GM đấu Ford: Hai ông lớn ô tô Mỹ mở mặt trận mới trong quốc phòng và năng lượng

Cuộc cạnh tranh kéo dài hơn một thế kỷ giữa General Motors (GM) và Ford đang bước sang một chương mới. Nếu trước đây hai hãng xe Mỹ chủ yếu đối đầu trên đường đua, thị trường ô tô và công nghệ xe điện, thì hiện nay họ đang tìm kiếm những chiến trường kinh doanh hoàn toàn khác: ngành công nghiệp quốc phòng và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Đây là một sự chuyển hướng đáng chú ý trong bối cảnh ngành ô tô Mỹ đang đối mặt với nhiều thay đổi. Doanh số xe mới tăng trưởng chậm hơn, trong khi hàng tỷ USD đã được đầu tư vào xe điện, pin và nhà máy sản xuất pin nhưng nhu cầu thực tế không tăng nhanh như kỳ vọng.

Thay vì để công suất sản xuất bị bỏ không hoặc phải bán bớt nhà máy, GM và Ford đang tìm cách tận dụng những tài sản đã đầu tư để bước vào các thị trường mới.

Hai lĩnh vực này hiện chưa đủ lớn để thay đổi hoàn toàn cơ cấu doanh thu của hai tập đoàn. Tuy nhiên, chúng có thể trở thành nguồn tăng trưởng bổ sung và giúp GM, Ford giảm phụ thuộc vào hoạt động kinh doanh ô tô truyền thống.

GM và Ford mở thêm “chiến trường” ngoài ngành ô tô

GM và Ford đã cạnh tranh với nhau trong hơn 100 năm. Hai doanh nghiệp từng đối đầu ở nhiều lĩnh vực, từ doanh số bán xe, xe thể thao, xe bán tải cho tới công nghệ và chiến lược xe điện.

Nhưng trong bối cảnh mới, một phần cuộc cạnh tranh đã chuyển sang hai lĩnh vực ít được nhắc tới hơn: xe quân sự và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Trong năm nay, cả GM và Ford đều tìm kiếm cơ hội từ các hợp đồng quân sự của Mỹ sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump khuyến khích các doanh nghiệp trong nước tận dụng năng lực sản xuất hàng loạt để hỗ trợ ngành quốc phòng.

Ở thời điểm hiện tại, sự tham gia của các hãng xe chủ yếu tập trung vào xe quân sự. Tuy nhiên, phạm vi hợp tác có thể mở rộng nếu Bộ Quốc phòng Mỹ tiếp tục tìm kiếm năng lực sản xuất từ khu vực tư nhân.

Song song với đó, GM và Ford cũng đặt cược vào thị trường Energy Storage System (ESS) – hệ thống lưu trữ năng lượng.

Đây là lĩnh vực có mối liên hệ trực tiếp với công nghệ pin mà các hãng xe đã đầu tư trong nhiều năm.

Vì sao lưu trữ năng lượng trở thành thị trường hấp dẫn?

Hệ thống lưu trữ năng lượng sử dụng pin để tích trữ điện và cung cấp lại khi cần thiết.

ESS có thể được sử dụng cho hộ gia đình, doanh nghiệp, nhà máy, trung tâm dữ liệu và thậm chí các công ty điện lực quy mô lớn.

Điểm đáng chú ý là công nghệ sản xuất pin cho xe điện và pin lưu trữ năng lượng có nhiều điểm tương đồng. Điều này tạo ra cơ hội để các hãng xe tận dụng nhà máy, dây chuyền và kinh nghiệm kỹ thuật đã xây dựng cho cuộc cách mạng xe điện.

Theo Global Market Insights, thị trường ESS toàn cầu được ước tính tăng từ khoảng 668,7 tỷ USD năm 2024 lên 5,12 nghìn tỷ USD vào năm 2034.

Nếu xu hướng này diễn ra đúng như dự báo, lưu trữ năng lượng có thể trở thành một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý nhất trong thập kỷ tới.

