Một vụ trộm hy hữu tại California đang thu hút sự chú ý bởi nghịch lý khó tin: những tên trộm lấy đi hai rơ-moóc có logo Nvidia với kỳ vọng có thể tìm thấy phần cứng AI giá trị cao, nhưng cuối cùng lại chỉ nhận được khoảng 40.000 pound cát, tương đương hơn 18 tấn.
Vụ việc xảy ra với PlusAI, một công ty phát triển công nghệ xe tải tự lái có sử dụng chip Nvidia. Dù không có GPU hay thiết bị trung tâm dữ liệu nào bên trong các rơ-moóc bị lấy cắp, câu chuyện lại cho thấy một vấn đề lớn hơn đang xuất hiện trong ngành công nghệ: phần cứng phục vụ AI đang trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với hoạt động trộm cắp hàng hóa và tội phạm chuỗi cung ứng.
Theo Fortune, Overhaul, công ty chuyên quản lý rủi ro chuỗi cung ứng, đã theo dõi hơn 150 triệu USD thiệt hại liên quan đến hàng hóa thiết bị AI. Số vụ trộm liên quan đến thiết bị trung tâm dữ liệu và phần cứng máy tính được công ty này ghi nhận đã tăng 34% kể từ năm 2024, trong khi tổng giá trị hàng hóa bị đánh cắp tăng hơn 110%.
Hai rơ-moóc mang logo Nvidia bị đánh cắp tại California
Hai rơ-moóc thuộc PlusAI bị lấy đi trong đêm từ khu vực kho hàng của công ty tại Fremont, California. Một trong hai phương tiện có logo Nvidia, trong khi PlusAI là doanh nghiệp phát triển công nghệ xe tải tự lái có hợp tác và sử dụng công nghệ của Nvidia.
Điều này có thể đã khiến những tên trộm tin rằng họ đang nhắm tới một lô hàng công nghệ có giá trị rất lớn.
Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn khác.
Mỗi rơ-moóc chứa khoảng 20.000 pound cát, tương đương khoảng 9 tấn. Tổng cộng, hai phương tiện mang theo khoảng 40.000 pound cát.
PlusAI sử dụng cát để mô phỏng trọng lượng hàng hóa thực tế trong quá trình nghiên cứu và thử nghiệm xe tải tự lái. Việc tạo tải trọng tương tự hàng hóa thực tế giúp công ty đánh giá cách phương tiện phản ứng với điều kiện vận hành trên đường.
Sau khi phát hiện hai rơ-moóc biến mất vào sáng hôm sau, PlusAI phối hợp với cơ quan chức năng để truy tìm. Theo Fortune, một người bạn của phó chủ tịch pháp lý PlusAI tình cờ nhìn thấy các rơ-moóc được đậu bên ngoài một văn phòng tại Newark và gửi hình ảnh cho công ty. Cảnh sát sau đó thu hồi được cả hai phương tiện.
Những kẻ trộm dường như đã phá khóa phía sau rơ-moóc để kiểm tra hàng hóa. Sau khi nhận ra bên trong không có thứ gì có giá trị như kỳ vọng, chúng bỏ lại phương tiện.
Đối với PlusAI, đây là sự cố bất thường. Lauren Kwan, phó chủ tịch marketing của công ty, cho biết kể từ khi PlusAI thành lập năm 2016, doanh nghiệp chưa từng bị mất một xe đầu kéo hoặc rơ-moóc nào trước đó.
Vì sao cát lại được sử dụng trong thử nghiệm xe tự lái?
Thoạt nhìn, việc chất hàng chục nghìn pound cát vào rơ-moóc có vẻ khó hiểu. Tuy nhiên, đây là một phương pháp phục vụ thử nghiệm kỹ thuật.
Xe tải tự lái không chỉ cần kiểm tra khả năng nhận diện làn đường, phương tiện và chướng ngại vật. Các kỹ sư còn phải đánh giá cách hệ thống vận hành khi xe mang tải trọng khác nhau.
Một rơ-moóc không tải và một rơ-moóc chở hàng nặng có thể tạo ra những đặc tính vận hành khác nhau. Trọng lượng tác động đến khả năng tăng tốc, phanh, vào cua, độ ổn định và phản ứng của hệ thống điều khiển.
Vì vậy, cát có thể được sử dụng như một dạng tải trọng mô phỏng. Đây là cách tương đối thực tế để tạo ra điều kiện gần với quá trình vận chuyển hàng hóa thông thường mà không nhất thiết phải đưa hàng hóa thương mại thật vào thử nghiệm.
