OCC phát hiện những bất cập trong chính sách tiếp cận dịch vụ ngân hàng
Nỗ lực chống tình trạng khách hàng bị từ chối dịch vụ ngân hàng vì lý do chính trị của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thêm cơ sở sau khi Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ Mỹ (OCC) công bố báo cáo rà soát hoạt động của chín ngân hàng lớn. Cơ quan quản lý cho biết các chính sách liên quan đến “rủi ro danh tiếng” tại những tổ chức này thiếu tiêu chuẩn rõ ràng và khách quan, tạo nguy cơ khiến một số khách hàng bị đối xử bất lợi vì quan điểm chính trị, tôn giáo hoặc lĩnh vực kinh doanh hợp pháp.
Theo báo cáo được công bố hôm thứ Tư trong nội dung nguồn, OCC đã kiểm tra gần 100.000 đơn khiếu nại và khoảng 420.000 trang tài liệu. Cuộc rà soát tập trung vào chín ngân hàng quốc gia lớn thuộc phạm vi giám sát của cơ quan này, sau khi chính quyền Trump khởi động việc xem xét theo sắc lệnh hành pháp ban hành trong năm trước.
Kết quả cho thấy cả chín ngân hàng đều từng sử dụng các chính sách rủi ro danh tiếng mà OCC đánh giá là chưa có tiêu chí đủ rõ ràng, khách quan và nhất quán. Theo cơ quan quản lý, cách tiếp cận như vậy có thể khiến quyết định cung cấp dịch vụ ngân hàng chịu ảnh hưởng từ sức ép dư luận, quan điểm của nhân viên hoặc lãnh đạo, thay vì chủ yếu dựa trên rủi ro tài chính thực tế.
Jonathan Gould, người đứng đầu OCC, nhấn mạnh rằng ngân hàng cần đưa ra quyết định dựa trên rủi ro tài chính, không phải sở thích chính trị hay xã hội của nhân viên và ban điều hành.
Báo cáo chưa đồng nghĩa với việc các ngân hàng đã bị kết luận vi phạm pháp luật trong mọi trường hợp được xem xét. Tuy nhiên, những phát hiện này có thể tạo cơ sở cho cơ quan quản lý tiếp tục điều chỉnh quy định về khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng, đặc biệt đối với những cá nhân và tổ chức cho rằng họ bị từ chối tài khoản hoặc dịch vụ thanh toán vì lý do không liên quan đến rủi ro tín dụng và tuân thủ.
“Phi ngân hàng hóa” trở thành vấn đề chính sách tại Mỹ
“Phi ngân hàng hóa”, thường được gọi bằng thuật ngữ debanking, là tình trạng một cá nhân hoặc tổ chức bị ngân hàng chấm dứt quan hệ, từ chối mở tài khoản hoặc hạn chế quyền tiếp cận một số dịch vụ tài chính.
Các ngân hàng có quyền quản lý rủi ro và không bắt buộc phải cung cấp dịch vụ cho mọi khách hàng trong mọi hoàn cảnh. Họ có thể từ chối hoặc chấm dứt quan hệ khi phát hiện dấu hiệu gian lận, rửa tiền, vi phạm quy định hoặc rủi ro tài chính đáng kể. Vấn đề gây tranh cãi xuất hiện khi quyết định này dựa trên những tiêu chí mơ hồ, không nhất quán hoặc có khả năng phản ánh định kiến chính trị và xã hội.
Tổng thống Donald Trump nhiều lần cáo buộc các ngân hàng lớn phân biệt đối xử với những người có quan điểm bảo thủ. Ông cũng từng tuyên bố bản thân bị cắt quyền tiếp cận dịch vụ ngân hàng sau sự kiện ngày 6/1/2021 tại Điện Capitol. Các ngân hàng liên quan đã bác bỏ những cáo buộc về hành vi phân biệt đối xử.
