Trong tổng dân số 1,41 tỷ người, có bao nhiêu người đang mắc nợ?

Khi trở về nhà vào buổi tối, có một nơi trên điện thoại mà nhiều người thường xuyên kiểm tra hơn cả album ảnh: ứng dụng ngân hàng.

Còn bao nhiêu tiền vay mua nhà? Còn bao nhiêu kỳ trả góp xe? Thẻ tín dụng tháng này phải thanh toán bao nhiêu? Khoản vay tiêu dùng nào sắp đến hạn? Những câu hỏi này có thể không xuất hiện mỗi ngày trong cuộc trò chuyện của một gia đình, nhưng chúng lại phản ánh khá rõ sức khỏe tài chính thực tế của hộ gia đình.

Theo các số liệu được nêu trong nguồn, đến cuối năm 2025, dân số Trung Quốc khoảng 1,40489 tỷ người, trong khi tổng dư nợ cho vay hộ gia đình đạt khoảng 83,28 nghìn tỷ nhân dân tệ.

Con số này lập tức đặt ra một câu hỏi tưởng như rất đơn giản: Trong hơn 1,4 tỷ người Trung Quốc, có bao nhiêu người đang mắc nợ?

Câu trả lời là không thể lấy 83,28 nghìn tỷ nhân dân tệ chia cho 1,4 tỷ người.

Bởi khoản “dư nợ hộ gia đình” là chỉ tiêu phản ánh dư nợ của các hộ gia đình, không phải số lượng cá nhân đang vay tiền. Một người có thể cùng lúc có khoản vay mua nhà, vay mua ô tô và khoản vay tiêu dùng. Ngược lại, một khoản thế chấp có thể được hai vợ chồng cùng đứng tên, trong khi các thành viên khác trong gia đình hoàn toàn không có khoản vay riêng.

Vì vậy, điều quan trọng hơn câu hỏi “có bao nhiêu người mắc nợ?” là phải nhìn vào nợ đang tập trung ở nhóm hộ gia đình nào, loại khoản vay nào chiếm tỷ trọng lớn và dòng tiền trả nợ đang ảnh hưởng đến cuộc sống ra sao.

83,28 nghìn tỷ nhân dân tệ không đồng nghĩa 1,4 tỷ người đều mắc nợ

Đây là điểm đầu tiên cần phân biệt khi nhìn vào quy mô tín dụng hộ gia đình Trung Quốc.

Một gia đình ba người có thể có khoản thế chấp vài triệu nhân dân tệ. Nhưng điều đó không có nghĩa cả ba người đều là ba “con nợ” độc lập.

Tương tự, một gia đình có thể không có bất kỳ khoản vay nào, trong khi một hộ gia đình khác lại đồng thời có thế chấp, vay mua xe, vay tiêu dùng và vay phục vụ kinh doanh.

Do đó, dữ liệu tín dụng hộ gia đình cho biết quy mô dư nợ đang tồn tại trong nền kinh tế, nhưng không thể trực tiếp cho biết chính xác bao nhiêu cá nhân đang có nghĩa vụ trả nợ.

Đây cũng là lý do việc lấy tổng dư nợ chia cho tổng dân số để tính “nợ bình quân mỗi người” có thể tạo ra một hình ảnh sai lệch.

Một gia đình có thu nhập cao, tài sản lớn và khoản thế chấp dài hạn có thể có dư nợ rất lớn nhưng vẫn duy trì dòng tiền khỏe mạnh. Trong khi một gia đình có khoản nợ nhỏ hơn rất nhiều nhưng thu nhập bấp bênh lại có thể chịu áp lực tài chính lớn hơn.

Nói cách khác, quy mô khoản nợ và mức độ nguy hiểm của khoản nợ không phải lúc nào cũng giống nhau.

Vay mua nhà vẫn là khoản nợ lớn nhất của nhiều gia đình

Trong cơ cấu nợ hộ gia đình, khoản vay mua nhà vẫn giữ vị trí đặc biệt quan trọng.

Đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay mua nhà cá nhân được nêu ở mức 37,01 nghìn tỷ nhân dân tệ, giảm 1,8% so với cùng kỳ năm trước, tương đương giảm khoảng 676,8 tỷ nhân dân tệ trong cả năm.

Sự suy giảm này đáng chú ý vì trong nhiều năm, vay mua nhà là hình thức tín dụng gắn liền với cuộc sống của hàng triệu hộ gia đình.

Một khoản thế chấp thường có thời hạn 20 hoặc 30 năm. Đối với người vay, đây không chỉ là một khoản nợ trên bảng cân đối tài chính mà còn là một khoản chi phí cố định xuất hiện hàng tháng trong thời gian rất dài.

Khi mới ký hợp đồng vay, 20 hoặc 30 năm có thể là một khoảng thời gian rất xa. Nhưng sau vài năm, người vay bắt đầu nhận ra rằng điều ảnh hưởng đến sức mua hàng tháng không chỉ là số dư nợ còn lại, mà còn là dòng tiền đều đặn phải dành cho ngân hàng.

Việc dư nợ thế chấp giảm cũng không đồng nghĩa người dân hoàn toàn không còn nhu cầu vay mua nhà.

Một phần nguyên nhân có thể đến từ việc các khoản vay cũ đang được trả dần, trong khi quy mô các khoản vay mới chưa đủ để bù đắp phần dư nợ giảm xuống.

Đối với những người đang có khoản vay, mỗi tháng trả một phần tiền gốc đồng nghĩa với việc nghĩa vụ nợ giảm dần. Nhưng trong ngắn hạn, khoản thanh toán định kỳ vẫn là một phần cố định trong ngân sách gia đình.

Điều quyết định áp lực không phải là nợ bao nhiêu mà là trả bao nhiêu mỗi tháng

Hãy thử đặt hai gia đình vào cùng một hoàn cảnh.

Gia đình A có thu nhập 20.000 nhân dân tệ mỗi tháng và phải trả tổng cộng 9.000 nhân dân tệ cho khoản vay mua nhà và mua xe.

Gia đình B cũng có thu nhập 20.000 nhân dân tệ nhưng tổng nghĩa vụ trả nợ chỉ khoảng 3.000 nhân dân tệ.

Nếu chỉ nhìn vào việc cả hai đều có nợ, sự khác biệt dường như không lớn.

Nhưng nếu nhìn vào dòng tiền, hoàn cảnh hoàn toàn khác nhau.

Gia đình A chỉ còn khoảng 11.000 nhân dân tệ trước các khoản chi phí sinh hoạt khác. Gia đình B còn 17.000 nhân dân tệ.

Vì vậy, khi đánh giá sức khỏe tài chính của hộ gia đình, một chỉ số quan trọng hơn tổng số nợ là tỷ lệ thu nhập phải dành cho nghĩa vụ trả nợ hàng tháng.

Đây là lý do hai gia đình có cùng số dư nợ có thể có trải nghiệm sống hoàn toàn khác nhau.

Vay tiêu dùng tăng nhẹ và đang trở thành một phần của đời sống tài chính

Một thay đổi khác trong cấu trúc nợ hộ gia đình Trung Quốc là vai trò ngày càng rõ hơn của tín dụng tiêu dùng.

Đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay tiêu dùng hộ gia đình, không bao gồm cho vay mua nhà cá nhân, được nêu ở mức 21,16 nghìn tỷ nhân dân tệ, tăng 0,7% so với cùng kỳ năm trước.

Đằng sau con số này là một sự thay đổi trong cách người dân sử dụng tín dụng.

Trước đây, khi nói đến vay tiền, nhiều người thường nghĩ ngay đến mua nhà hoặc mua xe. Hiện nay, tín dụng có thể xuất hiện trong nhiều nhu cầu khác nhau.

Sửa chữa nhà có thể trả góp. Thiết bị gia dụng có thể mua trả góp. Một số khoản chi phí giáo dục có thể được tài trợ bằng tín dụng. Những món hàng có giá trị lớn cũng có thể được thanh toán theo nhiều kỳ.

Nếu được sử dụng hợp lý, tín dụng có thể giúp một gia đình phân bổ chi phí theo thời gian thay vì phải bỏ ra toàn bộ tiền mặt ngay lập tức.