Điều trớ trêu là chính lớp vỏ mang thương hiệu công nghệ lại khiến những chiếc rơ-moóc thử nghiệm này trở thành mục tiêu đáng chú ý.
Đằng sau vụ trộm cát là một vấn đề lớn hơn
Nếu chỉ nhìn vào vụ việc tại Fremont, đây có thể được xem là một vụ trộm thất bại và khá hy hữu.
Nhưng trong bối cảnh cơn sốt AI đang thúc đẩy nhu cầu đối với GPU, máy chủ, thiết bị mạng, bộ nhớ và hạ tầng trung tâm dữ liệu, câu chuyện lại có ý nghĩa rộng hơn.
Theo Overhaul, các vụ trộm liên quan đến thiết bị AI, bao gồm thiết bị trung tâm dữ liệu và chip máy tính, đã tăng 34% kể từ năm 2024. Tổng giá trị hàng hóa bị đánh cắp tăng hơn 110% trong cùng giai đoạn, trong khi tổng thiệt hại mà công ty theo dõi đã vượt 150 triệu USD.
Đây là hệ quả dễ hiểu khi giá trị của một số linh kiện AI tăng mạnh trong khi nhu cầu toàn cầu đối với chúng vẫn ở mức cao.
Một container chứa linh kiện công nghệ thông thường có thể có giá trị đáng kể. Nhưng một lô GPU, máy chủ AI hoặc thiết bị trung tâm dữ liệu cao cấp có thể trị giá hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu USD.
Điều đó làm thay đổi bài toán kinh tế của tội phạm.
Từ trộm hàng hóa thông thường đến săn phần cứng AI
Trộm cắp hàng hóa không phải hiện tượng mới. Ngành vận tải Mỹ đã đối mặt với vấn đề này trong nhiều thập kỷ.
Điểm mới nằm ở giá trị và tính thanh khoản của thiết bị AI.
Fortune dẫn trường hợp vào tháng 6, các nhà điều tra tại Illinois thu hồi hai rơ-moóc bên ngoài Chicago. Một trong số đó chứa dây đồng trị giá khoảng 300.000 USD bị đánh cắp từ Alabama và thiết bị trung tâm dữ liệu trị giá khoảng 1 triệu USD được báo cáo mất tại Florida.
Trước đó, vào tháng 12/2024, hơn 7 triệu USD chip máy tính Nvidia đã bị lấy khỏi một kho hàng tại California, chỉ một ngày trước khi số hàng dự kiến được chuyển tới một cơ sở của Supermicro ở San Jose.
Những vụ việc như vậy cho thấy các nhóm tội phạm không nhất thiết phải tấn công trực tiếp vào nhà máy sản xuất chip. Kho hàng, điểm trung chuyển, xe tải, rơ-moóc và những mắt xích logistics cũng có thể trở thành điểm yếu.
Tại sao phần cứng AI hấp dẫn tội phạm?
Có ba yếu tố đáng chú ý.
Thứ nhất, giá trị trên mỗi đơn vị hàng hóa rất cao
Một số GPU và máy chủ AI có giá trị lớn nhưng kích thước tương đối nhỏ so với giá trị kinh tế. Điều này tạo ra sự hấp dẫn đối với những kẻ tìm cách vận chuyển hoặc bán lại hàng hóa bất hợp pháp.
Thứ hai, nhu cầu thị trường rất lớn
Sự bùng nổ đầu tư AI đang kéo theo việc xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu. Các doanh nghiệp công nghệ, nhà cung cấp cloud và công ty AI đều cần GPU, bộ nhớ, máy chủ, thiết bị mạng và hệ thống điện – làm mát.
Fortune dẫn dự báo cho rằng tổng chi tiêu toàn cầu liên quan đến AI có thể đạt khoảng 2,7 nghìn tỷ USD trong năm nay. Khi dòng tiền khổng lồ đổ vào một lĩnh vực, các nhóm tội phạm cũng có động lực tìm cách khai thác những mắt xích yếu trong chuỗi cung ứng.
Thứ ba, phần cứng AI có thể trở thành mục tiêu của thị trường chợ đen
Thiết bị công nghệ cao có thể được chuyển qua nhiều trung gian và bán lại ở những thị trường khác nhau.
Đây là lý do các chuyên gia chuỗi cung ứng cảnh báo rằng doanh nghiệp không chỉ cần bảo vệ tài sản bên trong trung tâm dữ liệu mà còn phải kiểm soát quá trình vận chuyển từ nhà sản xuất đến người sử dụng cuối cùng.
