GDP Mỹ quý I chỉ tăng 1.6%: Kinh tế chậm lại, áp lực lạm phát và chiến sự Iran phủ bóng tăng trưởng

Nền kinh tế Mỹ đang phát đi những tín hiệu đáng lo ngại khi tốc độ tăng trưởng trong quý đầu tiên của năm thấp hơn nhiều so với dự báo ban đầu.

Theo báo cáo mới công bố của Cục Phân tích Kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ hôm thứ Năm, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ trong quý I chỉ tăng trưởng ở mức 1,6% theo năm, giảm mạnh so với mức 2,0% được công bố trước đó.

Đây là lần điều chỉnh thứ hai đối với dữ liệu GDP quý I và thấp hơn kỳ vọng của giới kinh tế do Reuters khảo sát.

Thông tin này ngay lập tức làm dấy lên lo ngại rằng nền kinh tế lớn nhất thế giới đang bắt đầu mất đà tăng trưởng trong bối cảnh:

• Lạm phát kéo dài
• Chi phí sinh hoạt tăng cao
• Căng thẳng địa chính trị leo thang
• Lãi suất duy trì ở mức cao

GDP Mỹ giảm mạnh so với quý trước

So với quý IV năm ngoái, nền kinh tế Mỹ tiếp tục cho thấy xu hướng giảm tốc rõ rệt.

Trong quý IV, GDP Mỹ tăng trưởng 0,5%, nhưng sang quý đầu năm nay, mức tăng đã bị điều chỉnh giảm xuống còn 1,6%.

Theo Bộ Thương mại Mỹ, nguyên nhân chính dẫn tới việc hạ dự báo GDP bao gồm:

• Đầu tư hàng tồn kho suy giảm
• Chi tiêu tiêu dùng yếu hơn dự kiến
• Lợi nhuận doanh nghiệp giảm tốc mạnh

Dù nền kinh tế vẫn tăng trưởng dương, nhiều chuyên gia cho rằng động lực tăng trưởng hiện tại đang phụ thuộc quá nhiều vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và đầu tư công nghệ.

Chi tiêu tiêu dùng suy yếu gây áp lực lớn

Chi tiêu tiêu dùng — yếu tố đóng góp hơn 2/3 GDP Mỹ — tiếp tục cho thấy dấu hiệu suy yếu.

Theo dữ liệu điều chỉnh:

• Chi tiêu tiêu dùng chỉ tăng 1,4%
• Thấp hơn mức 1,6% được báo cáo trước đó

Điều này phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn đối với các hộ gia đình Mỹ.

Mặc dù các khoản hoàn thuế đã giúp người tiêu dùng phần nào giảm bớt gánh nặng từ giá xăng tăng cao, nhưng sức mua nhìn chung vẫn chịu ảnh hưởng bởi:

• Lạm phát dai dẳng
• Lãi suất vay cao
• Chi phí sinh hoạt leo thang

Nhiều chuyên gia cảnh báo người tiêu dùng Mỹ đang phải sử dụng tiết kiệm để duy trì mức chi tiêu hiện tại.

AI đang trở thành động lực tăng trưởng chính của kinh tế Mỹ

Một trong những điểm sáng hiếm hoi trong báo cáo GDP là hoạt động đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Theo giới phân tích, làn sóng đầu tư vào AI hiện đang đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cho nền kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng.

Chi tiêu của doanh nghiệp cho thiết bị tăng trưởng tới 17,2%, giữ nguyên so với dự báo trước đó.

Đây được xem là tín hiệu cho thấy các tập đoàn lớn vẫn đang mạnh tay đầu tư vào:

• Trung tâm dữ liệu
• Hạ tầng điện toán
• AI tạo sinh
• Công nghệ bán dẫn

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc nền kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào một lĩnh vực có thể tạo ra rủi ro trong dài hạn.

Lợi nhuận doanh nghiệp giảm mạnh

Báo cáo GDP cũng cho thấy lợi nhuận doanh nghiệp tại Mỹ đang chậm lại đáng kể.

