đào tạo nhân lực và quyền tiếp cận chip AI cũng đóng vai trò rất quan trọng.

BRICS có thể xây dựng nền tảng điện toán đám mây chung

Bên cạnh AI mã nguồn mở, ông Tập Cận Bình cho biết Trung Quốc sẽ nỗ lực thiết lập một nền tảng điện toán đám mây cho hệ sinh thái kỹ thuật số BRICS.

Đây là đề xuất có ý nghĩa lớn bởi điện toán đám mây đang trở thành lớp hạ tầng quan trọng đối với nền kinh tế số.

AI hiện đại phụ thuộc rất nhiều vào năng lực tính toán. Các mô hình ngôn ngữ lớn cần hệ thống máy chủ mạnh để huấn luyện và vận hành. Khi AI được đưa vào doanh nghiệp, chính phủ, giáo dục, y tế và sản xuất, nhu cầu điện toán cũng tăng theo.

Một nền tảng điện toán đám mây phục vụ hệ sinh thái BRICS có thể hướng tới việc hỗ trợ các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức công nghệ trong khối tiếp cận năng lực tính toán mà không phải tự xây dựng toàn bộ hạ tầng.

Nếu triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành một lớp hạ tầng kỹ thuật số kết nối nhiều nền kinh tế mới nổi.

Nhưng xây dựng một hệ thống như vậy cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư, khả năng tương thích giữa các quốc gia và cách thức quản trị dữ liệu xuyên biên giới.

Đào tạo kỹ năng số trở thành một phần quan trọng

Một điểm đáng chú ý khác trong đề xuất của Trung Quốc là đào tạo kỹ năng số.

AI có thể phát triển nhanh nhưng thiếu nhân lực chất lượng cao vẫn là một trong những rào cản lớn đối với các nền kinh tế đang phát triển.

Một quốc gia có thể mua máy chủ, triển khai nền tảng điện toán đám mây và sử dụng các mô hình AI, nhưng nếu thiếu kỹ sư, chuyên gia dữ liệu và nhân sự có khả năng triển khai công nghệ thì lợi ích kinh tế vẫn bị hạn chế.

Vì vậy, Trung Quốc đề xuất tăng cường đào tạo kỹ năng số, trao đổi công nghệ và liên kết ngành giữa các thành viên BRICS.

Đây là cách tiếp cận tương đối toàn diện: không chỉ xây dựng hạ tầng mà còn phát triển con người để vận hành hạ tầng đó.

Trong dài hạn, nguồn nhân lực AI có thể trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của các quốc gia.

Liên minh đào tạo kỹ sư BRICS và chương trình trao đổi thanh niên

Ông Tập Cận Bình cũng đề xuất thành lập một liên minh đào tạo kỹ sư BRICS và chương trình trao đổi thanh niên về đổi mới khoa học và công nghệ.

Đây là phần mềm của chiến lược công nghệ.

Nếu các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trong BRICS có thể tăng cường hợp tác, sinh viên và kỹ sư có thể tiếp cận nhiều hệ thống giáo dục, phòng thí nghiệm và môi trường nghiên cứu khác nhau.

Các chương trình trao đổi cũng có thể giúp hình thành mạng lưới nhân lực công nghệ xuyên biên giới.

Trong cuộc đua AI hiện nay, nhân tài là một nguồn lực có giá trị không kém vốn đầu tư.

Các công ty công nghệ lớn trên thế giới đang cạnh tranh quyết liệt để tuyển dụng các nhà nghiên cứu AI, kỹ sư máy học, chuyên gia dữ liệu và những người có khả năng phát triển mô hình nền tảng.

Do đó, việc đào tạo và luân chuyển nhân lực giữa các quốc gia BRICS có thể trở thành nền tảng cho hợp tác công nghệ dài hạn.

Vì sao Trung Quốc muốn thúc đẩy hợp tác AI trong BRICS?

Đề xuất của Trung Quốc xuất hiện vào thời điểm AI đang trở thành một trong những lĩnh vực cạnh tranh chiến lược quan trọng nhất trên thế giới.

Các công ty liên tục tung ra những mô hình AI mới với khả năng ngày càng mạnh. Cuộc cạnh tranh không còn chỉ nằm ở chatbot mà đã mở rộng sang AI tác nhân, lập trình, robot, xử lý dữ liệu, y tế, sản xuất và quốc phòng.

Điều này khiến AI trở thành một ngành có ảnh hưởng sâu rộng tới nền kinh tế.

Đối với các nước đang phát triển, thách thức lớn là khoảng cách công nghệ.

Các công ty công nghệ Mỹ và một số nền kinh tế phát triển đang sở hữu nguồn vốn, chip, dữ liệu, trung tâm dữ liệu và đội ngũ nghiên cứu rất lớn. Nếu các nước đang phát triển chỉ sử dụng sản phẩm AI từ bên ngoài mà không xây dựng được năng lực riêng, sự phụ thuộc công nghệ có thể kéo dài.

