Ant International hợp tác Visa và Mastercard phát triển hệ thống thanh toán bằng AI

Công ty công nghệ tài chính Trung Quốc Ant International đang hợp tác với hai mạng lưới thanh toán toàn cầu Visa và Mastercard để xây dựng các tiêu chuẩn mới dành cho thanh toán thông qua tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agent).

Động thái này cho thấy ngành thanh toán đang bước vào một giai đoạn mới, trong đó người dùng có thể không còn trực tiếp thực hiện từng thao tác mua hàng. Thay vào đó, một tác nhân AI có thể thay mặt người dùng tìm kiếm sản phẩm, lựa chọn dịch vụ, đặt hàng và khởi tạo giao dịch thanh toán theo những điều kiện đã được thiết lập trước.

Theo dự báo được các bên dẫn lại từ McKinsey, các tác nhân AI có thể xử lý lượng thương mại tiêu dùng toàn cầu trị giá từ 3.000 tỷ đến 5.000 tỷ USD vào năm 2030.

Quy mô tiềm năng rất lớn khiến vấn đề an toàn, xác thực và khả năng kiểm soát hành vi của AI Agent trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng.

Jiang-Ming Yang, Giám đốc đổi mới của Ant International, cho rằng nguy cơ các tác nhân AI đưa ra quyết định sai hoặc xảy ra hiện tượng “ảo giác AI” khiến người dùng cần có một cơ chế đủ tin cậy trước khi cho phép AI trực tiếp thực hiện giao dịch tài chính.

“Niềm tin là nền tảng của sự chuyển đổi trí tuệ nhân tạo.”

Ông Yang nhấn mạnh rằng người dùng phải cảm thấy an toàn khi giao quyền thực hiện một giao dịch cho AI.

Vì sao thanh toán bằng AI cần một tiêu chuẩn chung?

Một trong những trọng tâm của thỏa thuận giữa Ant International, Visa và Mastercard là xây dựng phương thức để các hệ thống thanh toán có thể nhận diện và xác minh tác nhân AI.

Theo Ant International, các bên sẽ tập trung vào việc xây dựng những tiêu chuẩn chung nhằm liên kết mỗi AI Agent với một thực thể hợp lệ, đánh giá hành vi của tác nhân và giám sát hoạt động của chúng.

Đây là vấn đề quan trọng bởi một AI Agent có thể hoạt động trên nhiều nền tảng khác nhau. Nếu mỗi hệ thống thanh toán sử dụng một tiêu chuẩn riêng, doanh nghiệp và người dùng sẽ phải xác thực lại tác nhân AI ở từng mạng lưới.

Ant International kỳ vọng khả năng tương tác giữa các hệ thống sẽ giúp giảm đáng kể vấn đề này.

Jiang-Ming Yang đưa ra ví dụ rằng nếu một tác nhân AI đã đăng ký với Ant International thì về nguyên tắc, tác nhân đó có thể không cần phải đăng ký lại riêng với Visa hoặc Mastercard.

Điều này có thể tạo ra một hệ sinh thái trong đó AI Agent được nhận diện xuyên suốt nhiều nền tảng thanh toán, thay vì bị giới hạn trong một hệ thống riêng biệt.

Visa, Mastercard và Ant đều đang phát triển giao thức cho AI Agent

Trong khoảng 12 tháng qua, Visa, Mastercard và Ant International đều đã công bố những hệ thống hoặc giao thức riêng nhằm cho phép tác nhân AI thực hiện giao dịch thanh toán an toàn hơn.

Điều này phản ánh sự thay đổi đáng chú ý của ngành thanh toán.

Trước đây, phần lớn giao dịch trực tuyến được thực hiện trực tiếp bởi con người. Người dùng chọn sản phẩm, nhập thông tin, xác nhận đơn hàng và thanh toán.

Với AI Agent, quy trình có thể thay đổi hoàn toàn.

Người dùng chỉ cần đưa ra một yêu cầu như:

• Tìm sản phẩm phù hợp với ngân sách.
• Đặt hàng vào một thời điểm cụ thể.
• Thanh toán hóa đơn định kỳ.
• Đặt phương tiện di chuyển.
• Mua một sản phẩm khi giá giảm xuống mức nhất định.

AI sẽ đảm nhiệm phần lớn các bước trung gian.

Tuy nhiên, chính khả năng tự chủ này cũng tạo ra một thách thức lớn: làm thế nào để người bán và hệ thống thanh toán biết AI Agent nào được phép giao dịch và AI Agent nào đáng tin cậy?

Đó là lý do các tiêu chuẩn “Know-Your-Agent” (KYA) được kỳ vọng sẽ trở thành một thành phần quan trọng của thương mại dựa trên tác nhân AI.

Pablo Fourez, Giám đốc kỹ thuật số của Mastercard, nhấn mạnh rằng khả năng tương tác giữa các khung Know-Your-Agent là điều cần thiết để thương mại dựa trên AI Agent có thể hoạt động hiệu quả ở quy mô lớn.