Cụ thể:

• Lợi nhuận từ sản xuất hiện tại chỉ tăng 40,4 tỷ USD trong quý I
• Trong khi quý IV trước đó tăng tới 246,9 tỷ USD

Mức giảm mạnh này cho thấy doanh nghiệp Mỹ đang chịu áp lực lớn từ:

• Chi phí vốn tăng
• Tiền lương cao hơn
• Giá năng lượng leo thang
• Nhu cầu tiêu dùng suy yếu

Điều này có thể khiến các công ty giảm tuyển dụng và cắt giảm đầu tư trong thời gian tới.

Thu nhập quốc nội của Mỹ cũng suy yếu

Nếu xét theo góc độ thu nhập, nền kinh tế Mỹ cũng đang cho thấy sự giảm tốc rõ rệt.

Theo báo cáo:

• Tổng thu nhập quốc nội (GDI) chỉ tăng 0,9% trong quý I
• Thấp hơn nhiều so với mức 1,6% của quý IV

Khi kết hợp GDP và GDI — được nhiều nhà kinh tế xem là thước đo chính xác hơn về hoạt động kinh tế — tổng sản lượng quốc nội chỉ tăng 1,3%.

Con số này phản ánh nền kinh tế Mỹ thực tế có thể đang yếu hơn nhiều so với dữ liệu bề mặt.

Chiến sự Iran có thể khiến kinh tế Mỹ khó khăn hơn

Các chuyên gia kinh tế hiện đang đặc biệt lo ngại về tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Cuộc xung đột liên quan đến Iran đang làm:

• Giá dầu tăng mạnh
• Chi phí năng lượng leo thang
• Áp lực lạm phát gia tăng

Nếu chiến sự kéo dài, chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ có thể tiếp tục tăng cao trong quý II.

Điều này sẽ:

• Làm giảm sức mua tiêu dùng
• Gây áp lực lên doanh nghiệp
• Khiến Fed khó giảm lãi suất

Một số nhà kinh tế thậm chí cảnh báo nguy cơ “stagflation” — tình trạng tăng trưởng chậm nhưng lạm phát vẫn cao.

Fed sẽ phản ứng thế nào?

Dữ liệu GDP suy yếu thường sẽ tạo điều kiện để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cân nhắc cắt giảm lãi suất nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Tuy nhiên, lạm phát hiện vẫn ở mức cao khiến Fed rơi vào tình thế khó xử.

Nếu giảm lãi suất quá sớm:

• Lạm phát có thể bùng phát trở lại

Nếu tiếp tục duy trì lãi suất cao:

• Tăng trưởng kinh tế có thể tiếp tục suy yếu

Đây là lý do thị trường hiện đang theo dõi rất sát các dữ liệu:

• Lạm phát PCE
• Thị trường lao động
• Giá dầu
• Chi tiêu tiêu dùng

để dự đoán bước đi tiếp theo của Fed.

Phố Wall phản ứng ra sao?

Sau khi báo cáo GDP được công bố:

• Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ giảm nhẹ
• Nhà đầu tư chuyển sang trạng thái thận trọng
• Hợp đồng tương lai chứng khoán biến động mạnh

Nhiều chuyên gia nhận định thị trường hiện đang lo ngại về khả năng kinh tế Mỹ bước vào giai đoạn tăng trưởng thấp kéo dài.

iệc GDP Mỹ quý I bị điều chỉnh giảm xuống còn 1,6% cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức hơn dự kiến.

Chi tiêu tiêu dùng suy yếu, lợi nhuận doanh nghiệp giảm mạnh và áp lực từ xung đột Iran đang tạo ra bức tranh kinh tế ngày càng phức tạp.

Trong thời gian tới, hướng đi của kinh tế Mỹ sẽ phụ thuộc rất lớn vào:

• Diễn biến lạm phát
• Chính sách của Fed
• Giá năng lượng toàn cầu
• Tình hình địa chính trị tại Trung Đông

Giới đầu tư hiện đang chuẩn bị cho một giai đoạn nhiều biến động hơn trên thị trường tài chính toàn cầu.