Nhu cầu điện ngày càng lớn là một trong những động lực chính.

Đặc biệt, sự bùng nổ của trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây đang khiến nhu cầu về nguồn điện ổn định tăng mạnh tại Mỹ.

Đây chính là khoảng trống mà GM và Ford muốn tận dụng.

GM có thể biến nhà máy pin thành tài sản mới

GM đã đầu tư hàng tỷ USD vào các nhà máy pin nhằm phục vụ chiến lược xe điện.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển của thị trường xe điện không diễn ra như kỳ vọng ban đầu. Điều này tạo ra nguy cơ công suất sản xuất pin bị dư thừa.

Thay vì đóng cửa hoặc bán những tài sản này, GM đang tìm cách đưa chúng vào những lĩnh vực khác.

Mảng năng lượng của GM hiện chưa cung cấp một hệ thống ESS hoàn chỉnh theo mô hình riêng biệt. Tuy nhiên, liên doanh Ultium Cells tại Tennessee đang sản xuất pin cho đối tác LG Energy Solution, trong đó công nghệ pin có thể phục vụ cả thị trường lưu trữ năng lượng.

GM cũng đang nghiên cứu những công nghệ pin thế hệ mới.

Một trong những hướng đi đáng chú ý là pin ion natri, được phát triển cùng startup Peak Energy có trụ sở tại Denver.

Kurt Kelty, Phó Chủ tịch phụ trách pin và phát triển bền vững của GM, đánh giá thị trường lưu trữ năng lượng là một cơ hội lớn và có tốc độ tăng trưởng nhanh.

Nếu công nghệ pin ion natri đạt được hiệu suất như kỳ vọng, GM có thể mở rộng vai trò từ một nhà sản xuất ô tô sang một doanh nghiệp cung cấp công nghệ lưu trữ năng lượng quy mô lớn.

GM còn tìm cách tái sử dụng pin xe điện

Một hướng đi khác của GM là tận dụng những bộ pin xe điện đã qua sử dụng.

Hãng hợp tác với Redwood Materials để tái sử dụng các loại pin xe điện cỡ lớn cho hệ thống lưu trữ năng lượng.

Đây là một chiến lược có ý nghĩa kép.

Thứ nhất, nó giúp kéo dài vòng đời của những bộ pin đã không còn phù hợp để sử dụng trực tiếp trên xe.

Thứ hai, nó giúp GM khai thác thêm giá trị kinh tế từ khoản đầu tư vào công nghệ pin.

GM cũng cung cấp các giải pháp sạc xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng cho khách hàng hộ gia đình thông qua đơn vị năng lượng của mình.

Như vậy, chiến lược năng lượng của GM không chỉ tập trung vào sản xuất pin mà đang dần hình thành một hệ sinh thái gồm pin, sạc, lưu trữ và tái sử dụng năng lượng.

Ford đặt cược 2 tỷ USD vào lĩnh vực năng lượng

Ford cũng đang đi theo hướng tương tự, nhưng chiến lược của hãng được thể hiện rõ hơn thông qua kế hoạch đầu tư trực tiếp.

Hồi tháng 12, Ford công bố kế hoạch chi khoảng 2 tỷ USD để khởi động mảng kinh doanh năng lượng.

Một trong những trọng tâm là chuyển đổi nhà máy sản xuất pin tại Kentucky mà Ford xây dựng cùng đối tác SK On.

Nhà máy này dự kiến được điều chỉnh để sản xuất các bộ phận phục vụ hệ thống lưu trữ năng lượng vào cuối năm 2027.

Ford cũng có kế hoạch sử dụng một phần công suất tại nhà máy ở Marshall, Michigan để sản xuất các cell pin phục vụ hệ thống lưu trữ dân dụng.

Động thái này cho thấy Ford không muốn những khoản đầu tư khổng lồ vào cơ sở hạ tầng pin trở thành tài sản kém hiệu quả khi nhu cầu xe điện chưa đạt kỳ vọng.