Ví điện tử đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái thanh toán AI

Sự hợp tác giữa Ant International, Visa và Mastercard còn đáng chú ý bởi sự khác biệt giữa các hệ thống thanh toán tại các khu vực trên thế giới.

Visa và Mastercard có vị thế đặc biệt mạnh tại nhiều nền kinh tế phát triển. Trong khi đó, tại nhiều thị trường đang phát triển, ví điện tử lại trở thành một phương thức thanh toán phổ biến.

Ant International vận hành nền tảng Alipay Plus và đã hợp tác với hơn 50 ví điện tử.

Các ví điện tử này ngày càng được liên kết với thẻ tín dụng và đang dần trở thành một lựa chọn quan trọng bên cạnh thẻ thanh toán vật lý.

Theo Worldpay, ví điện tử chiếm khoảng 56% giá trị thương mại điện tử toàn cầu và 33% giá trị giao dịch tại điểm bán hàng trong năm 2025. Tổng giá trị chi tiêu thông qua các phương thức này được ước tính vượt 13.000 tỷ USD.

Những con số trên cho thấy nếu AI Agent trở thành một phần phổ biến của thương mại điện tử, ví điện tử và các hệ thống thanh toán kỹ thuật số sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi.

AI có thể trở thành “người mua hàng” thay con người

Điểm đáng chú ý nhất của xu hướng này là sự thay đổi trong vai trò của AI.

AI không chỉ còn là công cụ trả lời câu hỏi hoặc hỗ trợ tìm kiếm thông tin. Trong lĩnh vực thương mại, AI có thể trở thành một tác nhân thực hiện hành động.

Ví dụ, thay vì người dùng mỗi sáng phải mở ứng dụng, tìm cửa hàng, lựa chọn món và đặt hàng, họ có thể thiết lập một yêu cầu đơn giản.

Alipay gần đây đã giới thiệu khả năng cho người dùng thiết lập các yêu cầu đặt hàng thường xuyên tại Starbucks thông qua một tính năng AI.

Theo thông tin được công bố, người dùng có thể yêu cầu ứng dụng thực hiện một nhiệm vụ tương tự như “mua cho tôi một ly Americano đá của Starbucks lúc 10 giờ sáng mỗi ngày”. AI sẽ thực hiện việc đặt hàng theo lịch và sau đó nhắc người dùng hoàn tất thanh toán.

Người dùng cũng có thể thực hiện các yêu cầu gọi xe định kỳ từ Didi thông qua công cụ AI của Alipay.

Những ví dụ này cho thấy mô hình “AI thực hiện giao dịch thay con người” không còn chỉ là một ý tưởng mang tính thử nghiệm.

Thách thức lớn nhất là kiểm soát AI Agent

Dù tiềm năng thị trường rất lớn, thanh toán bằng AI cũng đặt ra nhiều câu hỏi về an toàn.

Một AI Agent có thể hiểu sai yêu cầu của người dùng, lựa chọn nhầm sản phẩm hoặc thực hiện một giao dịch ngoài mong muốn.

Nếu AI được cấp quyền thanh toán trực tiếp, hậu quả của một sai sót có thể lớn hơn nhiều so với việc AI đưa ra một câu trả lời không chính xác.

Do đó, hệ thống thanh toán trong tương lai cần giải quyết đồng thời nhiều vấn đề:

Xác thực: AI Agent phải được liên kết với một người dùng hoặc tổ chức hợp lệ.

Phân quyền: Người dùng phải có khả năng xác định AI được phép làm gì và không được phép làm gì.

Giám sát: Hệ thống cần phát hiện các hành vi bất thường của tác nhân AI.

Khả năng tương tác: Một AI Agent cần có khả năng hoạt động trên nhiều mạng lưới thanh toán mà không phải đăng ký lại quá nhiều lần.

Kiểm soát giao dịch: Người dùng cần có cơ chế xác nhận hoặc giới hạn giao dịch đối với những khoản chi tiêu có giá trị lớn hoặc bất thường.

Đây cũng chính là lý do việc xây dựng tiêu chuẩn chung giữa các mạng lưới thanh toán có thể trở thành một bước quan trọng đối với sự phát triển của thương mại AI.

Ant International và bước tiến ra ngoài thị trường Trung Quốc

Ant International từng là một bộ phận của Ant Group, tập đoàn có trụ sở tại Hàng Châu và nổi tiếng với hệ sinh thái thanh toán Alipay tại Trung Quốc đại lục.

Ant International đã được tách khỏi Ant Group gần ba năm trước và tập trung nhiều hơn vào các hoạt động fintech quốc tế.

Việc hợp tác với Visa và Mastercard vì vậy có ý nghĩa vượt ra ngoài một dự án công nghệ đơn thuần. Đây còn là nỗ lực kết nối các hệ thống thanh toán khác nhau trong bối cảnh AI đang tạo ra một mô hình thương mại mới.

