Giá bán buôn Mỹ tăng mạnh nhất gần 4 năm: Fed đối mặt áp lực tăng lãi suất trở lại

Giá bán buôn tại Mỹ tăng mạnh trong tháng 9, đánh dấu mức tăng theo năm lớn nhất trong gần bốn năm, khi chi phí năng lượng leo thang và áp lực giá lan rộng trong chuỗi cung ứng. Dữ liệu này làm dấy lên lo ngại lạm phát có thể khó hạ nhiệt như kỳ vọng, đặt Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trước bài toán khó về thời điểm và mức độ điều chỉnh chính sách tiền tệ.

Theo số liệu được công bố trong báo cáo gốc, chỉ số giá sản xuất (PPI) đối với nhu cầu cuối cùng tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 9, cao hơn đáng kể so với mức dự báo 5,4%. Đây là mức tăng lớn nhất kể từ tháng 12/2022.

Diễn biến này xuất hiện chỉ một ngày sau khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ cũng cao hơn kỳ vọng. Hai báo cáo liên tiếp cho thấy áp lực lạm phát vẫn là rủi ro đáng kể đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong bối cảnh giới đầu tư đang theo dõi sát khả năng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc tiếp tục thắt chặt chính sách.

PPI tăng vượt dự báo, áp lực giá không chỉ đến từ năng lượng

PPI đo lường mức giá mà các nhà sản xuất, nhà máy, nông dân và doanh nghiệp dịch vụ nhận được đối với hàng hóa, dịch vụ của họ. Chỉ số này được giới kinh tế theo dõi vì có thể cung cấp tín hiệu sớm về áp lực giá ở các khâu trước khi hàng hóa đến tay người tiêu dùng.

Trong tháng 9, PPI cho nhu cầu cuối cùng tăng mạnh hơn dự kiến. Đáng chú ý, áp lực giá không chỉ xuất hiện ở nhóm năng lượng mà còn lan rộng trong các nhóm hàng hóa và dịch vụ trung gian.

Nếu loại trừ thực phẩm và năng lượng, PPI lõi tăng 0,7% so với tháng trước, cao hơn đáng kể so với dự báo 0,3%. Tính theo năm, chỉ số này tăng 5%, so với mức 4,7% trước đó.

Sự gia tăng của PPI lõi đặc biệt đáng chú ý bởi nó cho thấy áp lực lạm phát không hoàn toàn phụ thuộc vào những biến động nhất thời của giá dầu hoặc xăng. Khi giá đầu vào tăng trên diện rộng, các doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh giá bán, tìm cách cắt giảm chi phí hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn.

Chris Zaccarelli, giám đốc đầu tư tại Northlight Asset Management, cho rằng sau hai ngày liên tiếp dữ liệu lạm phát cao hơn dự báo, khả năng Fed tăng lãi suất thêm một lần trong năm trở nên đáng lưu ý hơn.

Ông nhận định Fed có thể chưa tăng lãi suất tại cuộc họp gần nhất vì thời điểm đó quá sát cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhưng dự đoán ngân hàng trung ương có thể tăng lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 12.

Đây là quan điểm của một chuyên gia thị trường, không phải quyết định chính thức của Fed. Hướng đi chính sách còn phụ thuộc vào dữ liệu lạm phát, việc làm, hoạt động kinh tế và điều kiện tài chính trong những tuần tiếp theo.

Giá xăng tăng hơn 20%, diesel gây sức ép lên chuỗi cung ứng

Năng lượng là một trong những động lực lớn nhất đằng sau đợt tăng của PPI tháng 9.

Theo số liệu được dẫn trong báo cáo gốc, giá xăng tăng 20,3%, đóng góp khoảng một nửa mức tăng của chỉ số hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối cùng. Ở chiều ngược lại, giá trứng giảm 39,7%, cho thấy diễn biến giá cả giữa các nhóm hàng hóa vẫn có sự khác biệt đáng kể.

Trong chuỗi cung ứng, chỉ số giá hàng hóa chế biến tăng 2,5%, hàng hóa chưa chế biến tăng 8,4% và chỉ số dịch vụ tăng 0,9%.