Nhưng mặt trái cũng rất rõ ràng.

Một khoản trả góp 1.500 nhân dân tệ mỗi tháng có thể không gây áp lực quá lớn. Nhưng nếu cộng thêm 2.500 nhân dân tệ tiền xe, 2.000 nhân dân tệ tiền thẻ tín dụng và 5.000 nhân dân tệ tiền nhà, tổng nghĩa vụ hàng tháng đã lên tới 11.000 nhân dân tệ.

Không một khoản nào trong số đó nhất thiết phải là “khoản vay khổng lồ”.

Nhưng khi chúng cùng xuất hiện, chúng tạo thành một gánh nặng dòng tiền đáng kể.

Đây chính là hiện tượng có thể gọi là “nợ nhỏ cộng lại thành áp lực lớn”.

Nợ kinh doanh hộ gia đình lại là một câu chuyện khác

Ngoài thế chấp và tiêu dùng, một phần đáng kể tín dụng hộ gia đình còn liên quan đến hoạt động kinh doanh.

Đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay kinh doanh hộ gia đình được nêu ở mức 25,11 nghìn tỷ nhân dân tệ, tăng 4% so với năm trước.

Khoản vay này có thể phục vụ những nhóm như hộ kinh doanh, chủ cửa hàng, doanh nghiệp siêu nhỏ, người tự kinh doanh hoặc các mô hình kinh doanh gia đình.

Điều này rất quan trọng bởi không phải mọi khoản nợ đều nhằm phục vụ tiêu dùng.

Một chủ cửa hàng vay 500.000 nhân dân tệ để nhập hàng, mở rộng cửa hàng hoặc mua thiết bị có thể tạo ra dòng tiền mới để trả nợ.

Nếu hoạt động kinh doanh ổn định, khoản nợ đó có thể là một công cụ tài chính.

Ngược lại, một hộ gia đình không có nguồn thu nhập ổn định nhưng phải liên tục vay để thanh toán các chi phí sinh hoạt lại đối mặt với rủi ro hoàn toàn khác.

Do đó, nợ không đồng nghĩa với khó khăn tài chính.

Điều quan trọng là khoản nợ được sử dụng để tạo ra giá trị, duy trì hoạt động kinh doanh hay chỉ để bù đắp sự thiếu hụt thu nhập hiện tại.

Vì sao nhiều gia đình cảm thấy ngày càng phụ thuộc vào tín dụng?

Một phần nguyên nhân nằm ở việc cấu trúc chi tiêu của các hộ gia đình hiện đại ngày càng phức tạp.

Sau khi kết hôn, một gia đình có thể mua nhà.

Sau khi mua nhà, họ có thể cần sửa chữa và mua nội thất.

Khi có con, chi phí chăm sóc trẻ tăng lên.

Khi con bắt đầu đi học, chi phí giáo dục xuất hiện.

Trong khi đó, gia đình vẫn phải trả tiền nhà, điện nước, bảo hiểm, phương tiện đi lại và các chi phí sinh hoạt hàng ngày.

Không nhất thiết phải có một khoản chi phí nào tăng đột biến.

Nhưng khi nhiều khoản chi phí xuất hiện cùng lúc, số tiền còn lại để tự do chi tiêu sẽ giảm.

Đó là lý do một gia đình có thể không “nghèo đi” trên giấy tờ nhưng vẫn cảm thấy tài chính ngày càng căng thẳng.

Tổng nợ không nói hết câu chuyện về sức khỏe tài chính

Hãy tưởng tượng một gia đình có khoản thế chấp vài triệu nhân dân tệ, nhưng cả hai vợ chồng đều có công việc ổn định, thu nhập cao, có tiền tiết kiệm và tài sản khác.

Khoản vay lớn nhưng dòng tiền đủ khỏe để trả nợ.

Một gia đình khác chỉ vay vài trăm nghìn nhân dân tệ nhưng nguồn thu nhập không ổn định. Nếu mất việc hoặc doanh thu giảm trong vài tháng, nghĩa vụ trả nợ có thể nhanh chóng trở thành vấn đề.

