Vì sao nền kinh tế Mỹ vẫn chưa chịu tác động lớn từ thuế quan của Tổng thống Donald Trump?

Trong những tuần gần đây, chính quyền Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra các quyết định áp thuế mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia trên thế giới. Những động thái này khiến giới đầu tư và doanh nghiệp lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc chiến thương mại mới.

Tuy nhiên, theo nhiều tổ chức nghiên cứu kinh tế, tác động thực tế của các chính sách thuế quan mới đối với nền kinh tế Mỹ hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đầu năm. Nguyên nhân đến từ việc hàng trăm mặt hàng vẫn được miễn thuế, đồng thời mức thuế suất hiệu quả trung bình vẫn chưa quay trở lại đỉnh cao từng ghi nhận trước đây.

Thuế quan tăng nhưng thuế suất hiệu quả vẫn thấp hơn đầu năm

Theo báo cáo sơ bộ của Phòng thí nghiệm Ngân sách Yale, việc Mỹ chuyển sang hệ thống thuế quan toàn cầu mới đã đưa mức thuế suất hiệu quả lên khoảng 11,1%, dự kiến tăng lên 11,8% vào cuối năm khi các đợt áp thuế tiếp theo chính thức có hiệu lực.

Con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 13,86% từng được ghi nhận trước khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chương trình thuế quan toàn diện của ông Trump hồi tháng 2. Trong phần lớn năm 2025, mức thuế suất hiệu quả của Mỹ thậm chí còn duy trì trên 15%.

Điều này đồng nghĩa với việc mặc dù truyền thông liên tục đưa tin về các quyết định tăng thuế mới, nhưng tổng gánh nặng thuế áp lên nền kinh tế Mỹ vẫn chưa quay lại mức cao trước đây.

Hàng loạt quyết định áp thuế mới được công bố

Trong tuần qua, Tổng thống Donald Trump đã liên tiếp đưa ra nhiều quyết định đáng chú ý:

• Áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu trên toàn cầu.
• Áp mức thuế 25% đối với hàng hóa từ Brazil.
• Công bố kế hoạch đánh thuế 50% đối với một số mặt hàng của Canada từ tháng 8.
• Đề xuất áp thuế 100% đối với thuốc generic từ năm 2028.
• Đe dọa áp mức thuế “đáng kể” đối với Liên minh châu Âu liên quan đến kế hoạch xử phạt Google.

Nhìn bề ngoài, đây là chuỗi động thái rất mạnh tay. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định ảnh hưởng thực tế vẫn chưa quá lớn do phạm vi miễn trừ thuế tiếp tục được mở rộng.

Danh sách miễn thuế ngày càng nhiều giúp giảm tác động

Một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp nền kinh tế Mỹ tránh được cú sốc từ thuế quan là số lượng mặt hàng được miễn thuế ngày càng lớn.

Các mặt hàng có giá trị nhập khẩu cao như:

• Dầu mỏ
• Năng lượng
• Rượu whisky Scotland
• Hàng dệt may từ Trung Mỹ
• Nhiều nhóm nguyên liệu sản xuất

đều không phải chịu mức thuế mới.

Theo Oxford Economics, chính những trường hợp miễn trừ này khiến mức thuế suất hiệu quả của Mỹ gần như không thay đổi trong dự báo cơ sở, dù rủi ro tăng thuế trong tương lai vẫn hiện hữu.

Thực tế, mức thuế suất hiệu quả do Yale Budget Lab công bố đã giảm nhẹ từ 11,3% xuống còn 11,1% trong tuần vừa qua trước khi dự kiến tăng trở lại vào cuối năm.

Chính quyền Trump vẫn chưa dừng lại

Giới chức Nhà Trắng khẳng định việc mở rộng thuế quan vẫn đang được xúc tiến.

Một trong những cuộc điều tra quan trọng nhất hiện nay là việc xem xét tình trạng dư thừa năng lực sản xuất từ:

• Trung Quốc
• Liên minh châu Âu (EU)
• 16 đối tác thương mại lớn khác

Theo một quan chức cấp cao của chính quyền, quá trình điều tra vẫn đang diễn ra liên tục “suốt ngày đêm”, mở đường cho khả năng áp thêm nhiều loại thuế mới trong thời gian tới.

Nếu các biện pháp này được triển khai, mức thuế suất hiệu quả của Mỹ hoàn toàn có thể tăng trở lại trong các quý tiếp theo.

Thuế quan mới tác động thế nào đến ngân sách Mỹ?

Ngoài mục tiêu bảo vệ sản xuất trong nước, thuế quan còn được kỳ vọng mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách liên bang.

Tuy nhiên, theo phân tích của Ủy ban Ngân sách Liên bang có Trách nhiệm (CRFB), doanh thu từ các gói thuế mới vẫn thấp hơn đáng kể so với hệ thống thuế trước đây.

Ba chính sách lớn gồm:

• Thuế quan toàn cầu lên tới 12,5%
• Thuế đối với Brazil
• Thuế đối với Canada

được dự báo sẽ mang lại khoảng 950 tỷ USD trong vòng 10 năm.

Trong khi đó, nếu hệ thống thuế quan theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không bị Tòa án Tối cao bác bỏ, nguồn thu có thể đạt tới 1,9 nghìn tỷ USD.

Điều này đồng nghĩa ngân sách Mỹ đang mất đi gần một nửa nguồn thu kỳ vọng từ thuế quan.

Doanh thu thuế thực tế còn kém khả quan hơn

Không chỉ doanh thu dài hạn thấp hơn kỳ vọng, tình hình thu ngân sách ngắn hạn cũng đang gặp khó khăn.

Theo số liệu mới nhất, trong tháng 6, chính phủ Mỹ phải hoàn trả lượng lớn tiền thuế theo chương trình IEEPA.

Khoản hoàn thuế này lên tới khoảng 25,5 tỷ USD, cao hơn số thu từ thuế quan trong cùng kỳ.

Diễn biến trên cho thấy dù các chính sách thuế được mở rộng, nguồn thu ngân sách chưa phản ánh ngay hiệu quả tài chính mà chính quyền kỳ vọng.

Triển vọng kinh tế Mỹ trong thời gian tới

Các chuyên gia nhận định nền kinh tế Mỹ hiện vẫn có khả năng chống chịu khá tốt trước làn sóng thuế quan mới nhờ:

• Mức thuế suất hiệu quả vẫn thấp hơn giai đoạn đầu năm.
• Nhiều mặt hàng chiến lược tiếp tục được miễn thuế.
• Hoạt động nhập khẩu chưa bị gián đoạn trên diện rộng.
• Doanh nghiệp vẫn còn thời gian thích nghi với các chính sách mới.

Tuy nhiên, nếu chính quyền Mỹ tiếp tục mở rộng danh mục áp thuế trong các cuộc điều tra sắp tới, chi phí nhập khẩu có thể tăng mạnh hơn, từ đó gây áp lực lên lạm phát, giá tiêu dùng và hoạt động sản xuất.

Các nhà đầu tư hiện vẫn theo dõi sát những quyết định tiếp theo của Nhà Trắng bởi đây sẽ là yếu tố quan trọng tác động đến tăng trưởng kinh tế Mỹ cũng như thị trường tài chính toàn cầu trong thời gian tới