Chủ tịch Ferrari lạc quan về AI, nhưng cảnh báo rủi ro từ khoảng cách giữa đầu tư và doanh thu

Chủ tịch Ferrari John Elkann bày tỏ quan điểm lạc quan về tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cho rằng những lo ngại về bong bóng công nghệ không nên làm lu mờ tiến bộ dài hạn của lĩnh vực này. Tuy nhiên, vị doanh nhân người Italy cũng nhấn mạnh một vấn đề đáng chú ý: dòng vốn đầu tư khổng lồ đang đổ vào cơ sở hạ tầng AI chưa đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp có thể nhanh chóng biến công nghệ này thành nguồn doanh thu bền vững.

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn độc quyền với CNBC bên lề hội nghị công nghệ Wave 2026 tại Turin, Italy, John Elkann cho rằng nhu cầu về năng lượng và năng lực tính toán phục vụ AI vẫn rất lớn. Dù vậy, thị trường cần theo dõi sát cách các công ty xây dựng mô hình kinh doanh, khai thác công nghệ và thu hồi vốn đầu tư trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Quan điểm của Elkann phản ánh một trong những câu hỏi quan trọng nhất của thị trường công nghệ hiện nay: AI có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng đến đâu, và các khoản đầu tư hàng tỷ USD vào lĩnh vực này sẽ mang lại lợi nhuận thực tế như thế nào?

John Elkann không tin bong bóng AI có thể ngăn cản tiến bộ công nghệ

John Elkann, Chủ tịch Ferrari và Stellantis, đồng thời là thành viên hội đồng quản trị Meta Platforms, đã bác bỏ quan điểm cho rằng nguy cơ bong bóng kinh tế có thể làm chệch hướng sự phát triển của AI.

Thông qua công ty đầu tư Exor của gia đình, Elkann có liên hệ với nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực công nghiệp, ô tô và công nghệ. Vị doanh nhân này vì thế có góc nhìn từ cả hoạt động kinh doanh truyền thống lẫn những cơ hội đầu tư mới đang hình thành quanh AI.

Theo Elkann, không phải mọi bong bóng đều giống nhau. Một số xuất phát chủ yếu từ hoạt động đầu cơ tài chính, trong khi những trường hợp khác gắn với tốc độ tích lũy vốn, mở rộng cơ sở hạ tầng và kỳ vọng tăng trưởng quá nhanh.

Sự phân biệt này có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường AI. Khi các doanh nghiệp công nghệ liên tục tăng chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, chip xử lý, hệ thống điện và nền tảng điện toán, giá trị của các khoản đầu tư không chỉ phụ thuộc vào kỳ vọng của nhà đầu tư mà còn nằm ở khả năng ứng dụng thực tế của công nghệ.

Elkann cho rằng ngay cả khi thị trường trải qua một đợt điều chỉnh mạnh, điều đó cũng không nhất thiết khiến tiến bộ công nghệ dừng lại.

Nói cách khác, giá cổ phiếu, định giá doanh nghiệp và tốc độ phát triển của AI là những yếu tố có liên quan nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Một công ty có thể bị định giá quá cao trong ngắn hạn, trong khi công nghệ mà công ty đó phát triển vẫn tiếp tục cải thiện và được ứng dụng rộng rãi trong dài hạn.

Đây cũng là lý do giới đầu tư cần phân biệt giữa rủi ro tài chính và giá trị công nghệ. Việc tin tưởng vào tiềm năng của AI không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này đều có khả năng tạo ra lợi nhuận tương xứng với mức định giá hiện tại.

Rủi ro lớn nhất: Đầu tư AI tăng mạnh nhưng doanh thu chưa chắc theo kịp

Dù lạc quan về tương lai của AI, Elkann không bỏ qua những bất ổn liên quan đến mô hình kinh doanh của ngành công nghệ.

Theo ông, nhu cầu về điện năng và năng lực tính toán dành cho AI vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, câu hỏi chưa có lời giải rõ ràng là doanh nghiệp sẽ xây dựng cơ chế tạo doanh thu nào dựa trên những năng lực đó.

Đây chính là điểm có thể tạo ra sự mất cân đối giữa cung và cầu trên thị trường.

Trong những năm gần đây, sự phát triển của các mô hình AI tạo sinh, trợ lý thông minh và hệ thống tự động hóa đã thúc đẩy nhu cầu đầu tư vào hạ tầng điện toán. Các doanh nghiệp phải chi tiền cho bộ xử lý chuyên dụng, trung tâm dữ liệu, lưu trữ, mạng lưới kết nối và nguồn điện đủ lớn để vận hành những hệ thống ngày càng phức tạp.

