Elon Musk đòi OpenAI và Microsoft bồi thường 134 tỷ USD: Cuộc chiến pháp lý làm rung chuyển ngành AI toàn cầu

Elon Musk và yêu cầu bồi thường 134 tỷ USD: Khi AI bước vào vòng xoáy pháp lý

Ngày 17/1, một hồ sơ được đệ trình lên tòa án liên bang Mỹ đã đưa cuộc đối đầu giữa Elon Musk, OpenAI và Microsoft lên một cấp độ hoàn toàn mới. Theo tài liệu này, tỷ phú công nghệ đang yêu cầu hai gã khổng lồ công nghệ bồi thường tổng cộng lên tới 134 tỷ USD, với lập luận rằng ông có quyền được hưởng phần “lợi nhuận bất chính” phát sinh từ những đóng góp ban đầu của mình cho OpenAI.

Vụ kiện không chỉ là tranh chấp cá nhân giữa các nhà sáng lập và nhà đầu tư, mà còn phản ánh những mâu thuẫn sâu sắc trong cách các công ty trí tuệ nhân tạo phát triển từ mô hình phi lợi nhuận sang cấu trúc vì lợi nhuận – một vấn đề đang gây tranh cãi trên toàn cầu.

Nguồn gốc tranh chấp: Từ đồng sáng lập đến đối thủ

Elon Musk là một trong những người đồng sáng lập OpenAI vào năm 2015, với sứ mệnh ban đầu là phát triển trí tuệ nhân tạo vì lợi ích chung của nhân loại. Theo hồ sơ tòa án, Musk đã đóng góp khoảng 38 triệu USD, chiếm 60% vốn đầu tư ban đầu, đồng thời hỗ trợ OpenAI trong việc tuyển dụng nhân sự, kết nối quan hệ chiến lược và tạo dựng uy tín trong giai đoạn sơ khai.

Tuy nhiên, đến năm 2018, Musk rời OpenAI. Kể từ đó, công ty này trải qua quá trình tái cấu trúc lớn, chuyển sang mô hình có yếu tố vì lợi nhuận và sau này hợp tác sâu rộng với Microsoft. OpenAI hiện là đơn vị vận hành ChatGPT – một trong những sản phẩm AI có ảnh hưởng lớn nhất thế giới.

Musk cho rằng chính sự chuyển hướng này đã vi phạm sứ mệnh ban đầu, đồng thời mang lại những khoản lợi nhuận khổng lồ mà ông xứng đáng được chia sẻ.

134 tỷ USD được tính toán như thế nào?

Theo hồ sơ, chuyên gia kinh tế tài chính C. Paul Wazzan, người làm chứng cho Musk, đã ước tính:

• OpenAI thu được từ 65,5 tỷ USD đến 109,4 tỷ USD nhờ các đóng góp ban đầu của Musk.
• Microsoft thu được từ 13,3 tỷ USD đến 25,1 tỷ USD thông qua mối quan hệ chiến lược với OpenAI.

Từ đó, tổng mức bồi thường mà Musk yêu cầu có thể lên tới 134 tỷ USD, chưa bao gồm các khoản thiệt hại mang tính trừng phạt và những hình phạt bổ sung khác nếu bồi thẩm đoàn xác định OpenAI hoặc Microsoft có trách nhiệm pháp lý.

Phản ứng từ OpenAI và Microsoft

OpenAI đã bác bỏ toàn bộ cáo buộc, gọi vụ kiện là “vô căn cứ” và cho rằng đây là một phần trong chiến dịch “quấy rối có hệ thống” của Musk. Microsoft cũng lên tiếng phản đối, khẳng định không có bằng chứng cho thấy họ “hỗ trợ và tiếp tay” cho bất kỳ hành vi sai trái nào của OpenAI.

Trong một đơn kiện riêng biệt, hai công ty này đã yêu cầu thẩm phán hạn chế phạm vi lời khai của chuyên gia phía Musk, cho rằng các phân tích thiệt hại là “bịa đặt”, “không thể kiểm chứng” và “chưa từng có tiền lệ”, đồng thời có nguy cơ gây hiểu lầm nghiêm trọng cho bồi thẩm đoàn.

Phiên tòa sắp tới và tác động đến ngành AI

Một thẩm phán tại Oakland, California, đã quyết định rằng vụ việc sẽ được đưa ra xét xử trước bồi thẩm đoàn, dự kiến bắt đầu vào tháng Tư tới. Đây được xem là một trong những vụ kiện lớn nhất liên quan đến trí tuệ nhân tạo, không chỉ về quy mô tài chính mà còn về ý nghĩa pháp lý.

Nếu Musk thắng kiện, tiền lệ này có thể khiến các công ty AI phải xem xét lại cách họ xử lý các khoản tài trợ ban đầu, đặc biệt là từ các nhà sáng lập có tầm ảnh hưởng. Ngược lại, nếu OpenAI và Microsoft giành phần thắng, điều đó có thể củng cố mô hình hợp tác giữa các công ty công nghệ lớn và các startup AI trong tương lai.

Góc nhìn rộng hơn: Cuộc chiến quyền lực trong kỷ nguyên AI

Đáng chú ý, Musk hiện đang điều hành xAI cùng chatbot Grok, một đối thủ trực tiếp của ChatGPT. Điều này khiến vụ kiện không chỉ mang màu sắc pháp lý mà còn là cuộc đối đầu chiến lược giữa các hệ sinh thái AI cạnh tranh.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng trở thành nền tảng cốt lõi của nền kinh tế số, những tranh chấp như vậy có thể định hình lại cách AI được phát triển, kiểm soát và phân phối lợi ích trong nhiều thập kỷ tới.