Vì vậy, khi đánh giá rủi ro tài chính, cần nhìn ít nhất bốn yếu tố:

Thu nhập – chi tiêu – tài sản – nợ phải trả.

Nếu bốn yếu tố này duy trì được trạng thái cân bằng tương đối, một gia đình có thể chịu được những khoản vay đáng kể.

Ngược lại, nếu thu nhập không ổn định, chi phí cố định cao, tiền tiết kiệm thấp và nợ liên tục tăng, ngay cả khoản vay không quá lớn cũng có thể trở thành áp lực.

725 triệu người trong lực lượng lao động không đồng nghĩa 725 triệu người là con nợ

Một số liệu khác trong nguồn cho biết lực lượng lao động Trung Quốc đạt khoảng 725,04 triệu người vào cuối năm 2025.

Nhưng dân số quốc gia, dân số trong độ tuổi lao động và số người có nghĩa vụ tín dụng là ba khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Trong dân số 1,4 tỷ người có trẻ em, người cao tuổi, người không có khoản vay và những người cùng sống trong một hộ gia đình có khoản vay chung.

Chẳng hạn, một cặp vợ chồng vay tiền mua nhà không có nghĩa khoản vay đó được tính thành hai khoản vay độc lập cho hai cá nhân.

Vì vậy, dữ liệu công khai có thể giúp chúng ta biết quy mô tín dụng hộ gia đình đang tồn tại, nhưng không thể dùng để đưa ra một con số chính xác về “bao nhiêu người Trung Quốc đang mắc nợ”.

Đây là sự khác biệt rất quan trọng khi đọc các thống kê về nợ.

Dư nợ hộ gia đình chỉ tăng 0,5%, nhưng cơ cấu đang thay đổi

Theo nội dung nguồn, đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay hộ gia đình tăng khoảng 0,5% so với năm trước.

Nhìn tổng thể, tốc độ tăng không quá mạnh.

Nhưng bên trong cơ cấu đó lại có những chuyển động đáng chú ý:

• Dư nợ vay mua nhà cá nhân giảm.
• Vay tiêu dùng tăng nhẹ.
• Vay kinh doanh hộ gia đình tăng nhanh hơn.
• Áp lực tài chính giữa các nhóm gia đình ngày càng khác nhau.

Điều này cho thấy câu chuyện tín dụng hộ gia đình Trung Quốc không đơn giản là “người dân đang vay nhiều hơn” hay “người dân đang giảm vay”.

Đúng hơn, cơ cấu sử dụng tín dụng đang thay đổi.

Từ chỗ thế chấp mua nhà chiếm vai trò áp đảo, một phần tín dụng đang dịch chuyển sang tiêu dùng và hoạt động kinh doanh.

Sự thay đổi này có thể phản ánh cả nhu cầu tài chính lẫn sự thay đổi trong hành vi của hộ gia đình.

Điều đáng quan tâm nhất là dòng tiền còn lại sau khi trả nợ

Một gia đình an toàn về tài chính không nhất thiết phải là gia đình không có nợ.

Một gia đình có thể có khoản thế chấp dài hạn nhưng vẫn có khả năng tiết kiệm mỗi tháng, duy trì quỹ dự phòng và xử lý các khoản chi bất ngờ.

Ngược lại, một gia đình không có khoản vay lớn nhưng không có tiền tiết kiệm, thu nhập phụ thuộc vào một nguồn duy nhất và chi phí cố định cao cũng có thể dễ tổn thương khi xảy ra biến cố.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng hơn “Bạn đang nợ bao nhiêu?” có thể là:

Sau khi thanh toán toàn bộ nghĩa vụ nợ mỗi tháng, gia đình còn lại bao nhiêu tiền để sống, tiết kiệm và ứng phó với những tình huống bất ngờ?

Đây mới là thước đo gần hơn với cảm giác an toàn tài chính trong đời sống thực.

Tiền có thể vay trước, nhưng thu nhập tương lai không thể chắc chắn vay trước.