Tuy nhiên, chi phí xây dựng hạ tầng thường xuất hiện trước khi doanh thu từ các ứng dụng thương mại đạt quy mô tương ứng. Doanh nghiệp có thể phải đầu tư trong thời gian dài để phát triển sản phẩm, tìm kiếm khách hàng và xây dựng hệ sinh thái trước khi thu hồi được vốn.

Nếu nhu cầu sử dụng AI tiếp tục tăng, các khoản đầu tư hiện tại có thể tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Ngược lại, nếu doanh thu thực tế thấp hơn kỳ vọng, một phần công suất điện toán được xây dựng có thể chưa được khai thác hiệu quả.

Trong trường hợp đó, các nhà đầu tư có thể phải đánh giá lại tốc độ mở rộng, khả năng sinh lời và giá trị tài sản của những doanh nghiệp liên quan.

Vấn đề không nhất thiết nằm ở việc AI có hữu ích hay không. Thách thức nằm ở khả năng chuyển đổi giá trị công nghệ thành doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền đủ lớn để bù đắp chi phí phát triển.

Bong bóng AI có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức

Nhận định của Elkann cho thấy việc đánh giá nguy cơ bong bóng AI cần được thực hiện trên nhiều phương diện thay vì chỉ dựa vào biến động giá cổ phiếu.

Thứ nhất là bong bóng định giá. Nếu nhà đầu tư đặt kỳ vọng quá cao vào tốc độ tăng trưởng của một doanh nghiệp, giá cổ phiếu có thể vượt xa khả năng tạo lợi nhuận trong tương lai. Khi kết quả kinh doanh không đáp ứng kỳ vọng, thị trường có thể điều chỉnh mạnh.

Thứ hai là nguy cơ đầu tư quá mức vào cơ sở hạ tầng. Việc nhiều doanh nghiệp cùng mở rộng trung tâm dữ liệu và năng lực điện toán có thể tạo ra cuộc chạy đua vốn. Nếu nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu có khả năng chi trả, hiệu quả khai thác tài sản có thể suy giảm.

Thứ ba là rủi ro về mô hình kinh doanh. Một sản phẩm AI có thể thu hút lượng lớn người dùng nhưng chưa chắc tạo ra lợi nhuận nếu chi phí vận hành cao, mức giá bán thấp hoặc khách hàng không sẵn sàng trả tiền cho các tính năng bổ sung.

Cuối cùng là rủi ro cạnh tranh. Khi công nghệ phát triển nhanh, lợi thế của một doanh nghiệp có thể bị thu hẹp bởi đối thủ cung cấp sản phẩm tương tự với chi phí thấp hơn. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các công ty phải liên tục chi tiền cho nghiên cứu, phát triển và nâng cấp hạ tầng.

Vì vậy, một đợt điều chỉnh trên thị trường AI có thể ảnh hưởng đến định giá và kế hoạch đầu tư mà không nhất thiết làm đảo ngược xu hướng ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào quy mô đầu tư, khả năng huy động vốn và sức khỏe tài chính của từng doanh nghiệp.

Doanh nghiệp châu Âu có cơ hội cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc

Bên cạnh câu chuyện bong bóng AI, John Elkann cũng đề cập đến vị thế của châu Âu trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Theo ông, các doanh nghiệp công nghệ châu Âu sở hữu năng lực kỹ thuật đáng kể và có thể cạnh tranh với những đối thủ đến từ Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, để chuyển lợi thế kỹ thuật thành những doanh nghiệp có quy mô toàn cầu, khu vực này cần tạo ra nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn.

Elkann cho rằng quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư phụ thuộc đáng kể vào số lượng và chất lượng cơ hội trên thị trường. Khi có thêm nhiều doanh nghiệp triển vọng, khả năng thu hút vốn cũng tăng lên.

Đây là vấn đề đáng quan tâm đối với hệ sinh thái khởi nghiệp châu Âu. Việc phát triển công nghệ tiên tiến chỉ là một phần của quá trình xây dựng doanh nghiệp. Các công ty còn cần nguồn vốn tăng trưởng, khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, đội ngũ quản trị phù hợp và chiến lược mở rộng quy mô.

Trong khi Mỹ có thị trường vốn phát triển cùng hệ sinh thái công nghệ lớn, còn Trung Quốc sở hữu thị trường nội địa rộng và năng lực sản xuất đáng kể, các doanh nghiệp châu Âu phải tìm cách khai thác thế mạnh riêng để tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Những thế mạnh đó có thể nằm ở chuyên môn kỹ thuật, khả năng phát triển sản phẩm chuyên biệt, mạng lưới khách hàng doanh nghiệp và kinh nghiệm hoạt động trong các ngành công nghiệp có yêu cầu cao.