Hợp tác trong khuôn khổ BRICS vì vậy có thể được xem là một cách để các nước thành viên tăng khả năng tiếp cận và phát triển công nghệ.

AI có thể trở thành một trụ cột mới của BRICS

BRICS ban đầu được thành lập vào năm 2009 với các thành viên Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

Sau đó, nhóm tiếp tục mở rộng với Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Sự mở rộng này khiến BRICS trở thành một nhóm có quy mô kinh tế và dân số rất lớn, đồng thời bao gồm nhiều quốc gia có nguồn tài nguyên, thị trường tiêu dùng và năng lực sản xuất đáng kể.

Trong bối cảnh đó, công nghệ có thể trở thành một lĩnh vực hợp tác mới bên cạnh thương mại, năng lượng và tài chính.

AI đặc biệt phù hợp với mô hình hợp tác này bởi công nghệ có thể được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực.

Brazil có thế mạnh về nông nghiệp và tài nguyên. Ấn Độ có ngành công nghệ thông tin và lực lượng kỹ sư lớn. Trung Quốc sở hữu hệ sinh thái sản xuất và công nghệ quy mô lớn. Các quốc gia Trung Đông có nguồn vốn và năng lượng, trong khi một số thành viên khác có lợi thế về tài nguyên và thị trường.

Nếu kết hợp những lợi thế này, BRICS có thể tạo ra một hệ sinh thái AI có phạm vi rộng.

Mã nguồn mở có thể làm thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Mã nguồn mở có thể giảm một phần rào cản gia nhập lĩnh vực AI.

Một doanh nghiệp nhỏ hoặc một viện nghiên cứu không nhất thiết phải xây dựng toàn bộ mô hình từ con số 0 nếu có thể sử dụng một mô hình mở, điều chỉnh nó theo nhu cầu và phát triển ứng dụng riêng.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nước có nguồn lực hạn chế.

Tuy nhiên, AI mã nguồn mở không đồng nghĩa với việc công nghệ hoàn toàn miễn phí hoặc không có rủi ro.

Các mô hình lớn vẫn cần hạ tầng tính toán mạnh, dữ liệu chất lượng và đội ngũ kỹ thuật. Ngoài ra, việc mở rộng khả năng tiếp cận AI cũng làm tăng các câu hỏi liên quan đến an toàn, bảo mật và kiểm soát việc sử dụng công nghệ.

Do đó, nếu BRICS xây dựng một cộng đồng AI mã nguồn mở, vấn đề quản trị và tiêu chuẩn an toàn sẽ có ý nghĩa không kém khả năng phát triển mô hình.

Cuộc tranh luận về an toàn AI ngày càng nóng

Đề xuất hợp tác AI của Trung Quốc được đưa ra trong lúc ngành công nghệ toàn cầu đang phải đối mặt với một cuộc tranh luận ngày càng gay gắt về an toàn AI.

Nội dung gốc đề cập đến một nhà nghiên cứu từng làm việc tại OpenAI và Anthropic, người gần đây cảnh báo rằng một bộ phận trong ngành tin AI có thể tạo ra những rủi ro cực kỳ nghiêm trọng đối với nhân loại trong tương lai.

Những cảnh báo như vậy cho thấy tốc độ phát triển của AI đang khiến vấn đề an toàn trở thành một phần không thể tách rời của cuộc đua công nghệ.

Trong tuyên bố được đề cập, ông Tập Cận Bình tập trung vào hợp tác công nghệ, AI mã nguồn mở, đào tạo và hạ tầng số, không đi sâu vào cuộc tranh luận về an toàn AI đang diễn ra.

Tuy nhiên, nếu hợp tác AI BRICS phát triển, an toàn và quản trị AI gần như chắc chắn sẽ trở thành những vấn đề cần được thảo luận.

Trung Quốc muốn xây dựng một hệ sinh thái thay vì chỉ bán công nghệ

Điểm đáng chú ý trong các đề xuất của Trung Quốc là cách tiếp cận theo hệ sinh thái.

Thay vì chỉ xuất khẩu một mô hình AI hoặc một sản phẩm công nghệ, đề xuất bao gồm nhiều lớp:

• Mô hình AI mã nguồn mở.
• Điện toán đám mây.
• Đào tạo kỹ năng số.
• Trao đổi công nghệ.
• Liên kết công nghiệp.
• Đào tạo kỹ sư.
• Trao đổi thanh niên.
• Hợp tác nghiên cứu và đổi mới.

Nếu các thành phần này được triển khai đồng thời, BRICS có thể hình thành một mạng lưới công nghệ tương đối rộng.