Báo cáo của OCC có thể củng cố lập luận của chính quyền Trump rằng các quyết định ngân hàng cần được giám sát chặt chẽ hơn để ngăn việc sử dụng quyền cung cấp dịch vụ tài chính như một công cụ gây bất lợi cho khách hàng vì quan điểm chính trị hoặc tôn giáo.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc cơ quan quản lý phát hiện các chính sách thiếu tiêu chuẩn khách quan và việc chứng minh một ngân hàng cố ý phân biệt đối xử trong từng trường hợp cụ thể. Báo cáo tạo thêm cơ sở để rà soát và sửa đổi quy trình, nhưng không tự động xác nhận tất cả những cáo buộc mà các cá nhân hoặc tổ chức từng đưa ra.
Chín ngân hàng lớn nằm trong diện rà soát
Cuộc điều tra của OCC tập trung vào những tổ chức có vai trò đáng kể trong hệ thống ngân hàng thương mại Mỹ. Danh sách được đề cập trong báo cáo gồm:
- JPMorgan Chase
- Bank of America
- Citibank
- Wells Fargo
- U.S. Bank
- Capital One
- PNC Bank
- TD Bank
- BMO Bank
Các tổ chức này nắm giữ phần lớn tài sản trong nhóm ngân hàng thương mại do OCC giám sát tại thời điểm cuộc rà soát được khởi động. Vì vậy, những phát hiện liên quan đến chính sách của họ có thể ảnh hưởng đến cách toàn ngành đánh giá khách hàng, xây dựng tiêu chuẩn quản trị rủi ro và xử lý các lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm về chính trị.
Theo OCC, cả chín ngân hàng đã thông báo về việc sửa đổi hoặc hợp nhất các chính sách nhằm bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ ngân hàng công bằng hơn. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cho rằng chưa ngân hàng nào thừa nhận đầy đủ những quyết định hạn chế dịch vụ trong quá khứ hoặc đưa ra chương trình toàn diện nhằm khắc phục hậu quả cho các khách hàng bị ảnh hưởng.
Tại thời điểm công bố báo cáo được mô tả trong nguồn, OCC chưa thông báo hình phạt hoặc biện pháp trừng phạt đối với chín ngân hàng liên quan đến các phát hiện này. Cơ quan này cho biết đang xem xét khả năng ban hành thêm quy định nhằm ngăn chặn sự phân biệt đối xử dựa trên quan điểm chính trị hoặc tôn giáo.
Trường hợp WePay của JPMorgan làm dấy lên tranh cãi
Một trong những trường hợp nổi bật trong báo cáo liên quan đến WePay, công ty con cung cấp dịch vụ thanh toán của JPMorgan Chase.
Theo OCC, WePay từng đóng tài khoản của một số thương nhân bán hàng hóa ủng hộ Trump và các sản phẩm gắn với phong trào bảo thủ. Danh sách sàng lọc nội bộ được cho là bao gồm những thuật ngữ như “MAGA”, “Make America Great” và “America First”.
Điểm đáng chú ý là OCC phát hiện WePay và JPMorgan không có tiêu chuẩn bằng văn bản chính thức đủ rõ ràng để xác định khi nào nội dung bị gắn cờ thực sự cấu thành hành vi thù hận hoặc bạo lực thuộc diện bị cấm.
Nếu hệ thống sàng lọc sử dụng những từ khóa chính trị mà không có quy trình đánh giá đầy đủ, các doanh nghiệp hợp pháp có thể bị đưa vào diện rủi ro chỉ vì thông điệp hoặc nhóm khách hàng mà họ phục vụ. Điều này có thể tạo ra sự thiếu nhất quán trong việc tiếp cận dịch vụ thanh toán, đặc biệt với những doanh nghiệp phụ thuộc vào nền tảng thanh toán điện tử để vận hành.
JPMorgan nói với CNBC rằng chính sách của ngân hàng nghiêm cấm phân biệt đối xử dựa trên quan điểm chính trị hoặc tôn giáo. Ngân hàng cũng cho biết quy trình của WePay không đáp ứng kỳ vọng của mình, đồng thời khẳng định vấn đề đã được khắc phục và hoạt động kinh doanh liên quan đã chấm dứt.