Thay vào đó, hãng muốn tìm một thị trường khác có thể hấp thụ công suất sản xuất.

ESS có thể trở thành “phao cứu sinh” cho Ford Model e?

Ford Energy hiện là một phần của phân khúc xe điện Model e.

Theo kế hoạch được đề cập, Model e dự kiến tiếp tục chịu khoản lỗ khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026, trước khi hướng tới điểm hòa vốn vào năm 2029.

Vì vậy, hoạt động ESS được kỳ vọng trở thành một trong những yếu tố có thể giúp cải thiện triển vọng lợi nhuận của mảng xe điện.

Nhà phân tích Andrew Percoco của Morgan Stanley từng đánh giá hoạt động lưu trữ năng lượng của Ford là một động lực chưa được thị trường đánh giá đầy đủ trên con đường đưa Model e tới lợi nhuận.

Điều này lý giải tại sao Ford không xem ESS đơn thuần là một hoạt động phụ.

Nếu công suất pin được chuyển đổi thành sản phẩm phục vụ trung tâm dữ liệu, hộ gia đình hoặc doanh nghiệp, những nhà máy từng được xây dựng cho xe điện có thể tiếp tục tạo ra doanh thu.

Ford đã bán gần 20 GWh công suất ESS

CEO Ford Jim Farley cho biết trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý II rằng hãng đang ở “giai đoạn cuối” của việc bán khoảng 20 GWh công suất sản xuất cho hệ thống lưu trữ năng lượng.

Ford trước đó đã công bố thỏa thuận khung kéo dài 5 năm với EDF Power Solutions North America, một nhà cung cấp dịch vụ năng lượng tái tạo.

Đây là dấu hiệu cho thấy nhu cầu ESS không còn chỉ nằm trên giấy.

Nếu các hợp đồng được triển khai đúng kế hoạch, Ford có thể nhanh chóng chuyển một phần công suất pin sang thị trường năng lượng trước khi nhu cầu xe điện phục hồi mạnh.

Quốc phòng là mặt trận mới của GM và Ford

Nếu ESS là cách GM và Ford tận dụng công nghệ pin, thì quốc phòng lại cho phép họ khai thác một thế mạnh khác: năng lực sản xuất hàng loạt.

GM đang đi trước Ford nhiều năm trong lĩnh vực này.

Hãng đã khôi phục đơn vị GM Defense vào năm 2017 sau 14 năm gián đoạn.

Kể từ đó, GM Defense tham gia nhiều chương trình liên quan tới quân đội Mỹ.

Gần đây, GM đã nhận được hợp đồng chế tạo xe chiến đấu bộ binh Infantry Squad Vehicle (ISV). Theo GM, giá trị tiềm năng của chương trình có thể vượt 1 tỷ USD, tùy thuộc ngân sách được Quốc hội Mỹ phê duyệt.

So với quy mô doanh thu của GM, con số này chưa phải quá lớn.

Doanh thu của GM trong quý II được đề cập ở mức khoảng 48 tỷ USD.

Tuy nhiên, giá trị của hợp đồng quốc phòng không chỉ nằm ở doanh thu trực tiếp.

Nó có thể mở ra một thị trường dài hạn với những hợp đồng quy mô lớn hơn và ổn định hơn.

GM kỳ vọng doanh thu quốc phòng tăng lên gần 700 triệu USD

GM cho biết doanh thu quốc phòng trong năm 2026 có thể tăng lên gần 700 triệu USD.

Hãng cũng đặt mục tiêu đạt kết quả lợi nhuận trước lãi vay và thuế tích cực trong năm nay, đồng thời xây dựng lượng đơn hàng cho những năm tiếp theo.

CEO Mary Barra cho biết GM đang hợp tác với Lockheed Martin và nhiều công ty hàng đầu khác nhằm mở rộng tốc độ, quy mô và khả năng phục hồi của nền tảng công nghiệp quốc phòng.

Về chiến lược dài hạn, GM kỳ vọng GM Defense có thể trở thành một nguồn đóng góp đáng kể và đa dạng hơn vào lợi nhuận của tập đoàn.