Tội phạm có tổ chức đang nhắm vào những điểm yếu của chuỗi cung ứng
David Warrick, phó chủ tịch điều hành của Overhaul, cho rằng quy mô các vụ trộm cho thấy đây không đơn thuần là những vụ phạm tội cơ hội nhỏ lẻ.
Theo ông, các nhóm tội phạm có tổ chức có thể hoạt động xuyên quốc gia và tìm kiếm những điểm yếu trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ tài xế, nhà vận chuyển đến kho hàng.
Một trong những phương thức được nhắc tới là “ghost carrier” – những nhà vận chuyển giả mạo.
Những đối tượng này có thể giả danh doanh nghiệp vận tải hợp pháp để tiếp cận hàng hóa, sau đó chuyển hàng sang mạng lưới khác.
Điều này khiến việc xác minh tài xế, phương tiện, giấy phép, lộ trình và lịch sử vận chuyển trở thành một phần quan trọng trong chiến lược bảo vệ hàng hóa.
Xuất khẩu chip AI và bài toán buôn lậu
Rủi ro còn phức tạp hơn khi các quốc gia áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu công nghệ AI tiên tiến.
Theo Fortune, Epoch AI ước tính đến cuối năm 2025, hoạt động buôn lậu tương đương khoảng 290.000 đến 1,6 triệu chip Nvidia H100 đã góp phần tạo nguồn cung tính toán tại Trung Quốc. Tuy nhiên, nghiên cứu này không quy kết số chip buôn lậu nói trên có nguồn gốc từ các vụ trộm hàng hóa.
Điểm này rất quan trọng: trộm cắp hàng hóa và buôn lậu công nghệ là hai vấn đề liên quan nhưng không thể mặc nhiên xem là cùng một nguồn.
Dù vậy, giá trị cao của chip AI cùng các hạn chế thương mại có thể làm tăng động lực kinh tế cho những mạng lưới tìm cách đưa thiết bị vào các thị trường bị hạn chế.
Doanh nghiệp vận tải phải thay đổi cách bảo vệ hàng hóa
PlusAI cho biết trộm cắp hàng hóa vốn đã là vấn đề dai dẳng đối với ngành vận tải đường bộ.
Một trong những khó khăn là hiện chưa có một giải pháp theo dõi rơ-moóc và hàng hóa được áp dụng thống nhất trên toàn ngành.
Điều đó tạo ra khoảng trống giữa công nghệ mà các công ty có thể triển khai riêng lẻ và một hệ thống tiêu chuẩn chung.
Trong khi đó, Overhaul đang sử dụng AI để hỗ trợ xác minh giấy phép lái xe và phát hiện những dấu hiệu bất thường trong chuỗi vận chuyển. Công ty cho biết đang sử dụng hơn 30 tỷ điểm dữ liệu và bổ sung khoảng 250 triệu điểm dữ liệu mỗi tháng để theo dõi hàng hóa.
AI vì thế đang trở thành một phần của cả hai phía: AI thúc đẩy nhu cầu đối với phần cứng đắt tiền, nhưng cũng được sử dụng để bảo vệ chính những hàng hóa đó.
Vụ trộm 40.000 pound cát cho thấy điều gì?
Điểm đáng chú ý nhất của câu chuyện không nằm ở việc những tên trộm đã lấy nhầm cát.
Nó nằm ở việc chỉ riêng logo Nvidia trên một chiếc rơ-moóc đã có thể khiến phương tiện trở thành mục tiêu.
Điều này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức về giá trị tài sản công nghệ. Khi Nvidia trở thành một trong những biểu tượng nổi bật nhất của cuộc cách mạng AI, các thiết bị và phương tiện liên quan đến thương hiệu này có thể thu hút sự chú ý không mong muốn.
Trong trường hợp PlusAI, những kẻ trộm đã không tìm thấy GPU hay máy chủ AI. Nhưng đối với các doanh nghiệp thực sự vận chuyển phần cứng AI, rủi ro là hoàn toàn có thật.
Các công ty có thể phải đầu tư nhiều hơn vào GPS, camera, khóa điện tử, xác minh nhà vận chuyển, theo dõi thời gian thực, phân tích dữ liệu và các hệ thống cảnh báo bất thường.
Chi phí bảo mật vì thế có thể trở thành một phần ngày càng quan trọng trong chi phí logistics của nền kinh tế AI.