Vụ việc cho thấy một thách thức quan trọng trong quản trị ngân hàng: các tổ chức cần có cơ chế kiểm soát để ngăn nội dung cực đoan, gian lận hoặc hành vi bất hợp pháp, nhưng đồng thời phải tránh biến những bộ lọc thiếu minh bạch thành rào cản đối với hoạt động kinh doanh hợp pháp.
Báo cáo cũng ghi nhận những trường hợp có tác động chính trị khác nhau
Những phát hiện của OCC không chỉ liên quan đến các tổ chức hoặc doanh nghiệp có quan điểm bảo thủ. Báo cáo còn đề cập đến những quyết định có thể gây bất lợi cho các nhóm theo quan điểm chính trị khác nhau.
Theo nội dung nguồn, Capital One từng từ chối hợp tác với một tổ chức ủng hộ quyền phá thai sau khi nhận thấy khoảng 95% đóng góp chính trị của tổ chức này dành cho Đảng Dân chủ. Ngân hàng cũng từ chối hợp tác với một nhóm hoạt động trong lĩnh vực giáo dục công cộng có bộ phận chính trị chỉ ủng hộ các ứng cử viên của Đảng Dân chủ.
Trong một trường hợp khác, Capital One từ chối làm việc với một tổ chức ủng hộ quyền sở hữu súng vì lo ngại quan hệ hợp tác có thể bị diễn giải thành sự ủng hộ chính trị.
Các ví dụ này cho thấy vấn đề không đơn giản là ngân hàng thiên vị một đảng phái cụ thể. Mối quan ngại rộng hơn nằm ở việc quyết định cung cấp dịch vụ có thể bị chi phối bởi cách ngân hàng dự đoán phản ứng của công chúng hoặc đánh giá tính nhạy cảm chính trị của một khách hàng.
Nếu những tiêu chí như vậy không được xác định rõ ràng, khách hàng khó biết vì sao hồ sơ bị từ chối, trong khi ngân hàng cũng có thể gặp khó khăn khi giải thích hoặc bảo vệ tính nhất quán của quyết định.
Dù vậy, không phải mọi quyết định từ chối dịch vụ có liên quan đến một tổ chức chính trị đều tự động cấu thành phân biệt đối xử. Việc đánh giá từng trường hợp vẫn cần xem xét hợp đồng, quy định pháp luật, rủi ro tài chính và các tiêu chí thực tế được áp dụng.
Súng, nhiên liệu hóa thạch và tiền điện tử cũng nằm trong diện xem xét
OCC cho biết các vấn đề liên quan đến rủi ro danh tiếng không chỉ xuất hiện trong những tranh cãi chính trị trực tiếp. Một số lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm về xã hội cũng chịu tác động, bao gồm súng, nhiên liệu hóa thạch, nhà tù tư nhân, thuốc lá và tiền điện tử.
Những lĩnh vực này thường tạo ra quan điểm trái chiều giữa các nhóm khách hàng, nhà đầu tư, tổ chức xã hội và nhà hoạch định chính sách. Vì thế, ngân hàng có thể cân nhắc nhiều yếu tố khi quyết định cung cấp dịch vụ, từ rủi ro pháp lý và tín dụng đến chi phí tuân thủ và phản ứng của công chúng.
Tuy nhiên, theo OCC, việc các ngân hàng điều chỉnh quan điểm đối với một số ngành theo bối cảnh chính trị có thể tạo ra nguy cơ chính sách thay đổi mạnh giữa các chính quyền. Một lĩnh vực được chấp nhận ở thời điểm này có thể bị hạn chế trong giai đoạn sau, khiến doanh nghiệp khó dự đoán khả năng duy trì tài khoản, tiếp cận tín dụng hoặc xử lý thanh toán.
Đối với ngành tiền điện tử, khả năng tiếp cận hệ thống ngân hàng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các doanh nghiệp hợp pháp trong lĩnh vực này cần tài khoản để thanh toán chi phí, trả lương, tiếp nhận tiền từ khách hàng và kết nối với hệ thống tài chính truyền thống. Nếu bị hạn chế dịch vụ mà không có tiêu chí rõ ràng, hoạt động kinh doanh có thể gặp trở ngại ngay cả khi doanh nghiệp vẫn đáp ứng các yêu cầu pháp lý hiện hành.