Đây là mục tiêu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh ngành ô tô truyền thống đang phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng chậm hơn.

Vì sao quân đội Mỹ muốn các hãng ô tô tham gia?

Theo Alfred Grein, Giám đốc điều hành về nghiên cứu và tích hợp công nghệ của Trung tâm Hệ thống Xe mặt đất thuộc Bộ Tư lệnh Phát triển Năng lực Chiến đấu Lục quân Mỹ, việc tận dụng năng lực sản xuất, khả năng mở rộng quy mô và mạng lưới nhà cung cấp của các công ty ô tô mang lại lợi ích lớn.

Đây là điểm GM và Ford có lợi thế.

Các tập đoàn ô tô sở hữu chuỗi cung ứng rất lớn, từ thép, động cơ, điện tử, hệ thống truyền động cho tới phần mềm và logistics.

Nếu chuyển một phần năng lực này sang sản xuất phương tiện quân sự, Mỹ có thể tăng khả năng sản xuất trong nước mà không phải xây dựng hoàn toàn một hệ thống công nghiệp mới.

Trong bối cảnh các chính phủ ngày càng quan tâm đến khả năng chống gián đoạn chuỗi cung ứng, năng lực sản xuất nội địa trở thành yếu tố chiến lược.

Đặc biệt, những lo ngại về sự can thiệp của các thực thể nước ngoài vào sản phẩm quốc phòng khiến việc sử dụng chuỗi cung ứng trong nước càng trở nên quan trọng.

Ford đang bắt đầu tăng tốc trong lĩnh vực quốc phòng

So với GM, Ford chưa công bố nhiều thông tin về hoạt động quốc phòng tại Mỹ.

Tuy nhiên, hãng đang có những bước đi đáng chú ý.

Ford gần đây thông báo hợp tác với General Dynamics Land Systems và công ty kỹ thuật Ricardo để cạnh tranh một dự án chế tạo xe thế hệ mới cho chương trình Xe cơ động hạng nhẹ của Bộ Quốc phòng Anh.

Động thái này cho thấy Ford không chỉ nhìn vào thị trường quốc phòng Mỹ mà còn bắt đầu tìm kiếm cơ hội từ các đồng minh.

Nếu thành công, Ford có thể xây dựng một mảng kinh doanh quốc phòng riêng, tận dụng nền tảng kỹ thuật và sản xuất vốn có của hãng.

“Kho vũ khí của nền dân chủ” trở lại?

Sự tham gia của GM và Ford vào ngành quốc phòng cũng gợi lại một chương đáng chú ý trong lịch sử nước Mỹ.

Trong Thế chiến II, ngành công nghiệp ô tô Mỹ từng đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi các nhà máy dân sự sang sản xuất xe quân sự, động cơ, thiết bị và nhiều loại vật tư phục vụ chiến tranh.

Khái niệm “Kho vũ khí của nền dân chủ” từng mô tả sức mạnh sản xuất của nước Mỹ khi các doanh nghiệp tư nhân phối hợp với chính phủ và các nước Đồng minh.

Ngày nay, bối cảnh hoàn toàn khác.

Nhưng nguyên tắc tận dụng năng lực sản xuất dân sự để tăng sức mạnh công nghiệp quốc phòng đang một lần nữa được nhắc tới.

CEO Jim Farley cho rằng Ford muốn mang những lợi thế mà hãng cung cấp cho khách hàng thương mại vào các chương trình phục vụ chính phủ Mỹ.

Đây có thể là một hướng đi dài hạn nếu nhu cầu quốc phòng của Mỹ tiếp tục tăng.

GM và Ford đang tìm cách biến công suất dư thừa thành tài sản

Điểm chung lớn nhất trong chiến lược mới của hai hãng xe là tận dụng những gì họ đã có.

GM và Ford đã đầu tư hàng tỷ USD vào nhà máy, pin, công nghệ và chuỗi cung ứng để chuẩn bị cho kỷ nguyên xe điện.

