Lạm phát tại Mỹ tiếp tục đặt ra thách thức đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khi chỉ số giá sản xuất (PPI) tăng cao hơn đáng kể so với dự báo của thị trường. Diễn biến này làm gia tăng khả năng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) — thước đo lạm phát được Fed ưu tiên — tiếp tục tăng trong tháng 9, khiến triển vọng chính sách tiền tệ trở nên khó đoán hơn.
Theo số liệu được đề cập trong báo cáo nguồn, PPI tăng 1,3% trong tháng, vượt xa mức dự báo 0,6%. Đây là mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 3/2022. Tính theo năm, chỉ số này tăng 6,3%, mức cao nhất kể từ tháng 12/2022.
Giá xăng tăng khoảng 20% là một trong những nguyên nhân chính đẩy PPI đi lên. Tuy nhiên, áp lực giá không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng. Khi loại trừ thực phẩm, năng lượng và dịch vụ thương mại, giá sản xuất vẫn tăng 0,5%, cho thấy lạm phát có thể lan rộng hơn trong nền kinh tế.
Đối với Fed, đây là tín hiệu đáng chú ý bởi giá sản xuất tăng có thể truyền dẫn sang giá hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng phải trả. Mức độ truyền dẫn phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp hấp thụ chi phí, điều chỉnh lợi nhuận hoặc chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng.
Nếu áp lực giá tiếp tục duy trì, Fed có thể gặp khó khăn trong việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% mà không phải kéo dài giai đoạn chính sách tiền tệ thắt chặt.
PCE lõi có thể tăng tốc trở lại
Các nhà kinh tế Phố Wall đang điều chỉnh dự báo đối với chỉ số PCE lõi tháng 9, vốn loại trừ thực phẩm và năng lượng để phản ánh rõ hơn xu hướng lạm phát cơ bản.
Theo bảy ước tính được CNBC tổng hợp, PCE lõi được dự báo tăng 0,32% trong tháng 9, cao hơn mức tăng 0,25% của tháng 8. Các dự báo dao động từ 0,29% của Oxford Economics đến 0,35% của Barclays.
Nếu mức tăng 0,32% được xác nhận, lạm phát PCE lõi hàng năm có thể lên khoảng 3,1%, so với mức 3,01% trong tháng 8 theo số liệu được dẫn trong nguồn tin.
Các nhà kinh tế thường sử dụng dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và PPI để ước tính PCE trước khi số liệu chính thức được công bố. Vì vậy, PPI tăng mạnh hơn dự kiến có thể làm thay đổi triển vọng lạm phát mà thị trường đang xây dựng.
Alex Pelle, nhà kinh tế cấp cao phụ trách thị trường Mỹ tại Mizuho Securities, nhận định dữ liệu hiện tại cho thấy lạm phát vẫn cao và có xu hướng trầm trọng hơn. Theo ông, xét riêng các số liệu kinh tế, Fed có ít lý do để trì hoãn việc tiếp tục tăng lãi suất.
Dù vậy, PPI không quyết định trực tiếp chính sách tiền tệ. Fed còn phải đánh giá dữ liệu việc làm, tiêu dùng, điều kiện tín dụng và các rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế trước khi đưa ra quyết định.
Fed đứng trước lựa chọn khó khăn về lãi suất
Triển vọng PCE lõi tăng trở lại đang làm phức tạp thêm quyết định chính sách của Fed. Một mặt, ngân hàng trung ương cần kiểm soát lạm phát; mặt khác, việc duy trì lãi suất cao trong thời gian dài có thể làm tăng chi phí vay vốn, gây sức ép lên đầu tư và hoạt động kinh doanh.
Kathy Bostjancic, nhà kinh tế trưởng tại Nationwide, cảnh báo vẫn tồn tại rủi ro Fed tăng lãi suất thêm một lần nữa trong vòng hai tuần tiếp theo, dù những phát biểu gần đây của các quan chức đã làm giảm kỳ vọng về một chuỗi tăng lãi suất liên tiếp.