Một khoản chi hôm nay có thể được chuyển sang tương lai thông qua hình thức trả góp, nhưng nghĩa vụ thanh toán cũng sẽ đi theo gia đình trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Do đó, tín dụng không phải là điều xấu. Vấn đề nằm ở việc khoản vay có phù hợp với khả năng tạo ra dòng tiền và sức chịu đựng tài chính của gia đình hay không.

1,4 tỷ dân không phải 1,4 tỷ người mắc nợ

Con số 83,28 nghìn tỷ nhân dân tệ dư nợ hộ gia đình của Trung Quốc chắc chắn rất lớn. Nhưng nó không thể được dùng để kết luận rằng một tỷ lệ tương ứng trong 1,4 tỷ dân đều đang mắc nợ.

Điều đáng chú ý hơn là cấu trúc của khoản nợ.

Vay mua nhà vẫn là phần lớn và đang có xu hướng giảm. Vay tiêu dùng tăng nhẹ. Vay kinh doanh hộ gia đình tiếp tục tăng. Những chuyển động này cho thấy tín dụng đang gắn với nhiều khía cạnh hơn trong đời sống của người dân.

Cuối cùng, một gia đình có an toàn tài chính hay không không thể chỉ nhìn vào số dư khoản vay.

Cần nhìn vào khả năng tạo thu nhập, chi phí cố định, tiền tiết kiệm, tài sản và nghĩa vụ trả nợ hàng tháng.

Nói cách khác, vấn đề không phải là có nợ hay không, mà là sau khi trả nợ, gia đình còn đủ khả năng sống, tiết kiệm và chống chịu trước những biến động bất ngờ hay không.

Câu hỏi về số người đang mắc nợ trong nền kinh tết Trung Quốc hiện tại

1. Trung Quốc có 1,4 tỷ dân thì có phải hàng trăm triệu người đang mắc nợ?

Không thể xác định chính xác chỉ từ số liệu dư nợ hộ gia đình. Dư nợ được thống kê theo hộ gia đình và khoản vay, trong khi một khoản vay có thể do nhiều người cùng chịu trách nhiệm và một cá nhân cũng có thể có nhiều khoản vay.

2. 83,28 nghìn tỷ nhân dân tệ là tổng số tiền người dân Trung Quốc đang nợ ngân hàng?

Đây là tổng dư nợ cho vay hộ gia đình theo số liệu được nêu trong nguồn, không nên hiểu đơn giản là tổng nghĩa vụ tài chính của từng cá nhân Trung Quốc. Các khoản nợ có cấu trúc, thời hạn và mục đích khác nhau.

3. Khoản nợ lớn nhất của hộ gia đình Trung Quốc là gì?

Vay mua nhà cá nhân vẫn là một thành phần rất lớn. Cuối năm 2025, dư nợ vay mua nhà cá nhân được nêu ở mức khoảng 37,01 nghìn tỷ nhân dân tệ.

4. Nợ nhiều có đồng nghĩa với gia đình đang gặp khó khăn không?

Không nhất thiết. Một khoản vay có thể được dùng để mua nhà, đầu tư vào hoạt động kinh doanh hoặc phục vụ nhu cầu tiêu dùng. Điều quan trọng là khả năng trả nợ và dòng tiền sau khi thanh toán các nghĩa vụ hàng tháng.

5. Tại sao nhiều khoản vay nhỏ có thể tạo áp lực lớn?

Bởi mỗi khoản vay đều có lịch thanh toán riêng. Khi tiền nhà, tiền xe, thẻ tín dụng và các khoản trả góp tiêu dùng cùng đến hạn, tổng nghĩa vụ có thể chiếm phần lớn thu nhập dù không có khoản vay đơn lẻ nào quá lớn.

6. Một gia đình nên quan tâm đến chỉ số nào hơn tổng số nợ?

Nên theo dõi tỷ lệ thu nhập dành cho trả nợ, lượng tiền tiết kiệm dự phòng, mức độ ổn định của thu nhập và các chi phí cố định hàng tháng. Một gia đình có nợ nhưng dòng tiền khỏe có thể an toàn hơn một gia đình ít nợ nhưng thu nhập bấp bênh.