Đáng chú ý, giá hàng hóa chế biến bán cho các doanh nghiệp khác tăng 2,5%, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 5 theo báo cáo gốc. Giá năng lượng trong nhóm này tăng 10%, trong đó giá nhiên liệu diesel tăng 21%, đóng góp gần một nửa mức tăng của chỉ số.

Diesel là nhiên liệu quan trọng đối với vận tải đường bộ, hoạt động logistics, máy móc công nghiệp và nhiều lĩnh vực sản xuất. Khi giá diesel tăng mạnh, doanh nghiệp vận tải có thể phải nâng phụ phí nhiên liệu. Chi phí này sau đó có thể lan sang các khâu phân phối, lưu kho và bán lẻ.

Tuy nhiên, chi phí đầu vào tăng không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp sẽ lập tức chuyển toàn bộ mức tăng sang khách hàng. Khả năng điều chỉnh giá còn phụ thuộc vào sức mua, mức độ cạnh tranh, thời hạn hợp đồng và khả năng chấp nhận giá cao của người tiêu dùng.

Nếu người mua trở nên nhạy cảm hơn với giá cả, doanh nghiệp có thể phải tự hấp thụ một phần chi phí, khiến biên lợi nhuận thu hẹp.

Sách Xám của Fed ghi nhận áp lực giá lan rộng

Báo cáo Sách Xám (Beige Book) của Fed, được công bố hôm thứ Tư theo nội dung gốc, cũng phản ánh áp lực chi phí gia tăng tại nhiều khu vực kinh tế.

Bốn khu vực được đề cập ghi nhận tốc độ tăng giá nhanh hơn kể từ tháng 9. Giá dầu cao tác động đến cả 12 khu vực của Fed, trong khi nhiều doanh nghiệp cho biết chi phí diesel và phụ phí nhiên liệu đang truyền áp lực sang toàn bộ chuỗi cung ứng.

Ngoài năng lượng, các doanh nghiệp còn đối mặt với nhiều yếu tố chi phí khác như thuế quan và bảo hiểm. Những khoản chi này có thể làm gia tăng gánh nặng hoạt động, đặc biệt đối với các công ty có biên lợi nhuận vốn đã thấp.

Ở phía người tiêu dùng, nhiều doanh nghiệp cho biết khách hàng tiếp tục phản đối việc tăng giá. Điều này buộc họ phải lựa chọn cách điều chỉnh thận trọng hơn, thay vì tăng giá đồng loạt.

Một số doanh nghiệp sử dụng chương trình khuyến mại có mục tiêu, điều chỉnh giá đối với một số sản phẩm hoặc thay đổi thực đơn để kiểm soát chi phí. Những biện pháp này giúp duy trì sức mua nhưng có thể không đủ để bù đắp toàn bộ áp lực chi phí nếu giá năng lượng tiếp tục tăng.

Bức tranh từ Sách Xám cho thấy lạm phát không chỉ là câu chuyện của những con số thống kê. Áp lực giá còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định sản xuất, vận chuyển, định giá và tuyển dụng của doanh nghiệp.

CPI cũng vượt dự báo, làm phức tạp thêm bài toán chính sách tiền tệ

Báo cáo PPI được công bố một ngày sau khi dữ liệu CPI tháng 9 cho thấy giá tiêu dùng tăng nhanh hơn dự kiến.

Theo số liệu trong nội dung gốc, CPI tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức dự báo 3,6% và tăng tốc so với mức 3,4% của tháng 8. So với tháng trước, CPI tăng 0,6%, trong khi thị trường dự báo mức tăng 0,5%.

CPI lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, tăng 0,3% so với tháng trước, cao hơn dự báo 0,2%. Mức tăng theo năm đạt 2,6%, tăng từ 2,4% trong tháng 8 và cao hơn mức kỳ vọng 2,5%.

Việc cả CPI và PPI cùng vượt dự báo khiến thị trường phải đánh giá lại triển vọng lạm phát. CPI phản ánh giá cả người tiêu dùng phải trả, trong khi PPI cung cấp thêm thông tin về giá bán của nhà sản xuất. Hai chỉ số không hoàn toàn tương đương nhưng có thể bổ sung cho nhau khi đánh giá xu hướng giá cả.

