Thị trường gọi xe Mỹ đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi công nghệ xe tự lái chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thương mại. Trong khi Waymo, Tesla và Zoox từng bước mở rộng đội robotaxi, Uber và Lyft vẫn đang phụ thuộc đáng kể vào các đối tác công nghệ để xây dựng năng lực xe tự hành.
Sự chênh lệch về tốc độ triển khai đang trở thành một trong những vấn đề lớn nhất đối với hai nền tảng gọi xe truyền thống. Uber vừa công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 3.300 nhân sự, tương đương khoảng 10% lực lượng lao động, trong khi cổ phiếu Uber và Lyft đều chịu áp lực đáng kể trong năm 2026. Reuters cho biết đợt tái cấu trúc của Uber nhằm giảm tầng quản lý và đơn giản hóa tổ chức, trong bối cảnh công ty đồng thời muốn tăng đầu tư vào lĩnh vực robotaxi.
Uber và Lyft đang chịu sức ép từ một cuộc chơi mới
Trong nhiều năm, lợi thế cốt lõi của Uber và Lyft nằm ở mạng lưới tài xế, lượng người dùng lớn và khả năng kết nối cung – cầu theo thời gian thực.
Tuy nhiên, xe tự lái đang thay đổi cấu trúc đó.
Một robotaxi không cần tài xế con người có thể hoạt động trong nhiều giờ mỗi ngày, đồng thời giúp thay đổi đáng kể cấu trúc chi phí của dịch vụ vận tải. Nếu công nghệ đạt độ tin cậy cần thiết và được cơ quan quản lý cho phép mở rộng, phần chi phí dành cho người lái xe có thể trở thành một yếu tố cạnh tranh hoàn toàn khác.
Đây chính là lý do Waymo, Tesla và Zoox đang được theo dõi sát sao.
Theo phân tích của Justin Post, chuyên gia phân tích của Bank of America, Uber và Lyft đã hoạt động kém hơn thị trường trong năm 2026 một phần vì các chương trình hợp tác xe tự lái của họ tại Mỹ vẫn đang trong giai đoạn phát triển, trong khi Waymo, Tesla và Zoox đã bắt đầu triển khai dịch vụ.
Điểm đáng chú ý là Uber và Lyft được cho là kỳ vọng hoạt động triển khai xe tự lái có thể tăng tốc từ năm 2028. Điều này tạo ra khoảng thời gian khoảng 18–24 tháng để những nền tảng robotaxi đang triển khai sớm xây dựng quy mô và thói quen sử dụng của khách hàng.
Waymo đang tạo khoảng cách với các nền tảng gọi xe truyền thống
Trong số các đối thủ xe tự lái, Waymo hiện là cái tên có quá trình thương mại hóa rõ ràng nhất tại Mỹ.
Waymo được Alphabet hậu thuẫn và đã mở rộng hoạt động robotaxi tại nhiều thành phố. Theo các ước tính được Bank of America dẫn lại, đội xe đang hoạt động của Waymo tại Mỹ đã lên khoảng 4.000 chiếc.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở số lượng xe.
Waymo còn có lợi thế về dữ liệu vận hành thực tế. Mỗi chuyến đi cung cấp thêm dữ liệu về giao thông, hành vi của người tham gia đường phố, điều kiện thời tiết và những tình huống phức tạp mà hệ thống tự lái phải xử lý.
Khi đội xe tăng lên, vòng lặp dữ liệu – phần mềm – vận hành có thể được củng cố.
Đây là yếu tố khiến cuộc cạnh tranh robotaxi không đơn thuần là cuộc đua sản xuất ô tô. Doanh nghiệp nào có thể kết hợp phần mềm tự lái, dữ liệu, đội xe, bản đồ, hạ tầng sạc và nền tảng đặt xe ở quy mô lớn sẽ có lợi thế đáng kể.
Tesla và Zoox cũng đang tăng tốc
Tesla tiếp cận thị trường theo cách khác.
Thay vì chỉ xây dựng một dịch vụ robotaxi riêng biệt, Tesla có lợi thế từ hệ sinh thái xe điện khổng lồ đã được triển khai trên đường phố và hệ thống hỗ trợ lái được tích hợp vào phương tiện.
Theo số liệu được dẫn trong báo cáo của Bank of America, Tesla hiện có khoảng 420 xe tự lái hoạt động dựa trên dữ liệu đăng ký tại Texas.
Con số này vẫn nhỏ hơn đáng kể so với đội xe Waymo, nhưng Tesla có một lợi thế khác: khả năng mở rộng sản xuất phương tiện trên quy mô lớn.
Trong khi đó, Zoox – công ty thuộc Amazon – đang phát triển robotaxi chuyên dụng. Theo dữ liệu được dẫn lại, đến tháng 9/2025 Zoox có khoảng 50 xe tự lái hoạt động, phần lớn tại Las Vegas.