Theo góc nhìn của Elkann, châu Âu không thiếu năng lực công nghệ. Điều quan trọng là phải có thêm những doanh nghiệp đủ tham vọng và được hỗ trợ về vốn để biến năng lực này thành hoạt động kinh doanh quy mô quốc tế.

Bending Spoons là ví dụ về tham vọng công nghệ của Italy

Để minh họa cho tiềm năng của các doanh nghiệp châu Âu, Elkann nhắc đến Bending Spoons, công ty công nghệ có trụ sở tại Milan, Italy.

Doanh nghiệp này được biết đến với chiến lược sở hữu và phát triển các sản phẩm kỹ thuật số, trong đó có những cái tên như Vimeo, Eventbrite và AOL. Danh mục doanh nghiệp và sản phẩm liên quan cho thấy một công ty xuất phát từ Italy vẫn có thể hướng đến thị trường quốc tế và cạnh tranh trong nhiều lĩnh vực.

Elkann xem Bending Spoons là ví dụ cho thấy doanh nghiệp được thành lập tại Italy có thể theo đuổi tham vọng toàn cầu, mở rộng hoạt động và cạnh tranh trên nhiều thị trường khác nhau.

Ý nghĩa của ví dụ này không chỉ nằm ở một công ty cụ thể. Nó còn phản ánh cách hệ sinh thái công nghệ có thể phát triển khi doanh nghiệp kết hợp năng lực kỹ thuật với chiến lược kinh doanh, quản trị và đầu tư dài hạn.

Khi có thêm những doanh nghiệp đủ khả năng mở rộng quy mô, thị trường sẽ xuất hiện nhiều cơ hội hơn cho các quỹ đầu tư và nhà đầu tư tư nhân. Ngược lại, dòng vốn có thể giúp doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự, nâng cấp công nghệ, mở rộng thị trường và tiếp tục thực hiện các thương vụ phát triển.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp công nghệ nào cũng có thể đi theo con đường tương tự. Khả năng cạnh tranh toàn cầu vẫn phụ thuộc vào hiệu quả hoạt động, chất lượng sản phẩm, chiến lược sử dụng vốn và khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường.

Nhà đầu tư cần nhìn vào điều gì trong cuộc đua AI?

Những nhận định của Elkann đặt ra một vấn đề quan trọng đối với nhà đầu tư: làm thế nào để phân biệt doanh nghiệp có tiềm năng dài hạn với những công ty đang được định giá dựa trên kỳ vọng quá lớn?

Trước hết, cần theo dõi tốc độ tăng trưởng doanh thu thực tế thay vì chỉ tập trung vào mức chi tiêu cho AI. Việc đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng có thể thể hiện tham vọng phát triển, nhưng chưa đủ để chứng minh rằng mô hình kinh doanh sẽ thành công.

Tiếp theo, biên lợi nhuận và dòng tiền là những chỉ số cần được quan tâm. Nếu doanh thu tăng nhưng chi phí tính toán, điện năng và vận hành tăng nhanh hơn, khả năng sinh lời của doanh nghiệp có thể không được cải thiện như kỳ vọng.

Nhà đầu tư cũng cần xem xét chất lượng nhu cầu. Một sản phẩm AI được sử dụng rộng rãi chưa chắc đã có khả năng thương mại hóa hiệu quả. Điều quan trọng là khách hàng có sẵn sàng trả tiền, tiếp tục sử dụng và mở rộng hợp đồng hay không.

Ngoài ra, khả năng huy động vốn và mức độ phụ thuộc vào nguồn tài chính bên ngoài cũng có thể ảnh hưởng đến sức chống chịu của doanh nghiệp khi thị trường biến động.

Đối với các công ty xây dựng trung tâm dữ liệu và cung cấp hạ tầng AI, mức độ sử dụng công suất, chi phí đầu tư, thời gian thu hồi vốn và khả năng đáp ứng nhu cầu điện năng là những yếu tố đặc biệt quan trọng.

Đối với các công ty phát triển phần mềm và ứng dụng AI, lợi thế cạnh tranh có thể đến từ dữ liệu, khả năng tích hợp vào quy trình làm việc, chất lượng sản phẩm và khả năng duy trì khách hàng.

Cách tiếp cận này phù hợp với quan điểm của Elkann: không nên chỉ đặt cược vào việc AI sẽ tiếp tục phát triển, mà còn phải xác định doanh nghiệp nào có thể chuyển xu hướng đó thành kết quả kinh doanh thực tế.