Khi thị trường EV không tăng trưởng nhanh như kỳ vọng, bài toán đặt ra là làm gì với những tài sản đó.

Đóng cửa nhà máy đồng nghĩa với chi phí lớn.

Bán tài sản có thể khiến doanh nghiệp chịu thiệt hại.

Nhưng chuyển công suất sang ESS hoặc các sản phẩm quốc phòng lại tạo ra một lựa chọn thứ ba.

Đó là lý do năng lượng và quốc phòng trở nên hấp dẫn.

Đây có phải cuộc cạnh tranh mới giữa GM và Ford?

Có thể nói đây là một chương mới trong cuộc cạnh tranh lâu đời giữa hai hãng.

GM hiện có lợi thế trong quốc phòng nhờ GM Defense đã được tái lập từ năm 2017.

Ford lại đang tăng tốc trong ESS với kế hoạch đầu tư 2 tỷ USD và mục tiêu đưa công suất lưu trữ năng lượng vào hoạt động từ năm 2027.

Trong cả hai trường hợp, quy mô doanh thu vẫn còn rất nhỏ so với hoạt động ô tô.

Do đó, sẽ quá sớm để kỳ vọng quốc phòng hay năng lượng có thể trở thành động lực doanh thu chính của GM hoặc Ford.

Nhưng về chiến lược, hai lĩnh vực này có thể trở thành những “chân kiềng” mới giúp các tập đoàn giảm sự phụ thuộc vào một nguồn doanh thu duy nhất.

Trung tâm dữ liệu có thể trở thành khách hàng lớn của các hãng xe

Một yếu tố đặc biệt quan trọng là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo.

Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ và đòi hỏi hệ thống điện ổn định.

Khi nhu cầu điện tăng nhanh, ESS có thể đóng vai trò cân bằng nguồn cung, lưu trữ điện vào thời điểm phù hợp và cung cấp trở lại khi nhu cầu tăng.

Điều này mở ra một thị trường hoàn toàn mới cho công nghệ pin.

Nếu GM và Ford có thể chuyển đổi công suất sản xuất từ pin xe điện sang pin ESS với chi phí cạnh tranh, họ có thể trở thành một phần trong chuỗi cung ứng năng lượng phục vụ nền kinh tế AI.

Đó là cơ hội mà cách đây vài năm rất ít người nghĩ tới khi nói về hai nhà sản xuất ô tô lớn nhất nước Mỹ.

Tuy nhiên, không phải con đường nào cũng dễ dàng

Dù tiềm năng lớn, cả quốc phòng và ESS đều có những rủi ro.

Đối với ESS, thị trường đang thu hút nhiều nhà sản xuất pin và doanh nghiệp năng lượng. GM và Ford sẽ phải cạnh tranh với những công ty đã có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực lưu trữ.

Ngoài ra, việc chuyển đổi nhà máy pin cho ESS đòi hỏi vốn đầu tư, công nghệ và khách hàng dài hạn.

Đối với quốc phòng, quy trình đấu thầu, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu an ninh cao hơn rất nhiều so với xe dân dụng.

Một hợp đồng lớn cũng không đồng nghĩa với lợi nhuận lớn nếu chi phí phát triển và sản xuất tăng cao.

Do đó, việc GM và Ford bước vào hai thị trường mới cần được nhìn nhận như một chiến lược dài hạn, thay vì kỳ vọng chúng lập tức bù đắp hàng tỷ USD thua lỗ trong mảng xe điện.

GM và Ford đang tìm “đường sống” mới ngoài ô tô

Cuộc cạnh tranh giữa GM và Ford đang bước vào một giai đoạn đáng chú ý.

Trong hơn một thế kỷ, hai tập đoàn đã chiến đấu để giành thị phần xe hơi tại Mỹ và trên toàn cầu. Nhưng khi ngành ô tô bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh, chiến trường đang mở rộng sang những lĩnh vực trước đây tưởng như không liên quan.