Bank of America dự báo đội xe Zoox có thể đạt khoảng 6.000 xe vào năm 2029 nếu công ty mở rộng tới 20 thành phố, với khoảng 300 xe mỗi thành phố.
Zoox từng công bố khả năng sản xuất tới 100 xe mỗi tuần, cho thấy tham vọng chuyển từ thử nghiệm sang sản xuất với quy mô lớn hơn.
Đội xe robotaxi có thể tăng mạnh trong vài năm tới
Một trong những con số đáng chú ý nhất trong phân tích của Bank of America là tốc độ mở rộng đội xe.
Theo ước tính được dẫn lại, đội xe tự lái cạnh tranh có thể tăng từ khoảng 4.500 xe hiện nay lên khoảng 118.000 xe vào năm 2029.
Doanh thu đặt xe liên quan đến nhóm robotaxi này được dự báo tăng từ khoảng 570 triệu USD trong năm 2026 lên khoảng 15,3 tỷ USD vào năm 2029.
Đây vẫn là dự báo, không phải kết quả đã xảy ra. Nhưng nếu tốc độ triển khai thực tế tiến gần những con số trên, tác động đối với thị trường gọi xe sẽ rất đáng kể.
Bank of America ước tính Waymo, Tesla và Zoox có thể tạo ra khoảng 6 tỷ USD doanh thu đặt xe cạnh tranh vào năm 2028, tương đương khoảng 5% thị trường.
Điều này cho thấy robotaxi ban đầu có thể chỉ chiếm một phần tương đối nhỏ của thị trường, nhưng tốc độ tăng trưởng mới là yếu tố khiến nhà đầu tư quan tâm.
Lyft đang chọn cách hợp tác thay vì tự phát triển công nghệ
Lyft đã từ bỏ việc tự phát triển công nghệ xe tự lái và thay vào đó tập trung vào vai trò nền tảng kết nối và quản lý đội xe.
Một ví dụ điển hình là hợp tác với Waymo tại Nashville.
Từ tháng 9/2026, người dùng tại Nashville đã có thể được ghép với xe Waymo hoàn toàn tự động thông qua ứng dụng Lyft. Lyft cho biết công ty con Flexdrive sẽ đảm nhiệm công tác quản lý đội xe, bao gồm bảo dưỡng, vận hành và cơ sở hạ tầng.
Đây là một chiến lược đáng chú ý.
Lyft không nhất thiết phải tự chế tạo hệ thống tự lái nếu có thể trở thành lớp nền tảng kết nối robotaxi với khách hàng.
Flexdrive cũng đang xây dựng một cơ sở rộng khoảng 80.000 feet vuông tại Nashville, được thiết kế để sạc, bảo dưỡng và quản lý hàng trăm xe tự hành. Cơ sở này dự kiến tạo thêm hơn 70 việc làm toàn thời gian trong năm nay.
Nói cách khác, Lyft đang cố gắng biến một nguy cơ thành cơ hội kinh doanh mới: thay vì cạnh tranh trực tiếp với Waymo về công nghệ tự lái, Lyft có thể cung cấp khách hàng, nền tảng và năng lực quản lý đội xe.
Uber đang xây dựng hệ sinh thái robotaxi rộng hơn
Uber lại lựa chọn một chiến lược khác.
Thay vì phát triển toàn bộ công nghệ tự lái trong nội bộ, Uber đang hợp tác với nhiều nhà sản xuất ô tô và công ty công nghệ.
Danh sách đối tác của Uber gồm Nvidia, Lucid, Rivian, Volkswagen, Waymo, WeRide, Pony.ai và nhiều doanh nghiệp khác.
Nvidia từng công bố rằng Uber đặt mục tiêu bắt đầu mở rộng đội xe tự hành toàn cầu từ năm 2027 và hướng tới quy mô 100.000 xe theo thời gian. Hệ sinh thái này sử dụng nền tảng Nvidia DRIVE dành cho xe tự hành cấp độ 4.
Riêng với Rivian, Uber đã công bố thỏa thuận đầu tư lên tới 1,25 tỷ USD, với kế hoạch triển khai 10.000 robotaxi R2 trong giai đoạn đầu và tùy chọn mua thêm tới 40.000 xe. Các đợt triển khai thương mại ban đầu dự kiến bắt đầu tại San Francisco và Miami vào năm 2028, sau đó mở rộng lên 25 thành phố vào năm 2031.
Những thỏa thuận này cho thấy Uber không đứng ngoài cuộc chơi.
Vấn đề là thời gian.
Trong lúc Uber xây dựng mạng lưới đối tác, Waymo và những đối thủ khác đã bắt đầu vận hành robotaxi trong thế giới thực.