Theo các dữ liệu thị trường được đề cập trong bài viết nguồn, hợp đồng tương lai lãi suất Fed phản ánh xác suất tăng lãi suất khoảng 29% tại cuộc họp cuối tháng và xác suất 91% có ít nhất một đợt tăng trước tháng 12. Đây là kỳ vọng của thị trường tại thời điểm được dẫn trong nguồn tin, không phải quyết định chính thức của Fed.
Một số quan chức Fed cho rằng ngân hàng trung ương không cần vội vàng hành động. Tuy nhiên, quan điểm này không đồng nghĩa với việc loại bỏ khả năng tăng lãi suất nếu dữ liệu tiếp tục cho thấy áp lực giá dai dẳng.
Chủ tịch Fed Kevin Warsh, theo nội dung nguồn được cung cấp, nhấn mạnh rằng niềm tin lạm phát sẽ quay lại mục tiêu 2% đúng thời hạn là một yếu tố quan trọng khi cân nhắc không tăng lãi suất. Điều này cho thấy triển vọng lạm phát, chứ không chỉ một báo cáo riêng lẻ, sẽ đóng vai trò trung tâm trong quyết định chính sách.
Vì sao Fed ưu tiên PCE hơn CPI?
CPI và PCE đều đo lường biến động giá cả, nhưng có phương pháp tính toán và phạm vi khác nhau.
PCE được Fed ưu tiên vì chỉ số này phản ánh rộng hơn chi tiêu tiêu dùng trong nền kinh tế và có thể điều chỉnh trọng số khi người dân thay đổi thói quen mua sắm. Chẳng hạn, khi một mặt hàng trở nên quá đắt đỏ, người tiêu dùng có thể chuyển sang lựa chọn khác; PCE có khả năng phản ánh sự thay đổi đó linh hoạt hơn CPI.
Lạm phát PCE tổng thể và PCE lõi đã vượt mục tiêu 2% của Fed kể từ năm 2021, theo thông tin trong bài viết nguồn. Nguồn tin cũng cho biết áp lực giá tăng kể từ khi các mức thuế quan được áp dụng vào tháng 4/2025 và tiếp tục gia tăng sau khi chiến tranh Iran bắt đầu.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa sự trùng hợp về thời điểm và quan hệ nhân quả. Để xác định chính xác mức độ ảnh hưởng của thuế quan, giá năng lượng và xung đột địa chính trị, các nhà kinh tế cần đánh giá dữ liệu chi tiết hơn về nguồn cung, chi phí nhập khẩu và giá bán cuối cùng.
Lãi suất cao có thể tác động thế nào đến thị trường?
Nếu Fed tiếp tục nâng lãi suất, tác động có thể lan rộng từ thị trường trái phiếu đến cổ phiếu, bất động sản và tiền điện tử.
- Thị trường chứng khoán: Lãi suất cao có thể làm tăng tỷ lệ chiết khấu đối với lợi nhuận tương lai, gây áp lực lên định giá cổ phiếu, đặc biệt là nhóm công nghệ tăng trưởng.
- Trái phiếu và đồng USD: Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao có thể hỗ trợ lợi suất trái phiếu và đồng USD, dù phản ứng thực tế còn phụ thuộc vào kỳ vọng của thị trường và chính sách của các ngân hàng trung ương khác.
- Bất động sản: Chi phí vay mua nhà và vốn đầu tư có thể duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến nhu cầu giao dịch và khả năng tiếp cận tín dụng.
- Bitcoin và tiền điện tử: Điều kiện thanh khoản thắt chặt có thể gây áp lực lên các tài sản rủi ro. Tuy nhiên, diễn biến giá còn phụ thuộc vào dòng vốn, nhu cầu thị trường và những yếu tố riêng của từng tài sản.