Nếu AI Agent thực sự trở thành một “người mua kỹ thuật số”, các mạng lưới thanh toán sẽ phải thích nghi với một loại khách hàng hoàn toàn mới: không phải con người trực tiếp thao tác, mà là phần mềm được con người ủy quyền.

Thanh toán AI có thể thay đổi thương mại điện tử như thế nào?

Trong mô hình thương mại điện tử truyền thống, người tiêu dùng là trung tâm của từng bước giao dịch.

Trong mô hình thương mại dựa trên AI Agent, người dùng có thể chuyển từ việc thực hiện giao dịch sang ủy quyền giao dịch.

Sự thay đổi này có thể khiến hành vi mua sắm trở nên tự động hơn.

Một người có thể yêu cầu AI quản lý việc mua sắm hàng tuần. AI sẽ theo dõi nhu cầu, tìm sản phẩm, so sánh giá, lựa chọn nhà cung cấp và chỉ yêu cầu người dùng xác nhận ở những bước quan trọng.

Nếu các tiêu chuẩn xác thực và bảo mật được xây dựng đủ tốt, mô hình này có thể giúp thương mại điện tử trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn.

Ngược lại, nếu thiếu cơ chế kiểm soát, việc trao quyền thanh toán cho AI có thể tạo ra những rủi ro mới liên quan đến gian lận, nhầm lẫn và giao dịch trái ý muốn.

Vì vậy, cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực thanh toán AI không chỉ nằm ở việc công ty nào xây dựng được AI Agent thông minh hơn, mà còn nằm ở việc ai xây dựng được hệ thống đáng tin cậy hơn.

Thanh toán bằng AI: Cuộc đua mới của ngành fintech

Sự hợp tác giữa Ant International, Visa và Mastercard cho thấy ngành fintech đang chuẩn bị cho một giai đoạn mà AI không chỉ hỗ trợ con người mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình thương mại.

Từ việc đặt cà phê, gọi xe đến mua sắm trực tuyến và thanh toán các dịch vụ định kỳ, AI Agent có thể dần trở thành lớp trung gian mới giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Nhưng để điều đó trở thành hiện thực ở quy mô hàng nghìn tỷ USD, niềm tin sẽ là yếu tố quyết định.

Các hệ thống thanh toán cần biết AI nào đang giao dịch, AI được ai ủy quyền, AI được phép làm gì và liệu hành vi của nó có bất thường hay không.

Nếu Visa, Mastercard, Ant International và các nền tảng khác có thể xây dựng được những tiêu chuẩn chung đủ an toàn, thanh toán bằng AI có thể trở thành một trong những thay đổi lớn nhất của thương mại điện tử trong thập kỷ tới.

Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ là cuộc đua về trí tuệ nhân tạo, mà còn là cuộc đua xây dựng một hạ tầng thanh toán đủ an toàn để con người có thể giao quyền mua sắm cho máy móc.

Câu hỏi thường gặp về thanh toán bằng AI

AI Agent có thể tự thanh toán thay người dùng không?

Có thể, nhưng mức độ tự động phụ thuộc vào hệ thống và quyền mà người dùng cấp cho AI. Các nền tảng đang hướng tới mô hình trong đó AI có thể thực hiện nhiều bước của quá trình mua hàng, trong khi người dùng vẫn giữ quyền kiểm soát đối với giao dịch.

Vì sao Visa và Mastercard cần hợp tác với Ant International?

Mục tiêu quan trọng là tăng khả năng tương tác giữa các hệ thống thanh toán. Khi AI Agent hoạt động trên nhiều nền tảng, các mạng lưới thanh toán cần có phương thức chung để nhận diện, xác minh và đánh giá tác nhân đó.

“Know-Your-Agent” là gì?

Know-Your-Agent, hay KYA, có thể hiểu là cơ chế xác minh và nhận diện tác nhân AI. Nó giúp các hệ thống biết AI Agent nào đang thực hiện giao dịch, AI được liên kết với thực thể nào và hành vi của AI có phù hợp với các quy tắc hay không.

AI Agent có thể xử lý bao nhiêu giao dịch trong tương lai?

Các dự báo được Ant International và Visa, Mastercard dẫn lại từ McKinsey cho rằng AI Agent có thể xử lý khoảng 3.000-5.000 tỷ USD thương mại tiêu dùng toàn cầu vào năm 2030.

Người dùng có mất quyền kiểm soát tiền khi sử dụng AI Agent không?

Không nhất thiết. Một hệ thống được thiết kế tốt cần cho phép người dùng đặt giới hạn về số tiền, loại giao dịch, thời gian và đối tượng mà AI được phép giao dịch. Các bước xác nhận bổ sung cũng có thể được yêu cầu đối với giao dịch có rủi ro cao.