Uber có thể mất thị phần hay chỉ mất một phần vai trò?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất đối với cổ phiếu UBER.
Một kịch bản đơn giản là robotaxi lấy trực tiếp các chuyến đi vốn thuộc về Uber và Lyft.
Nhưng một kịch bản khác có thể xảy ra: Uber trở thành nền tảng phân phối robotaxi.
Nếu khách hàng không quan tâm xe được sản xuất bởi hãng nào hoặc hệ thống tự lái do công ty nào phát triển, họ chỉ cần mở ứng dụng và đặt một chuyến đi.
Khi đó, Uber vẫn có thể giữ vai trò trung gian giữa hành khách và đội xe tự động.
Đây cũng là lý do Uber đang tích cực xây dựng quan hệ với các nhà sản xuất ô tô và công ty công nghệ.
Thách thức là các công ty robotaxi như Waymo cũng có thể xây dựng ứng dụng riêng, dữ liệu khách hàng riêng và thương hiệu riêng.
Nếu người dùng chuyển trực tiếp sang ứng dụng robotaxi, lợi thế nền tảng của Uber có thể bị suy giảm.
Cắt giảm nhân sự của Uber có liên quan đến cuộc chiến robotaxi?
Uber cho biết đợt cắt giảm khoảng 3.300 nhân sự trong năm 2026 là một phần của quá trình tái cấu trúc nhằm giảm tầng quản lý, đơn giản hóa tổ chức và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.
Reuters đưa tin đây là đợt cắt giảm lớn nhất của Uber kể từ giai đoạn đại dịch COVID-19.
Điều đáng chú ý là Uber đồng thời muốn tăng đầu tư vào robotaxi.
Điều đó tạo ra một bài toán tài chính khá phức tạp: công ty phải duy trì hoạt động kinh doanh hiện tại, đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và xe tự hành, đồng thời kiểm soát chi phí.
Trong ngành công nghệ vận tải, việc đi trước có thể đòi hỏi nguồn vốn rất lớn trước khi mô hình mới tạo ra lợi nhuận đáng kể.
Vì sao năm 2026 trở thành năm khó khăn đối với Uber và Lyft?
Có thể nhìn vấn đề qua ba yếu tố chính.
Thứ nhất, công nghệ tự lái đang chuyển sang giai đoạn thương mại
Robotaxi không còn chỉ là câu chuyện thử nghiệm trong phòng thí nghiệm. Waymo đã cung cấp dịch vụ thương mại, còn Lyft đã bắt đầu tích hợp xe Waymo vào ứng dụng tại Nashville.
Thứ hai, Uber và Lyft chưa kiểm soát hoàn toàn công nghệ cốt lõi
Cả hai đều đang dựa vào mạng lưới đối tác để đưa xe tự hành vào nền tảng.
Điều này giúp giảm chi phí tự nghiên cứu nhưng đồng thời khiến họ phụ thuộc vào tốc độ và khả năng mở rộng của đối tác.
Thứ ba, thị trường đang định giá lại mô hình kinh doanh
Nếu robotaxi trở thành một phần lớn của thị trường, giá trị của nền tảng gọi xe sẽ phụ thuộc không chỉ vào số lượng tài xế mà còn vào khả năng sở hữu hoặc kết nối đội xe tự hành.
Đó là sự thay đổi rất lớn về cấu trúc ngành.
Nhưng robotaxi chưa thể thay thế Uber và Lyft trong một sớm một chiều
Cần lưu ý rằng những dự báo về tốc độ mở rộng robotaxi vẫn có độ bất định cao.
Xe tự lái phải đáp ứng yêu cầu an toàn, quy định pháp lý, bảo hiểm, hạ tầng, khả năng vận hành trong nhiều điều kiện thời tiết và các tình huống giao thông phức tạp.
Ngoài ra, sản xuất hàng chục nghìn hoặc hàng trăm nghìn xe tự lái không giống với việc vận hành vài trăm xe trong một khu vực giới hạn.
Ngay cả khi công nghệ hoạt động tốt, việc mở rộng sang hàng chục thành phố vẫn cần thời gian.
Do đó, cuộc cạnh tranh có thể diễn ra theo hướng từng bước: robotaxi chiếm một số khu vực trước, sau đó mở rộng dần khi chi phí giảm và công nghệ được chứng minh trong thực tế.
Cuộc chiến gọi xe đang chuyển từ tài xế sang dữ liệu và đội xe
Uber và Lyft từng tạo ra cuộc cách mạng trong ngành vận tải bằng cách kết nối hành khách với hàng triệu tài xế thông qua smartphone.
Nhưng robotaxi đang đặt ra một câu hỏi hoàn toàn mới: nếu chiếc xe có thể tự vận hành, ai sẽ kiểm soát khách hàng?