Dẫu vậy, tiền điện tử cũng đặt ra những rủi ro tuân thủ riêng, bao gồm nguy cơ gian lận, rửa tiền và giao dịch với các chủ thể bị trừng phạt. Vì thế, vấn đề trọng tâm không phải là loại bỏ toàn bộ việc đánh giá rủi ro, mà là bảo đảm các quyết định được đưa ra dựa trên căn cứ cụ thể, nhất quán và có thể giải trình.
OCC đồng thời xem xét vai trò của quy định chống rửa tiền
Báo cáo về rủi ro danh tiếng được công bố một ngày sau khi OCC và các cơ quan quản lý khác thuộc Bộ Tài chính Mỹ áp dụng mức phạt tổng cộng hơn 1,2 tỷ USD đối với Bank of America vì những sai phạm riêng biệt trong công tác chống rửa tiền, theo thông tin nguồn.
Cùng thời điểm, OCC cho biết đang xem xét liệu các nỗ lực tuân thủ quy định chống rửa tiền của ngân hàng có góp phần khiến một số khách hàng bị chấm dứt hoặc từ chối dịch vụ hay không.
Đây là vấn đề phức tạp vì các tổ chức tài chính phải thực hiện nghĩa vụ nhận diện khách hàng, theo dõi giao dịch và báo cáo những hoạt động đáng ngờ theo quy định. Việc tuân thủ có thể đòi hỏi ngân hàng từ chối giao dịch hoặc chấm dứt quan hệ với khách hàng khi rủi ro không thể được kiểm soát phù hợp.
Tuy nhiên, nếu quy trình tuân thủ quá rộng, thiếu tính phân biệt hoặc dựa trên các chỉ báo không đủ căn cứ, một số khách hàng hợp pháp có thể bị ảnh hưởng ngoài dự kiến. Điều này đặc biệt đáng lưu ý khi các ngân hàng sử dụng hệ thống sàng lọc tự động hoặc danh sách cảnh báo nội bộ.
Bài toán chính sách vì thế nằm ở việc cân bằng hai mục tiêu: duy trì tính toàn vẹn của hệ thống tài chính và bảo đảm khách hàng hợp pháp không bị loại khỏi dịch vụ ngân hàng một cách tùy tiện. Các quy định mới, nếu được ban hành, cần làm rõ tiêu chí đánh giá rủi ro, trách nhiệm giải trình và cơ chế rà soát quyết định.
Tác động tiềm tàng đối với ngành ngân hàng Mỹ
Báo cáo của OCC có thể tạo thêm áp lực để các ngân hàng rà soát quy trình quản trị khách hàng và tiêu chuẩn tuân thủ. Những thay đổi có thể bao gồm xây dựng chính sách bằng văn bản rõ ràng hơn, xác định căn cứ từ chối dịch vụ, tăng cường kiểm tra nội bộ và thiết lập cơ chế xử lý khiếu nại.
Đối với ngân hàng, tính minh bạch không chỉ là vấn đề danh tiếng. Quy trình thiếu nhất quán có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý, chi phí khắc phục và rủi ro giám sát. Ngược lại, tiêu chuẩn khách quan giúp tổ chức giải thích vì sao một khách hàng bị từ chối dựa trên yếu tố tài chính hoặc pháp lý cụ thể.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là những công ty hoạt động trong lĩnh vực gây tranh cãi, khả năng tiếp cận dịch vụ thanh toán và tài khoản ngân hàng là một phần thiết yếu của hoạt động kinh doanh. Việc có quy trình khiếu nại và đánh giá minh bạch hơn có thể giúp giảm sự bất định, dù không bảo đảm mọi doanh nghiệp đều được ngân hàng chấp nhận.
Về phía cơ quan quản lý, thách thức là xây dựng tiêu chuẩn đủ rõ để ngăn sự phân biệt đối xử nhưng không làm suy yếu khả năng phát hiện gian lận, rửa tiền hoặc các rủi ro nghiêm trọng khác. Nếu quy định quá mơ hồ, ngân hàng có thể tiếp tục áp dụng các tiêu chí thiếu nhất quán. Nếu hạn chế quyền quản trị rủi ro quá mức, hệ thống tài chính có thể đối mặt với những vấn đề tuân thủ mới.