Đây cũng là điểm có thể tạo ra ảnh hưởng lâu dài hơn một dự án AI đơn lẻ.

Một mô hình AI có thể nhanh chóng bị thay thế bởi thế hệ công nghệ mới. Nhưng một mạng lưới trường đại học, kỹ sư, doanh nghiệp, trung tâm dữ liệu và nền tảng điện toán có thể tạo ra năng lực công nghệ trong nhiều năm.

BRICS sẽ cạnh tranh hay bổ trợ cho các hệ sinh thái AI hiện nay?

Khả năng cao câu chuyện sẽ không hoàn toàn là cạnh tranh trực diện.

Các doanh nghiệp và quốc gia trong BRICS vẫn có thể sử dụng những công nghệ được phát triển ở Mỹ, châu Âu hoặc các khu vực khác.

Tuy nhiên, việc xây dựng năng lực AI riêng có thể giúp các nước giảm sự phụ thuộc vào một số nhà cung cấp công nghệ.

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng gắn với an ninh kinh tế và địa chính trị, khả năng tự chủ về dữ liệu, điện toán và AI có thể trở thành một lợi thế chiến lược.

Đối với Trung Quốc, việc đóng vai trò trung tâm trong quá trình này cũng có thể giúp Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng công nghệ tại các nền kinh tế đang phát triển.

Đề xuất của Chủ tịch Tập Cận Bình cho thấy trí tuệ nhân tạo đang ngày càng trở thành một lĩnh vực quan trọng trong hợp tác BRICS.

Từ cộng đồng mã nguồn mở AI, nền tảng điện toán đám mây cho tới liên minh đào tạo kỹ sư và chương trình trao đổi thanh niên, Trung Quốc đang thúc đẩy một mô hình hợp tác rộng hơn thay vì chỉ tập trung vào một sản phẩm AI cụ thể.

Nếu được triển khai hiệu quả, sáng kiến này có thể giúp các quốc gia thành viên nâng cao năng lực công nghệ, đào tạo nhân lực và mở rộng ứng dụng AI trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, thách thức cũng rất lớn. Hợp tác công nghệ giữa nhiều quốc gia đòi hỏi tiêu chuẩn chung, cơ chế quản trị dữ liệu, nguồn vốn, hạ tầng tính toán và đặc biệt là những nguyên tắc rõ ràng về an toàn AI.

Cuộc đua AI vì thế không còn đơn thuần là cuộc cạnh tranh giữa những công ty tạo ra chatbot thông minh nhất. Đó đang trở thành cuộc cạnh tranh về hạ tầng, nhân lực, vốn, dữ liệu, năng lượng và khả năng xây dựng hệ sinh thái công nghệ.

Nếu Trung Quốc thực sự có thể thúc đẩy một hệ sinh thái AI BRICS có tính mở và khả năng ứng dụng rộng rãi, sáng kiến này có thể trở thành một trong những bước đi đáng chú ý trong quá trình định hình trật tự công nghệ toàn cầu những năm tới.

Câu hỏi về công nghệ AI Trung Quốc trong khối BRICS

1. Trung Quốc đề xuất gì về AI trong BRICS?

Trung Quốc đề xuất thúc đẩy cộng đồng mã nguồn mở AI BRICS, hỗ trợ hợp tác phát triển và ứng dụng các mô hình ngôn ngữ lớn, tổ chức đào tạo AI và xây dựng hệ sinh thái công nghệ mở giữa các nước thành viên.

2. Nền tảng điện toán đám mây BRICS có ý nghĩa gì?

Nền tảng điện toán đám mây có thể cung cấp hạ tầng tính toán cho doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức trong BRICS, qua đó hỗ trợ phát triển AI và các dịch vụ kỹ thuật số.

3. Vì sao Trung Quốc muốn hợp tác AI với các nước đang phát triển?

Hợp tác có thể giúp các nước đang phát triển giảm khoảng cách công nghệ, chia sẻ nguồn lực, đào tạo nhân lực và tăng khả năng tự chủ về AI, dữ liệu và hạ tầng số.

4. BRICS hiện gồm những quốc gia nào?

BRICS ban đầu gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Sau đó nhóm mở rộng thêm Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

5. AI mã nguồn mở có lợi ích gì?

AI mã nguồn mở có thể giúp nhiều doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và quốc gia tiếp cận công nghệ dễ dàng hơn, đồng thời tạo điều kiện để phát triển các ứng dụng phù hợp với từng thị trường.

6. Hợp tác AI BRICS có gặp rủi ro không?

Có. Những vấn đề như bảo mật dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn AI, quyền riêng tư, chi phí điện toán và khả năng phối hợp giữa nhiều quốc gia sẽ là những thách thức lớn nếu sáng kiến được triển khai trên quy mô rộng.