Cơn sốt thuốc giảm cân GLP-1: “Mỏ vàng” mới của ngành dược hay bong bóng nguy hiểm?

Cơn sốt thuốc giảm cân đang làm thay đổi ngành dược phẩm toàn cầu

Ngành dược phẩm thế giới đang chứng kiến một bước ngoặt lớn khi các loại thuốc giảm cân và điều trị tiểu đường, đặc biệt là nhóm GLP-1, trở thành động lực tăng trưởng chính. Theo báo cáo mới nhất từ Deloitte, lần đầu tiên sau 16 năm, ung thư không còn là lĩnh vực đóng góp lớn nhất vào giá trị các dự án nghiên cứu giai đoạn cuối.

Thay vào đó, các phương pháp điều trị béo phì và tiểu đường đã vươn lên dẫn đầu, tạo ra một “cơn sốt” chưa từng có trong ngành.

Điều đáng nói, sự tăng trưởng này không chỉ là tín hiệu tích cực mà còn kéo theo những lo ngại về một “hiệu ứng bong bóng” khi quá nhiều nguồn lực và kỳ vọng đang dồn vào một nhóm thuốc duy nhất.

Lợi nhuận tăng mạnh nhờ GLP-1 nhưng che giấu vấn đề lớn

Theo Deloitte, lợi nhuận từ hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) của 20 công ty dược phẩm hàng đầu thế giới đã tăng năm thứ ba liên tiếp, đạt mức 7%.

Tuy nhiên, mức tăng này gần như hoàn toàn đến từ các loại thuốc GLP-1 – nhóm hoạt chất có tác dụng giảm cân và kiểm soát đường huyết.

Nếu loại bỏ yếu tố này, bức tranh sẽ hoàn toàn khác:

• Tỷ suất lợi nhuận giảm xuống chỉ còn 2,9%
• Thấp hơn so với mức 3,8% của năm 2024

Điều này cho thấy phần lớn ngành dược vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng bị “che khuất” bởi sự bùng nổ của thuốc giảm cân.

Thuốc giảm cân vượt mặt ung thư – bước ngoặt lịch sử

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của báo cáo là:

• Thuốc điều trị béo phì chiếm 25% doanh thu dự kiến
• Ung thư giảm xuống còn 20%

Trong khi đó, chỉ vài năm trước (2022), lĩnh vực béo phì chỉ đóng góp vỏn vẹn 1%.

Sự thay đổi này phản ánh nhu cầu khổng lồ của thị trường đối với các giải pháp giảm cân hiệu quả – đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ béo phì và bệnh chuyển hóa ngày càng gia tăng trên toàn cầu.

Nguy cơ “bong bóng” và rủi ro tập trung

Deloitte cảnh báo rằng sự phụ thuộc quá lớn vào một nhóm thuốc có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng.

Cụ thể:

• Chỉ 54 loại thuốc bom tấn (chiếm 9% pipeline)
• Nhưng tạo ra tới 70% doanh thu dự kiến

Điều này đồng nghĩa:

• Lợi nhuận toàn ngành phụ thuộc vào số ít sản phẩm
• Cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn
• Doanh nghiệp dễ bị tổn thương trước biến động thị trường

Một chuyên gia từ Deloitte nhận định: đây chính là dấu hiệu của một “bong bóng khoa học”.

GLP-1: Tiềm năng lớn nhưng vẫn còn nhiều ẩn số

Dù mang lại doanh thu khổng lồ, GLP-1 vẫn là lĩnh vực còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải.

Những lợi ích đã được ghi nhận:

• Giảm cân hiệu quả
• Kiểm soát tiểu đường
• Giảm nguy cơ tim mạch
• Hỗ trợ điều trị gan, thận
• Tiềm năng hỗ trợ điều trị nghiện

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nghi vấn:

• Ảnh hưởng lâu dài đến não bộ
• Tác động đến viêm nhiễm
• Hiệu quả với các bệnh như Alzheimer chưa rõ ràng

Một thử nghiệm lâm sàng gần đây cho thấy hoạt chất semaglutide không làm chậm đáng kể tiến triển Alzheimer, dù có ảnh hưởng đến một số chỉ số sinh học.

Tương lai ngành dược: Tiếp tục “đu sóng” hay tìm hướng đi mới?

Câu hỏi lớn đặt ra cho ngành dược hiện nay là:

• Có nên tiếp tục tập trung vào GLP-1?
• Hay cần tìm kiếm “làn sóng khoa học” tiếp theo?

Việc quá nhiều công ty cùng chạy theo một xu hướng có thể khiến thị trường trở nên chật chội, giảm biên lợi nhuận và gia tăng rủi ro.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng GLP-1 vẫn đang là “mỏ vàng” trong ngắn hạn.

Cơn sốt thuốc giảm cân GLP-1 đang tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành dược phẩm, nhưng đồng thời cũng làm lộ rõ những điểm yếu về cấu trúc tăng trưởng.

Nếu không đa dạng hóa danh mục nghiên cứu và đầu tư, ngành dược có thể đối mặt với rủi ro lớn trong tương lai khi “bong bóng” đạt đến giới hạn.