Kết luận
Báo cáo của OCC đặt vấn đề “phi ngân hàng hóa” vào trọng tâm của cuộc tranh luận về trách nhiệm của các ngân hàng lớn tại Mỹ. Việc cả chín tổ chức được rà soát đều thông báo đã sửa đổi hoặc hợp nhất chính sách cho thấy đây không chỉ là câu chuyện xoay quanh một trường hợp riêng lẻ.
Tuy nhiên, những phát hiện về chính sách rủi ro danh tiếng cần được phân biệt với kết luận pháp lý đối với từng quyết định cụ thể. Ngân hàng vẫn có trách nhiệm bảo vệ hệ thống tài chính và quản lý rủi ro, trong khi khách hàng hợp pháp cần được đánh giá theo tiêu chí khách quan, nhất quán và có thể giải trình.
Trong thời gian tới, việc OCC có ban hành quy định bổ sung hay không, cùng cách các ngân hàng triển khai biện pháp khắc phục, sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định tác động thực tế của báo cáo. Vấn đề cốt lõi là làm sao để hệ thống ngân hàng vừa duy trì các tiêu chuẩn an toàn cần thiết, vừa tránh để quan điểm chính trị hoặc xã hội trở thành căn cứ thiếu minh bạch trong việc tiếp cận dịch vụ tài chính.
Nguồn tham khảo: Báo cáo của Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ Mỹ (OCC) và nội dung tường thuật được cung cấp từ CNBC. Các chi tiết về phát hiện, chính sách và phản hồi của ngân hàng cần được đối chiếu với tài liệu chính thức của OCC khi sử dụng cho mục đích pháp lý hoặc nghiên cứu chuyên sâu.
Câu hỏi về nỗ lực phi ngân hàng hóa của Trump
1. “Phi ngân hàng hóa” là gì?
Đây là tình trạng cá nhân hoặc tổ chức bị từ chối mở tài khoản, chấm dứt quan hệ ngân hàng hoặc hạn chế dịch vụ tài chính. Nguyên nhân có thể liên quan đến rủi ro tài chính, tuân thủ pháp luật hoặc những yếu tố khác cần được xem xét theo từng trường hợp.
2. OCC phát hiện điều gì tại chín ngân hàng lớn của Mỹ?
Theo báo cáo được mô tả trong nguồn, OCC phát hiện cả chín ngân hàng từng sử dụng chính sách rủi ro danh tiếng thiếu các tiêu chuẩn rõ ràng và khách quan. Những chính sách này có thể khiến một số khách hàng bị đối xử bất lợi vì quan điểm chính trị, tôn giáo hoặc ngành nghề kinh doanh hợp pháp.
3. Báo cáo có đồng nghĩa các ngân hàng đã bị phạt không?
Không. Tại thời điểm báo cáo được công bố theo nội dung nguồn, OCC chưa thông báo hình phạt đối với chín ngân hàng liên quan đến các phát hiện về rủi ro danh tiếng. Cơ quan này cho biết đang xem xét các quy định bổ sung.
4. Vì sao tiền điện tử được đề cập trong báo cáo?
Các doanh nghiệp tiền điện tử cần tài khoản ngân hàng và dịch vụ thanh toán để vận hành. Tuy nhiên, lĩnh vực này cũng có những rủi ro tuân thủ riêng. Vấn đề được đặt ra là ngân hàng cần đánh giá khách hàng theo rủi ro cụ thể và tiêu chí minh bạch, thay vì áp dụng những hạn chế thiếu căn cứ.
5. Ngân hàng có bắt buộc phải phục vụ mọi khách hàng không?
Không. Ngân hàng vẫn có thể từ chối hoặc chấm dứt dịch vụ khi có căn cứ hợp pháp và rủi ro phù hợp. Trọng tâm của tranh luận là bảo đảm quyết định dựa trên tiêu chí khách quan, nhất quán và có thể giải trình, không phải buộc ngân hàng chấp nhận mọi khách hàng trong mọi hoàn cảnh.