Ngược lại, nếu lạm phát giảm trong những báo cáo tiếp theo và thị trường lao động suy yếu, Fed có thể có thêm dư địa để cân nhắc điều chỉnh chính sách. Vì vậy, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào một chỉ số PPI để dự đoán hướng đi của toàn bộ thị trường.
Những dữ liệu cần theo dõi trong thời gian tới
Ba yếu tố quan trọng sẽ giúp đánh giá liệu áp lực lạm phát có thực sự kéo dài hay không.
Thứ nhất là báo cáo PCE chính thức, đặc biệt là mức tăng hàng tháng của chỉ số lõi. Nếu PCE lõi tiếp tục tăng nhanh, kỳ vọng Fed duy trì chính sách thắt chặt có thể được củng cố.
Thứ hai là diễn biến giá năng lượng. Giá xăng tăng mạnh có thể đẩy lạm phát tổng thể lên cao, nhưng cần xác định liệu tác động này có lan sang các nhóm hàng hóa và dịch vụ khác hay không.
Thứ ba là dữ liệu việc làm và tiêu dùng. Nếu nhu cầu nội địa vẫn mạnh trong khi giá cả tăng nhanh, Fed có thể khó nới lỏng chính sách. Ngược lại, tăng trưởng suy yếu đáng kể sẽ khiến ngân hàng trung ương phải cân nhắc kỹ hơn giữa kiểm soát lạm phát và duy trì hoạt động kinh tế.
Nhìn chung, PPI tăng 1,3% là tín hiệu cảnh báo đáng chú ý, nhưng chưa đủ để kết luận Fed chắc chắn sẽ tăng lãi suất. Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào tổng thể dữ liệu kinh tế và đánh giá của các nhà hoạch định chính sách.
Nguồn tham khảo
Nội dung được biên soạn dựa trên bài viết nguồn về PPI Mỹ, dự báo PCE và triển vọng lãi suất của Fed. Các số liệu dự báo, xác suất thị trường và nhận định chuyên gia cần được đối chiếu với báo cáo chính thức tại thời điểm đăng tải.
Câu hỏi thường gặp
1. PPI tăng 1,3% có ý nghĩa gì?
PPI đo lường biến động giá ở cấp độ nhà sản xuất. Mức tăng 1,3% vượt dự báo có thể phản ánh áp lực chi phí gia tăng và làm tăng nguy cơ giá bán đến người tiêu dùng tiếp tục đi lên.
2. Vì sao PPI tăng có thể khiến Fed khó giảm lãi suất?
PPI tăng mạnh có thể báo hiệu áp lực lạm phát chưa được kiểm soát. Nếu dữ liệu PCE tiếp tục tăng, Fed có thể phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc cân nhắc tăng thêm.
3. PCE lõi được dự báo tăng bao nhiêu?
Theo các ước tính được CNBC tổng hợp trong nguồn tin, PCE lõi tháng 9 được dự báo tăng 0,32%, so với 0,25% trong tháng 8. Đây là dự báo, không phải số liệu đã được xác nhận.
4. Lãi suất Fed tăng có ảnh hưởng đến Bitcoin không?
Lãi suất cao có thể làm giảm sức hấp dẫn tương đối của tài sản rủi ro và gây áp lực lên thanh khoản. Tuy nhiên, giá Bitcoin còn phụ thuộc vào dòng vốn, tâm lý thị trường và các yếu tố khác.
5. Nhà đầu tư nên theo dõi chỉ số nào?
Các chỉ số đáng chú ý gồm PCE tổng thể, PCE lõi, CPI, PPI, dữ liệu việc làm và thông báo chính sách của Fed.
Cập nhật những chuyển động mới nhất của thị trường công nghệ, trí tuệ nhân tạo, tài chính và kinh tế toàn cầu. Theo dõi các phân tích chuyên sâu để nắm bắt xu hướng, đánh giá cơ hội và nhận diện rủi ro đang định hình thị trường.
Đọc tin mới tại Điểm Tin Nhanh →
