Giá dầu hạ nhiệt sau hai tuần tăng mạnh, thị trường chờ kế hoạch cô lập kinh tế Iran của Mỹ

Giá dầu thế giới đang có dấu hiệu hạ nhiệt sau hai tuần tăng mạnh, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu hướng sự chú ý vào kế hoạch gia tăng sức ép kinh tế của Mỹ đối với Iran.

Trong phiên giao dịch mới nhất, giá dầu Brent giảm về quanh 93 USD/thùng, trong khi dầu West Texas Intermediate (WTI) được giao dịch gần mức 86 USD/thùng. Động thái giảm diễn ra sau khi giá dầu đã tăng khoảng 13% chỉ trong hai tuần trước đó.

Diễn biến này cho thấy giới đầu tư đang thận trọng trước một bước ngoặt mới trong cuộc đối đầu Mỹ – Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự kiến công bố chi tiết kế hoạch vào cuối ngày thứ Hai, trong đó Washington được cho là đang tìm cách gia tăng áp lực lên nền kinh tế Iran và những quốc gia tiếp tục mua, vận chuyển dầu của nước này.

Mặc dù giá dầu giảm trong ngắn hạn, thị trường vẫn chưa thể hoàn toàn yên tâm. Cuộc chiến Mỹ – Iran đã kéo dài khoảng sáu tháng và đang gây ra những gián đoạn đáng kể đối với nguồn cung dầu thô cũng như các sản phẩm lọc dầu toàn cầu.

Từ đầu năm đến nay, giá dầu đã tăng hơn 50%, phản ánh mức độ nghiêm trọng của những rủi ro địa chính trị đang tác động lên thị trường năng lượng.

Mỹ chuẩn bị kế hoạch gây sức ép kinh tế lên Iran

Tâm điểm của thị trường hiện nằm ở kế hoạch mà chính quyền Mỹ dự kiến công bố nhằm cô lập kinh tế Iran.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent được kỳ vọng sẽ đưa ra những chi tiết cụ thể trong cuộc họp báo. Trước đó, ông đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ về việc Washington muốn gây áp lực lên các quốc gia đang tiếp tục mua và vận chuyển dầu Iran.

Đặc biệt, Trung Quốc có thể trở thành một trong những đối tượng được Mỹ chú ý, bởi đây là khách hàng quan trọng đối với dầu thô của Iran.

Trong một bài bình luận trên Financial Times, Bessent cảnh báo các bên đang hỗ trợ Iran bằng cách mua và vận chuyển dầu nên cân nhắc hậu quả của việc tiếp tục hoạt động này.

Động thái của Washington đặt thị trường dầu vào một thế khó.

Nếu Mỹ thực sự siết mạnh hoạt động xuất khẩu dầu Iran, lượng dầu cung cấp ra thị trường quốc tế có thể giảm thêm. Trong điều kiện nguồn cung Trung Đông vốn đang chịu nhiều gián đoạn, một cú sốc nguồn cung mới có thể đẩy giá dầu tăng mạnh.

Tuy nhiên, nếu các biện pháp của Mỹ gây ra phản ứng quá mạnh hoặc khiến giá dầu tăng cao trong thời gian dài, chính Washington cũng có thể phải đối mặt với những hệ quả kinh tế và chính trị không mong muốn.

Vì sao giá dầu vẫn giảm dù rủi ro nguồn cung tăng?

Việc giá dầu giảm trong thời điểm rủi ro địa chính trị vẫn rất lớn có vẻ nghịch lý, nhưng thực tế phản ánh tâm lý thận trọng của thị trường.

Sau khi tăng khoảng 13% trong hai tuần, giá dầu đã tích lũy một mức tăng đáng kể. Một bộ phận nhà đầu tư có thể lựa chọn chốt lời trước khi Mỹ công bố kế hoạch mới đối với Iran.

Ngoài ra, thị trường cũng đang đánh giá khả năng kế hoạch của Washington thực sự làm giảm bao nhiêu lượng dầu Iran xuất khẩu.

Nếu các biện pháp mới chỉ tạo thêm áp lực ngoại giao mà không khiến nguồn cung dầu Iran giảm đáng kể, mức tăng giá hiện tại có thể đã phản ánh phần lớn rủi ro.

Ngược lại, nếu Washington đưa ra các biện pháp mạnh nhằm hạn chế khả năng Iran bán dầu cho những khách hàng lớn, thị trường có thể nhanh chóng chuyển sang trạng thái thiếu nguồn cung.

Chris Weston, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Pepperstone Group, cho rằng bài bình luận của Bessent đã phác thảo những đường nét chính của kế hoạch đối với nền kinh tế Iran.

Ông cảnh báo rằng bất kỳ kế hoạch nào nhằm làm gián đoạn đáng kể hoạt động xuất khẩu dầu thô của Iran đều có thể đi kèm với rủi ro thực thi và phản ứng mạnh từ các bên liên quan.