Câu trả lời có thể không thuộc hoàn toàn về Uber, Lyft, Waymo hay Tesla. Thị trường có thể hình thành một hệ sinh thái trong đó nhà sản xuất xe, công ty phát triển phần mềm tự lái, nền tảng gọi xe và đơn vị quản lý đội xe cùng chia sẻ doanh thu.
Uber đang cố gắng xây dựng vị trí của mình trong hệ sinh thái đó thông qua hàng loạt đối tác. Lyft cũng đang đi theo hướng tương tự, nhưng tập trung mạnh hơn vào nền tảng gọi xe và quản lý đội xe.
Trong khi đó, Waymo, Tesla và Zoox đang tận dụng lợi thế của việc triển khai robotaxi sớm.
Ba năm tới vì thế có thể trở thành giai đoạn quan trọng đối với toàn bộ ngành gọi xe Mỹ. Không chỉ số lượng robotaxi được đưa lên đường quyết định cục diện, mà còn là khả năng giảm chi phí mỗi chuyến đi, độ tin cậy của hệ thống, tốc độ mở rộng thành phố và việc người tiêu dùng có thực sự chuyển sang sử dụng xe không người lái hay không.
Với Uber và Lyft, thách thức lớn nhất không nhất thiết là robotaxi xuất hiện. Thách thức nằm ở việc bảo đảm rằng khi robotaxi trở thành một phần quan trọng của thị trường, khách hàng vẫn tiếp tục mở ứng dụng của họ để đặt chuyến.
Một số dữ liệu trong bài đã được đối chiếu với nguồn cập nhật: Reuters xác nhận Uber cắt khoảng 3.300 nhân sự, tương đương khoảng 10% lực lượng lao động; Lyft xác nhận việc tích hợp xe Waymo vào ứng dụng tại Nashville từ tháng 9/2026 và vận hành cơ sở Flexdrive 80.000 feet vuông.
Các thỏa thuận robotaxi của Uber với Nvidia và Rivian cũng đã được công bố chính thức, trong đó Rivian đặt mục tiêu triển khai ban đầu tại San Francisco và Miami từ năm 2028, còn Nvidia cho biết Uber hướng tới mạng lưới xe tự hành quy mô 100.000 xe theo thời gian.
Về diễn biến cổ phiếu, dữ liệu ngày 21/9/2026 cho thấy UBER ở mức 70,84 USD và LYFT khoảng 15,27 USD; dữ liệu YTD lần lượt khoảng -13,7% và -22,5% theo nguồn thị trường được truy xuất.
Câu hỏi về tình hình kinh doanh của Uber và Lyft
Uber có đang thua trong cuộc đua xe tự lái?
Không thể kết luận đơn giản như vậy. Uber không tự phát triển toàn bộ công nghệ tự lái mà đang xây dựng mạng lưới đối tác gồm Nvidia, Rivian, Lucid, WeRide, Pony.ai và các doanh nghiệp khác. Mục tiêu là trở thành nền tảng phân phối và vận hành một mạng lưới robotaxi quy mô lớn.
Lyft có còn cạnh tranh với Waymo?
Lyft vừa cạnh tranh vừa hợp tác với Waymo. Tại Nashville, người dùng có thể đặt xe Waymo thông qua ứng dụng Lyft, trong khi Flexdrive của Lyft chịu trách nhiệm quản lý đội xe và cơ sở vận hành.
Waymo hiện có bao nhiêu xe tự lái?
Ước tính được Bank of America dẫn lại cho rằng Waymo có khoảng 4.000 xe hoạt động tại Mỹ. Con số thực tế có thể thay đổi theo thời điểm và phạm vi tính toán.
Zoox có thể đạt 6.000 xe vào năm 2029?
Đây là dự báo, không phải mục tiêu đã đạt được. Ước tính này dựa trên giả định Zoox mở rộng tới khoảng 20 thành phố với trung bình 300 xe mỗi thành phố.
Robotaxi có thể chiếm bao nhiêu thị trường vào năm 2028?
Bank of America ước tính Waymo, Tesla và Zoox có thể tạo ra khoảng 6 tỷ USD doanh thu đặt xe cạnh tranh vào năm 2028, tương đương khoảng 5% thị trường Mỹ theo mô hình của ngân hàng này. Đây là dự báo và có thể thay đổi đáng kể nếu tốc độ triển khai thực tế khác kỳ vọng.
Uber có thể trở thành nền tảng cho robotaxi?
Đó là một trong những chiến lược mà Uber đang theo đuổi. Công ty đang ký kết nhiều thỏa thuận với các nhà sản xuất xe và công ty công nghệ để đưa phương tiện tự hành vào mạng lưới của mình.
Đọc tin mới trên Điểm Tin Nhanh
