Thất nghiệp tăng vọt tại Trung Quốc: Làn sóng AI và biến động toàn cầu đang “tái định hình” thị trường lao động trẻ

Thị trường lao động Trung Quốc đối mặt áp lực kép: AI và biến động toàn cầu

Tình hình việc làm tại Trung Quốc đang phát đi những tín hiệu đáng lo ngại khi tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm lao động trẻ tiếp tục leo thang. Đặc biệt, nhóm tuổi từ 25 đến 29 – vốn được xem là lực lượng lao động trọng điểm – ghi nhận mức thất nghiệp lên tới 7,7% trong tháng 3, tăng mạnh so với mức 7,2% cùng kỳ năm trước.

Đây cũng là mức cao nhất kể từ khi Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc tiến hành cải tổ cách thống kê dữ liệu việc làm và tách riêng nhóm tuổi này thành một chỉ số độc lập.

Sự gia tăng này không chỉ phản ánh khó khăn ngắn hạn, mà còn cho thấy những biến chuyển sâu sắc trong cấu trúc thị trường lao động của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

AI lan rộng: Cơ hội hay thách thức cho lao động trẻ?

Một trong những yếu tố nổi bật tác động đến thị trường việc làm là sự phát triển nhanh chóng của Trí tuệ nhân tạo. Khi AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong doanh nghiệp, nhiều vị trí công việc cấp thấp – vốn là điểm khởi đầu của lao động trẻ – đang bị thay thế hoặc thu hẹp.

Theo các phân tích thị trường, Trung Quốc đang trong giai đoạn “áp dụng rộng rãi nhưng còn nông” đối với AI. Điều này có nghĩa là:

• Công nghệ đã lan rộng nhưng chưa tối ưu
• Doanh nghiệp cắt giảm nhân sự để chuyển đổi số
• Việc làm mới chưa kịp tạo ra để bù đắp

Ước tính có thể có tới 70 triệu việc làm đối mặt nguy cơ bị thay thế trong dài hạn nếu quá trình chuyển đổi này diễn ra nhanh hơn khả năng thích nghi của lực lượng lao động.

Đối với nhóm 25–29 tuổi, đây là thách thức đặc biệt lớn khi họ thường đảm nhận các vị trí khởi điểm – nhóm công việc dễ bị tự động hóa nhất.

Áp lực từ kinh tế toàn cầu và xung đột địa chính trị

Bên cạnh yếu tố công nghệ, những biến động quốc tế cũng đang tác động trực tiếp đến thị trường lao động Trung Quốc.

Cuộc xung đột tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Điều này kéo theo:

• Chi phí sản xuất tăng
• Lợi nhuận doanh nghiệp giảm
• Doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng

Theo các chuyên gia kinh tế, những bất ổn này khiến nhiều doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch mở rộng nhân sự, từ đó làm xấu đi các chỉ số việc làm trong ngắn hạn.

Thất nghiệp gia tăng trên diện rộng

Không chỉ riêng nhóm 25–29 tuổi, thị trường lao động Trung Quốc đang chứng kiến sự suy yếu trên diện rộng:

• Nhóm 16–24 tuổi: tỷ lệ thất nghiệp gần 17%
• Tỷ lệ thất nghiệp chung: tăng lên 5,4%, cao nhất trong 1 năm
• Tình trạng này xuất hiện tại 31 thành phố lớn

Với lực lượng lao động hơn 700 triệu người – lớn nhất thế giới – bất kỳ biến động nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến toàn bộ nền kinh tế.

“Vết sẹo” dài hạn đối với lao động trẻ

Một trong những lo ngại lớn nhất là tác động lâu dài của thất nghiệp sớm. Các nghiên cứu chỉ ra rằng:

• Người thất nghiệp trong giai đoạn đầu sự nghiệp có nguy cơ thu nhập thấp hơn trong tương lai
• Khó tiếp cận cơ hội việc làm chất lượng cao
• Dễ bị “mắc kẹt” trong các công việc tạm thời, thiếu ổn định

Sau đại dịch COVID-19, những áp lực này càng tích tụ và trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt khi kết hợp với làn sóng tự động hóa.

Thị trường lao động đang “tái cấu trúc”

Những gì đang diễn ra không đơn thuần là một chu kỳ suy giảm việc làm, mà là quá trình tái cấu trúc sâu rộng:

1. Chuyển dịch từ lao động truyền thống sang công nghệ

Các ngành sử dụng lao động phổ thông bị thu hẹp, trong khi nhu cầu nhân lực công nghệ tăng mạnh.

2. Doanh nghiệp ưu tiên hiệu quả thay vì mở rộng

Trong bối cảnh chi phí tăng cao, doanh nghiệp tập trung tối ưu thay vì tuyển dụng ồ ạt.

3. Thay đổi kỳ vọng nghề nghiệp

Lao động trẻ buộc phải nâng cao kỹ năng, thích nghi với môi trường làm việc linh hoạt và công nghệ hóa.

Sự gia tăng tỷ lệ thất nghiệp tại Trung Quốc, đặc biệt trong nhóm 25–29 tuổi, là dấu hiệu rõ ràng cho thấy thị trường lao động đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Tác động từ công nghệ, địa chính trị và kinh tế toàn cầu đang tạo ra một “cơn sóng lớn” buộc cả doanh nghiệp và người lao động phải thích nghi nhanh chóng.

Trong bối cảnh này, lợi thế sẽ thuộc về những cá nhân có khả năng học hỏi, đổi mới và sẵn sàng bước vào những lĩnh vực mới của nền kinh tế số.