Quốc phòng và lưu trữ năng lượng đang trở thành hai hướng đi mới.

GM có lợi thế sớm hơn trong quốc phòng với GM Defense và các hợp đồng quân sự đang mở rộng. Ford đang đặt cược mạnh vào năng lượng, với kế hoạch đầu tư hàng tỷ USD và chuyển một phần công suất sản xuất pin sang ESS.

Điểm chung của cả hai là không muốn lãng phí những nhà máy, công nghệ và chuỗi cung ứng đã được xây dựng trong thời kỳ bùng nổ xe điện.

Nếu thị trường ESS thực sự tăng trưởng mạnh nhờ trung tâm dữ liệu, AI và nhu cầu điện ngày càng lớn, những nhà máy từng được thiết kế để sản xuất pin xe điện có thể trở thành tài sản chiến lược mới.

Trong khi đó, nhu cầu tăng cường năng lực sản xuất quốc phòng tại Mỹ có thể mở thêm không gian cho các tập đoàn ô tô tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp quân sự.

Dù vậy, đây chưa phải là cuộc “thay đổi ngành nghề” hoàn toàn của GM hay Ford. Ô tô vẫn là hoạt động cốt lõi và chiếm phần lớn doanh thu.

Điều đang thay đổi là cách hai tập đoàn nhìn nhận tài sản của mình.

Một nhà máy từng được xây để sản xuất pin xe điện giờ có thể trở thành nhà máy lưu trữ năng lượng. Một chuỗi cung ứng vốn phục vụ xe dân dụng có thể được sử dụng cho phương tiện quân sự.

Đó có thể chính là chiến lược quan trọng nhất của GM và Ford trong giai đoạn mới: thay vì từ bỏ những khoản đầu tư đã thực hiện, họ đang tìm cách biến chúng thành những động lực tăng trưởng mới.

Câu hỏi thường gặp về GM và Ford

Vì sao GM và Ford mở rộng sang lĩnh vực quốc phòng?

Hai hãng muốn tận dụng năng lực sản xuất hàng loạt, chuỗi cung ứng và công nghệ sẵn có để tìm kiếm nguồn tăng trưởng mới trong bối cảnh thị trường ô tô và xe điện đối mặt nhiều thách thức.

GM hay Ford đang đi trước trong lĩnh vực quốc phòng?

GM đang đi trước. GM Defense được tái lập từ năm 2017 và đã tham gia nhiều chương trình với quân đội Mỹ, trong đó có chương trình xe chiến đấu bộ binh ISV.

Tại sao các hãng ô tô lại quan tâm đến hệ thống lưu trữ năng lượng?

Công nghệ ESS sử dụng nhiều nền tảng tương tự pin xe điện. Các hãng đã đầu tư hàng tỷ USD vào nhà máy pin, vì vậy ESS có thể giúp họ tận dụng công suất sản xuất khi nhu cầu pin cho xe điện thấp hơn kỳ vọng.

Ford dự kiến đầu tư bao nhiêu cho mảng năng lượng?

Ford đã công bố kế hoạch chi khoảng 2 tỷ USD để khởi động mảng kinh doanh năng lượng, trong đó có việc chuyển đổi một số cơ sở sản xuất pin sang phục vụ hệ thống lưu trữ năng lượng.

ESS có thể trở thành nguồn doanh thu lớn của GM và Ford?

Có tiềm năng nhưng chưa thể khẳng định. Trong tương lai gần, ESS vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ so với doanh thu ô tô. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của thị trường lưu trữ năng lượng và nhu cầu điện từ trung tâm dữ liệu có thể tạo ra cơ hội đáng kể.

Quốc phòng có thể giúp GM và Ford giảm phụ thuộc vào xe hơi?

Về dài hạn, có thể. Tuy nhiên, quy mô doanh thu quốc phòng hiện vẫn rất nhỏ so với ngành ô tô. Đây chủ yếu là chiến lược đa dạng hóa và tận dụng năng lực sản xuất hơn là thay thế ngành kinh doanh cốt lõi.