Trung Quốc đang giảm tiêu thụ xăng và dầu diesel

Một yếu tố khác đang hạn chế đà tăng của giá dầu là nhu cầu nhiên liệu tại Trung Quốc có dấu hiệu suy yếu.

Sinopec, một trong những tập đoàn lọc dầu lớn nhất Trung Quốc, cho biết mức tiêu thụ xăng trong nửa đầu năm giảm gần 8%, trong khi nhu cầu dầu diesel giảm khoảng 12%.

Giá nhiên liệu cao là một nguyên nhân khiến nhu cầu suy giảm. Bên cạnh đó, tốc độ phổ biến của xe điện tại Trung Quốc cũng đang tạo ra thay đổi đáng kể đối với cơ cấu tiêu thụ năng lượng.

Đây là một yếu tố mà thị trường dầu mỏ không thể bỏ qua.

Trung Quốc là một trong những quốc gia tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới. Vì vậy, bất kỳ sự suy giảm đáng kể nào trong nhu cầu xăng và diesel tại nước này đều có thể tác động đến cân bằng cung – cầu toàn cầu.

Điều đó cũng lý giải tại sao giá dầu không nhất thiết tăng ngay lập tức chỉ vì nguồn cung Iran có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Thị trường dầu luôn phải cân bằng hai phía: nguồn cung và nhu cầu.

Nếu nguồn cung giảm nhưng nhu cầu cũng giảm mạnh, tác động lên giá có thể được hạn chế.

Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng của thị trường dầu

Một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với giá dầu hiện nay là tình hình tại eo biển Hormuz.

Đây là tuyến đường thủy có vai trò chiến lược đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều có thể tạo ra cú sốc lớn đối với nguồn cung dầu quốc tế.

Mặc dù hoạt động vận chuyển hàng hải công khai qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế, Iran được cho là đã cho phép một số tàu chở dầu của Iraq đi qua tuyến đường thủy quan trọng này theo yêu cầu từ Baghdad, theo truyền thông Iran.

Cả Washington và Tehran đều nhiều lần tuyên bố kiểm soát eo biển này.

Tình trạng trên khiến thị trường tiếp tục phải tính đến một kịch bản rủi ro: nếu căng thẳng leo thang và hoạt động vận chuyển qua Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu có thể tăng rất nhanh.

Ngược lại, nếu lưu thông hàng hải từng bước được khôi phục, phần “phí rủi ro địa chính trị” đang nằm trong giá dầu có thể giảm xuống.

Biển Đỏ tiếp tục gây áp lực lên hoạt động vận chuyển dầu

Không chỉ eo biển Hormuz, tuyến vận tải qua Biển Đỏ và Bab el-Mandeb cũng đang chịu ảnh hưởng.

Saudi Arabia đã phải vận chuyển một phần dầu được chất lên tại Biển Đỏ theo tuyến đường phía bắc an toàn hơn nhưng dài hơn, sau khi lực lượng Houthi tại Yemen, được Iran hậu thuẫn, nhắm mục tiêu vào hoạt động vận chuyển qua Bab el-Mandeb.

Việc phải sử dụng tuyến đường dài hơn khiến thời gian vận chuyển tăng, đồng thời làm chi phí logistics và bảo hiểm tăng theo.

Đây là một ví dụ cho thấy tác động của xung đột địa chính trị đối với thị trường dầu không chỉ nằm ở việc “có bao nhiêu thùng dầu được sản xuất”.

Ngay cả khi sản lượng không giảm đáng kể, việc vận chuyển dầu trở nên khó khăn và tốn kém hơn cũng có thể tạo áp lực tăng giá.

Nga, Ukraine và thị trường dầu diesel cũng được chú ý

Một diễn biến khác đang được giới đầu tư năng lượng theo dõi là tình hình giữa Nga và Ukraine.

Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, Nga đã bác bỏ đề xuất ngừng tấn công các tàu chở hàng nông sản qua Biển Đen do Ukraine đưa ra. Moscow muốn có sự đảm bảo rằng cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga sẽ không bị tấn công.

Trong khi đó, một số nhà máy lọc dầu Nga gần đây đã hoàn tất bảo trì. Tuy nhiên, Moscow vẫn chưa quyết định có dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel hay không.

Lệnh cấm hiện có hiệu lực đến ngày 1/9.

Nếu Nga tiếp tục hạn chế xuất khẩu diesel, thị trường sản phẩm lọc dầu toàn cầu có thể tiếp tục chịu áp lực. Ngược lại, việc nới lỏng xuất khẩu có thể giúp nguồn cung cải thiện và giảm bớt một phần áp lực giá.

Giá dầu có thể tiếp tục tăng hay sẽ hạ nhiệt?

Triển vọng giá dầu trong thời gian tới phụ thuộc vào một số biến số lớn.