AI đang tạo ra một “cuộc chạy đua vũ trang” mới trong logistics
David Warrick mô tả quá trình này như một cuộc chạy đua vũ trang: khi công nghệ thay đổi, các phương thức phạm tội cũng thay đổi theo.
Đây là một vấn đề đáng chú ý đối với toàn bộ hệ sinh thái AI.
Nếu GPU và thiết bị trung tâm dữ liệu ngày càng có giá trị, các công ty không thể chỉ tập trung vào việc xây dựng nhà máy và trung tâm dữ liệu. Họ phải bảo vệ tài sản trong suốt vòng đời, từ sản xuất, lưu kho, vận chuyển đến lắp đặt.
Vụ hai rơ-moóc của PlusAI cuối cùng chỉ chứa cát có thể trở thành một câu chuyện hài hước trong ngành công nghệ. Nhưng phía sau đó là một cảnh báo nghiêm túc: khi AI trở thành ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD, chuỗi cung ứng của nó cũng trở thành mục tiêu có giá trị đối với tội phạm.
Câu chuyện về hai rơ-moóc chở cát cho thấy một nghịch lý của nền kinh tế AI: giá trị không chỉ nằm trong thuật toán hay phần mềm mà còn nằm ở những linh kiện vật lý giúp AI hoạt động.
GPU, máy chủ, bộ nhớ, thiết bị mạng và hạ tầng trung tâm dữ liệu đang trở thành tài sản chiến lược. Khi nhu cầu tăng nhanh, bài toán bảo vệ chúng cũng trở nên quan trọng không kém việc sản xuất và triển khai.
Đối với các doanh nghiệp công nghệ, logistics và nhà đầu tư vào hạ tầng AI, đây có thể là một yếu tố ngày càng đáng chú ý trong quản trị rủi ro. Còn với ngành vận tải, câu chuyện cho thấy việc theo dõi phương tiện và hàng hóa đang chuyển từ một chức năng logistics thông thường thành một lớp bảo mật quan trọng.
Và trong trường hợp của PlusAI, ít nhất lần này, những tên trộm đã chọn nhầm chiếc xe: thay vì hàng triệu USD phần cứng AI, chúng chỉ tìm thấy hàng tấn cát.
Nguồn tham khảo: Fortune; San Francisco Standard; Overhaul. Nội dung được biên tập và diễn giải lại từ các nguồn tham khảo, tập trung vào diễn biến vụ việc và tác động đối với chuỗi cung ứng phần cứng AI.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao những tên trộm lại lấy rơ-moóc mang logo Nvidia?
Khả năng được nêu trong các báo cáo là logo Nvidia có thể khiến chúng nghĩ rằng phương tiện đang vận chuyển phần cứng AI có giá trị cao. Tuy nhiên, động cơ chính xác của những kẻ trộm vẫn thuộc phạm vi điều tra.
Hai rơ-moóc bị đánh cắp chứa gì?
Mỗi rơ-moóc chứa khoảng 20.000 pound cát, tổng cộng khoảng 40.000 pound. PlusAI sử dụng cát để mô phỏng tải trọng hàng hóa trong quá trình thử nghiệm xe tải tự lái.
Các rơ-moóc đã được tìm thấy chưa?
Có. Các phương tiện được phát hiện tại Newark và được cơ quan chức năng thu hồi sau khi một người quen của lãnh đạo PlusAI nhận ra chúng. Theo các báo cáo hiện có, cuộc điều tra vẫn tiếp tục và chưa có thông tin về việc bắt giữ nghi phạm.
Thiệt hại do trộm cắp thiết bị AI hiện lớn đến mức nào?
Overhaul cho biết đã theo dõi hơn 150 triệu USD tổn thất liên quan đến hàng hóa thiết bị AI. Số vụ trộm liên quan đến thiết bị trung tâm dữ liệu và máy tính tăng 34% kể từ năm 2024, còn tổng giá trị hàng hóa bị đánh cắp tăng hơn 110%.
Vì sao GPU và thiết bị AI trở thành mục tiêu hấp dẫn?
Giá trị cao, nhu cầu lớn và sự mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu khiến phần cứng AI trở thành loại hàng hóa có giá trị đặc biệt trong chuỗi cung ứng. Điều này tạo thêm động lực cho các hoạt động trộm cắp và buôn bán bất hợp pháp.
Theo dõi các thông tin mới về công nghệ, AI, kinh tế, tài chính và thị trường trên Điểm Tin Nhanh để cập nhật những câu chuyện đáng chú ý đang định hình nền kinh tế số.