Các nhà phân tích cũng sử dụng dữ liệu CPI và PPI để ước tính chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Fed đặc biệt quan tâm. Stephen Brown, nhà kinh tế tại Capital Economics, ước tính PCE lõi tăng 0,35% trong tháng 9.

Nếu áp lực lạm phát lõi duy trì ở mức cao, Fed có thể gặp khó khăn hơn trong việc đưa lạm phát trở về mục tiêu 2%. Ngược lại, nếu các đợt tăng giá chủ yếu xuất phát từ năng lượng và không lan rộng sang các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác, mức độ cần thiết của việc thắt chặt thêm có thể khác đi.

Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách sẽ cần đánh giá không chỉ tốc độ tăng giá trong một tháng mà còn cả xu hướng kéo dài qua nhiều kỳ báo cáo.

Fed có thể tăng lãi suất vào tháng 12?

Sau dữ liệu lạm phát mới, khả năng Fed tăng lãi suất trở lại trở thành tâm điểm chú ý của thị trường tài chính.

Theo nội dung gốc, tại thời điểm sáng thứ Năm, thị trường chỉ định giá khoảng 30% khả năng Fed tăng lãi suất trong vòng chưa đầy hai tuần, trong khi khả năng tăng vào tháng 12 được đánh giá cao hơn. Đây là xác suất thị trường tại một thời điểm cụ thể, không phải cam kết của ngân hàng trung ương và có thể thay đổi nhanh chóng khi xuất hiện dữ liệu mới.

Một số quan chức Fed đã thể hiện lập trường thận trọng. Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson và Chủ tịch Fed New York John Williams trước đó nhấn mạnh việc cần theo dõi thêm dữ liệu, dù lạm phát vẫn cao hơn mức mong muốn.

Theo thông tin được dẫn lại, Williams cho rằng một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay có thể phù hợp, nhưng ông không tin Fed nhất thiết phải tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2027.

Biên bản cuộc họp tháng 9 cũng ghi nhận đa số người tham dự đánh giá việc nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang vào cuối năm có thể là phù hợp. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa quyết định đã được thông qua.

Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee gọi dữ liệu CPI tháng 9 cao hơn dự báo là đáng thất vọng. Dù vậy, ông cho rằng cần thêm thông tin trước khi quyết định có nên tăng lãi suất tiếp hay không. Ông cũng nhấn mạnh lạm phát lõi duy trì ở mức cao hiện tại sẽ không phù hợp với mục tiêu của Fed.

Sự khác biệt trong cách đánh giá của các quan chức phản ánh bài toán khó mà ngân hàng trung ương đang đối mặt: tăng lãi suất có thể giúp kiềm chế nhu cầu và kỳ vọng lạm phát, nhưng cũng có nguy cơ làm chi phí vay vốn tăng, gây sức ép lên đầu tư, tiêu dùng và thị trường lao động.

Lãi suất cao tác động thế nào đến thị trường tài chính?

Nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất hoặc phát tín hiệu duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn, tác động có thể lan rộng trên thị trường tài chính.

Thứ nhất, lợi suất trái phiếu có thể chịu áp lực tăng. Khi nhà đầu tư kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, lợi suất trái phiếu mới phát hành có thể tăng, trong khi giá trái phiếu hiện hữu chịu áp lực giảm. Điều này ảnh hưởng đến chi phí huy động vốn của chính phủ và doanh nghiệp.

Thứ hai, cổ phiếu có thể biến động mạnh hơn. Lãi suất cao làm tăng tỷ lệ chiết khấu được sử dụng để định giá lợi nhuận tương lai. Những cổ phiếu có định giá cao dựa trên kỳ vọng tăng trưởng dài hạn thường nhạy cảm với thay đổi trong triển vọng lãi suất.

Thứ ba, đồng USD và thị trường hàng hóa có thể phản ứng theo kỳ vọng chính sách. Nếu chính sách tiền tệ của Mỹ được đánh giá là chặt chẽ hơn so với các nền kinh tế khác, USD có thể được hỗ trợ. Tuy nhiên, diễn biến thực tế còn phụ thuộc vào lãi suất toàn cầu, tăng trưởng kinh tế, nhu cầu trú ẩn và biến động giá năng lượng.