Thứ nhất, mức độ mạnh tay của Mỹ đối với Iran

Nếu Washington đưa ra các biện pháp mới nhưng không ảnh hưởng đáng kể tới lượng dầu Iran xuất khẩu, thị trường có thể tiếp tục giảm “phí rủi ro”.

Ngược lại, nếu Mỹ tìm cách gây sức ép trực tiếp lên các khách hàng lớn của Iran, đặc biệt là Trung Quốc, nguy cơ nguồn cung giảm sẽ tăng.

Thứ hai, diễn biến tại eo biển Hormuz

Đây có thể là biến số quan trọng nhất.

Nếu tuyến vận tải được duy trì ở mức tương đối ổn định, thị trường có thể giảm bớt lo ngại. Nhưng nếu xảy ra gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu có thể tăng mạnh chỉ trong thời gian ngắn.

Thứ ba, nhu cầu tại Trung Quốc

Sự suy giảm tiêu thụ xăng và diesel tại Trung Quốc cho thấy nhu cầu dầu không phải lúc nào cũng tăng cùng giá.

Nếu xu hướng xe điện tiếp tục mở rộng và giá nhiên liệu cao làm người tiêu dùng giảm sử dụng phương tiện chạy xăng, nhu cầu dầu có thể tiếp tục chịu sức ép.

Thị trường dầu đứng trước ngã rẽ quan trọng

Việc giá dầu giảm sau hai tuần tăng mạnh không đồng nghĩa rủi ro trên thị trường năng lượng đã biến mất.

Ngược lại, thị trường đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng.

Một bên là nguy cơ nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn do căng thẳng Mỹ – Iran, tình hình tại Hormuz và các tuyến vận tải ở Trung Đông. Bên còn lại là nhu cầu dầu có dấu hiệu suy yếu tại một số thị trường lớn, đặc biệt khi giá nhiên liệu tăng và quá trình chuyển đổi sang xe điện diễn ra nhanh hơn.

Trong ngắn hạn, mọi sự chú ý sẽ tập trung vào kế hoạch của Washington đối với Iran. Nếu Mỹ đưa ra các biện pháp mạnh hơn dự kiến, giá dầu có thể nhanh chóng đảo chiều tăng. Nếu kế hoạch ít tác động đến dòng dầu thực tế hơn lo ngại, thị trường có thể tiếp tục điều chỉnh sau đợt tăng mạnh vừa qua.

Điều đáng chú ý là giá dầu hiện không chỉ phản ánh cung – cầu truyền thống. Địa chính trị đang trở thành một biến số ngày càng quan trọng, khi mỗi thay đổi tại Trung Đông, Biển Đen hay các tuyến vận tải chiến lược đều có thể tác động trực tiếp tới giá năng lượng.

Vì vậy, trong những ngày tới, nhà đầu tư sẽ không chỉ theo dõi biểu đồ giá Brent và WTI mà còn phải quan sát sát sao các động thái của Mỹ đối với Iran, tình hình tại eo biển Hormuz, nhu cầu nhiên liệu Trung Quốc và chính sách xuất khẩu dầu diesel của Nga.

Nếu các rủi ro địa chính trị đồng thời giảm nhiệt, giá dầu có thể tiếp tục hạ sau chuỗi tăng mạnh. Nhưng nếu nguồn cung bị thắt chặt thêm, mốc 93 USD/thùng của Brent có thể chỉ là một điểm dừng tạm thời trước một đợt biến động mới.

Những câu hỏi thường gặp về giá dầu

Giá dầu Brent hiện ở mức nào?

Trong diễn biến được đề cập, dầu Brent giảm về khoảng 93 USD/thùng, sau khi tăng khoảng 13% trong hai tuần trước đó.

Giá dầu WTI khoảng bao nhiêu?

Dầu West Texas Intermediate (WTI) được giao dịch quanh mức 86 USD/thùng.

Tại sao giá dầu đã tăng mạnh từ đầu năm?

Một nguyên nhân quan trọng là cuộc chiến Mỹ – Iran kéo dài gây gián đoạn nguồn cung dầu thô và các sản phẩm lọc dầu. Giá dầu đã tăng hơn 50% trong năm nay theo nội dung được đề cập.

Mỹ muốn làm gì với hoạt động xuất khẩu dầu Iran?

Washington đang chuẩn bị kế hoạch gia tăng sức ép kinh tế đối với Tehran, trong đó có khả năng nhắm tới các quốc gia mua và vận chuyển dầu Iran.

Trung Quốc có ảnh hưởng thế nào tới giá dầu?

Trung Quốc là một khách hàng lớn của dầu Iran và cũng là một trong những trung tâm tiêu thụ dầu quan trọng nhất thế giới. Vì vậy, thay đổi trong nhu cầu nhiên liệu hoặc chính sách nhập khẩu của Trung Quốc có thể tác động đáng kể đến thị trường dầu.