Triển vọng AI trong thập kỷ tới vẫn là câu chuyện dài hạn

Sự phát triển của AI đang tạo ra cơ hội trong nhiều ngành, từ sản xuất, tài chính và chăm sóc khách hàng đến nghiên cứu khoa học và tự động hóa. Tuy nhiên, quá trình ứng dụng công nghệ thường không diễn ra đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Một số công ty có thể nhanh chóng tạo ra nguồn doanh thu mới nhờ sản phẩm AI. Những doanh nghiệp khác cần thêm thời gian để điều chỉnh quy trình, xây dựng cơ sở hạ tầng và tìm kiếm mô hình kinh doanh phù hợp.

Điều này khiến thị trường có thể trải qua nhiều giai đoạn khác nhau: đầu tư mạnh, kỳ vọng tăng cao, điều chỉnh định giá và sau đó là quá trình phân hóa giữa các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt với những công ty chưa chứng minh được hiệu quả kinh doanh.

Quan điểm của John Elkann không có nghĩa là rủi ro bong bóng không tồn tại. Thay vào đó, ông cho rằng một đợt điều chỉnh tài chính không nhất thiết phủ nhận giá trị dài hạn của công nghệ.

Trong bối cảnh dòng vốn tiếp tục tìm kiếm cơ hội tăng trưởng, bài toán quan trọng nhất đối với ngành AI vẫn là xây dựng những mô hình kinh doanh có khả năng tạo doanh thu bền vững. Đồng thời, châu Âu cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ có năng lực phát triển thành những đối thủ toàn cầu.

Nếu giải quyết được bài toán thương mại hóa, AI có thể tiếp tục mở rộng ảnh hưởng trong thập kỷ tới. Nhưng đối với nhà đầu tư, cơ hội dài hạn vẫn cần được đánh giá đi kèm với rủi ro định giá, chi phí hạ tầng và khả năng sinh lời thực tế.

Nguồn tham khảo: CNBC, cuộc phỏng vấn John Elkann bên lề hội nghị công nghệ Wave 2026 tại Turin, Italy.

Câu hỏi thường gặp về nhận định AI của Chủ tịch Ferrari John Elkann

1. John Elkann nhận định thế nào về bong bóng AI?

John Elkann không cho rằng bong bóng kinh tế hoặc một đợt điều chỉnh thị trường sẽ nhất thiết cản trở tiến bộ dài hạn của AI. Tuy nhiên, ông thừa nhận sự mất cân đối giữa đầu tư hạ tầng và khả năng tạo doanh thu có thể gây ra rủi ro.

2. Vì sao đầu tư AI lớn chưa chắc mang lại lợi nhuận cao?

Các doanh nghiệp phải chi tiền cho chip, trung tâm dữ liệu, điện năng và năng lực tính toán trước khi nhiều ứng dụng tạo ra doanh thu đáng kể. Nếu khách hàng không trả đủ tiền để bù đắp chi phí, hiệu quả đầu tư có thể thấp hơn kỳ vọng.

3. Những yếu tố nào có thể cho thấy thị trường AI đang gặp rủi ro?

Các dấu hiệu cần theo dõi gồm định giá doanh nghiệp quá cao so với kết quả kinh doanh, doanh thu tăng chậm hơn chi phí, công suất hạ tầng chưa được khai thác hiệu quả và mô hình kinh doanh chưa chứng minh được khả năng sinh lời.

4. Doanh nghiệp châu Âu có thể cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực AI không?

Theo John Elkann, các công ty châu Âu có năng lực kỹ thuật đáng kể và có cơ hội cạnh tranh quốc tế. Để đạt được điều đó, họ cần thêm cơ hội đầu tư, nguồn vốn tăng trưởng và khả năng mở rộng hoạt động trên thị trường toàn cầu.

5. Bending Spoons có vai trò gì trong nhận định của Elkann?

Bending Spoons được Elkann nêu như một ví dụ về doanh nghiệp công nghệ có xuất phát điểm tại Italy nhưng theo đuổi tham vọng toàn cầu. Trường hợp này minh họa tiềm năng kết hợp năng lực kỹ thuật với chiến lược phát triển và đầu tư.

6. Nhà đầu tư nên quan tâm điều gì khi đánh giá cổ phiếu AI?

Nhà đầu tư nên xem xét doanh thu, biên lợi nhuận, dòng tiền, chi phí điện toán, khả năng thương mại hóa sản phẩm và mức định giá. Tiềm năng công nghệ là yếu tố quan trọng nhưng không thay thế được việc đánh giá sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.