Thứ tư, doanh nghiệp và hộ gia đình có thể chịu chi phí vay cao hơn. Lãi suất cao kéo dài ảnh hưởng đến khoản vay mua nhà, tín dụng tiêu dùng và kế hoạch mở rộng sản xuất. Những lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào vốn vay có thể đối mặt với áp lực lớn hơn.

Dù vậy, phản ứng của thị trường không chỉ phụ thuộc vào quyết định tăng hay giữ nguyên lãi suất. Thông điệp của Fed về triển vọng lạm phát và lộ trình chính sách trong những tháng tiếp theo cũng có thể tạo ra biến động đáng kể.

Triển vọng lạm phát Mỹ: Những yếu tố cần theo dõi

Trong thời gian tới, giới đầu tư sẽ tập trung vào một số yếu tố then chốt.

Trước hết là diễn biến giá năng lượng. Nếu giá xăng và diesel tiếp tục tăng, áp lực chi phí có thể lan rộng sang vận tải, sản xuất và phân phối. Nếu giá năng lượng hạ nhiệt, một phần áp lực PPI có thể giảm bớt.

Tiếp theo là lạm phát lõi. Đây là yếu tố quan trọng giúp xác định liệu áp lực giá có lan sang các nhóm hàng hóa và dịch vụ khác hay không. Mức tăng cao kéo dài sẽ khiến Fed khó có thể tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến chống lạm phát.

Cuối cùng là khả năng doanh nghiệp chuyển chi phí sang người tiêu dùng. Nếu người mua tiếp tục phản đối việc tăng giá, doanh nghiệp có thể phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn. Nếu sức mua đủ mạnh để hấp thụ mức giá mới, lạm phát có thể trở nên dai dẳng hơn.

Nhìn chung, dữ liệu tháng 9 làm tăng rủi ro Fed phải duy trì lập trường thận trọng. Tuy nhiên, một báo cáo riêng lẻ chưa đủ để xác định chắc chắn thời điểm tăng lãi suất tiếp theo. Quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào tổng thể dữ liệu kinh tế và đánh giá của các nhà hoạch định chính sách.

Nguồn tham khảo: Nội dung được biên soạn dựa trên dữ liệu và các nhận định được cung cấp trong bản tin về PPI, CPI, Sách Xám của Fed cùng phát biểu của các chuyên gia kinh tế và quan chức ngân hàng trung ương. Các số liệu theo thời điểm cần được đối chiếu với báo cáo thống kê chính thức trước khi sử dụng cho phân tích tài chính.

Thông tin phục vụ mục đích tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi về giá bán buôn của Mỹ tháng 9 năm 2026

1. PPI tăng 6,3% có ý nghĩa gì?

Theo số liệu trong báo cáo gốc, PPI nhu cầu cuối cùng tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 9. Điều này cho thấy giá bán của nhà sản xuất tăng mạnh, có thể tạo áp lực lên chi phí của doanh nghiệp và giá tiêu dùng trong những tháng tiếp theo.

2. Vì sao giá diesel ảnh hưởng đến lạm phát?

Diesel được sử dụng rộng rãi trong vận tải hàng hóa và hoạt động công nghiệp. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển và phân phối có thể tăng theo, sau đó được chuyển một phần sang giá hàng hóa và dịch vụ.

3. PPI và CPI khác nhau như thế nào?

PPI theo dõi giá bán ở khâu sản xuất, còn CPI đo lường giá hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng phải trả. PPI có thể cung cấp tín hiệu về áp lực chi phí, nhưng mức độ và thời điểm chi phí được chuyển sang người tiêu dùng còn phụ thuộc vào điều kiện thị trường.

4. Fed chắc chắn sẽ tăng lãi suất vào tháng 12 không?

Không. Một số chuyên gia cho rằng khả năng tăng lãi suất đang hiện hữu, nhưng quyết định vẫn phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế và đánh giá của Fed. Dự báo của thị trường không phải quyết định chính thức.

5. Lãi suất tăng có thể ảnh hưởng đến nhà đầu tư như thế nào?

Lãi suất cao có thể gây áp lực lên giá trái phiếu, định giá cổ phiếu và chi phí vay vốn. Tuy nhiên, mức độ tác động khác nhau tùy loại tài sản, kỳ vọng lợi nhuận, thời hạn đầu tư và diễn biến kinh tế.