Bending Spoons được Berkshire Hathaway rót thêm 330 triệu USD, chiến lược thâu tóm phần mềm gây chú ý trong kỷ nguyên AI

Bending Spoons trở thành tâm điểm của thị trường phần mềm

Bending Spoons, công ty công nghệ có trụ sở tại Milan, Italy, đang nổi lên như một thế lực đáng chú ý trong lĩnh vực mua bán và sáp nhập doanh nghiệp phần mềm. Sở hữu nhiều thương hiệu internet lâu đời như AOL, Vimeo, Eventbrite và Evernote, doanh nghiệp này đang theo đuổi chiến lược mua lại những công ty từng có vị thế lớn nhưng gặp khó khăn trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) làm thay đổi ngành công nghệ.

Chiến lược đó vừa nhận được sự hậu thuẫn đáng kể từ Berkshire Hathaway, tập đoàn đầu tư nổi tiếng gắn liền với triết lý đầu tư dài hạn của Warren Buffett. Berkshire đã đầu tư thêm khoảng 330 triệu USD vào Bending Spoons, nâng tổng số vốn đầu tư được công bố lên hơn 900 triệu USD.

Thông tin này nhanh chóng thúc đẩy giá cổ phiếu Bending Spoons tăng mạnh. Theo nội dung được CNBC đưa tin, cổ phiếu công ty tăng khoảng 41% trong tuần sau thông báo, dù một phần mức tăng đã bị thu hẹp vào cuối tuần, đưa vốn hóa thị trường xuống khoảng 30 tỷ USD.

Động thái của Berkshire được giới phân tích xem là tín hiệu thể hiện niềm tin vào mô hình kinh doanh của Bending Spoons. Tuy nhiên, phía sau sự quan tâm của thị trường là một câu hỏi lớn: liệu chiến lược mua lại các doanh nghiệp phần mềm đang mất sức hút có thể tạo ra giá trị bền vững trong thời đại AI, hay chỉ là cách tận dụng những tài sản đang được bán với mức giá thấp?

Berkshire Hathaway tăng đầu tư, củng cố niềm tin vào Bending Spoons

Bending Spoons từng mô tả Berkshire Hathaway là nguồn cảm hứng lâu dài cho chiến lược kinh doanh của mình. Việc tập đoàn đầu tư này tiếp tục rót vốn sau khi Bending Spoons niêm yết trên Nasdaq được xem là sự xác nhận đáng chú ý đối với hướng đi của doanh nghiệp Italy.

Trong báo cáo sau thông báo đầu tư, các nhà phân tích tại Mizuho nhận định quyết định tăng tỷ lệ đầu tư chỉ vài tháng sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), ở mức giá tại thời điểm đó, cho thấy niềm tin của một trong những nhà đầu tư dài hạn được kính trọng nhất thế giới.

Bending Spoons hoàn tất IPO vào ngày 30/6, huy động khoảng 1,7 tỷ USD với giá 29 USD mỗi cổ phiếu, sau đó bắt đầu giao dịch trên Nasdaq vào ngày hôm sau. Theo dữ liệu được nêu trong bài viết gốc, cổ phiếu đóng cửa phiên giao dịch thứ Sáu ở mức 47,07 USD.

Sự quan tâm của Berkshire diễn ra vào thời điểm thị trường phần mềm đang trải qua quá trình định giá lại mạnh mẽ. Những doanh nghiệp từng được xem là tài sản tăng trưởng hấp dẫn giờ đây phải đối mặt với câu hỏi về khả năng duy trì lợi nhuận khi AI có thể tự động hóa nhiều công việc vốn được thực hiện bằng các sản phẩm phần mềm truyền thống.

Đối với Bending Spoons, đây có thể là cơ hội để mua lại các thương hiệu có lượng khách hàng sẵn có, nền tảng công nghệ và dòng doanh thu tương đối ổn định với mức giá thấp hơn nhiều so với thời kỳ thị trường đạt đỉnh.

Tuy nhiên, vốn đầu tư lớn và sự hậu thuẫn của Berkshire không tự động bảo đảm thành công. Giá trị thực sự của chiến lược sẽ phụ thuộc vào khả năng cải thiện hoạt động kinh doanh, duy trì khách hàng và tạo ra lợi nhuận từ các tài sản được mua lại.

AI làm thay đổi cuộc chơi của ngành phần mềm SaaS

Sự nổi lên của Bending Spoons gắn liền với những thay đổi sâu sắc trong ngành phần mềm dưới dạng dịch vụ, thường được gọi là SaaS.

Trong nhiều năm, các doanh nghiệp SaaS được giới đầu tư ưa chuộng nhờ mô hình thu phí định kỳ, khả năng mở rộng quy mô và nguồn doanh thu có thể dự đoán tương đối ổn định. Những công ty cung cấp công cụ quản lý dữ liệu, tiếp thị, thiết kế, cộng tác và vận hành doanh nghiệp từng thu hút lượng vốn lớn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các mô hình AI và những công cụ có khả năng tự động thực hiện nhiệm vụ đang tạo áp lực lên mô hình kinh doanh truyền thống. Các doanh nghiệp có thể sử dụng AI để hoàn thành nhiều công việc trước đây cần đến phần mềm chuyên dụng hoặc quy trình thủ công.

Điều này khiến nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu một số sản phẩm SaaS có còn đủ khác biệt để duy trì mức giá cao hay không. Nếu khách hàng có thể đạt được kết quả tương tự bằng công cụ AI rẻ hơn hoặc tích hợp trực tiếp trong nền tảng hiện có, các nhà cung cấp phần mềm truyền thống có thể phải giảm giá, bổ sung tính năng hoặc thay đổi mô hình kinh doanh.

Hiện tượng này thường được gọi là “SaaS-pocalypse”, hàm ý nguy cơ một bộ phận doanh nghiệp phần mềm bị suy giảm giá trị trước làn sóng AI.

Theo nội dung bài viết gốc, cổ phiếu Intuit, HubSpot và Adobe đều giảm ít nhất 30% trong năm được đề cập. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp SaaS tư nhân từng được giới đầu tư săn đón gặp khó khăn trong việc huy động vốn hoặc tìm kiếm cơ hội IPO.

Ethan Kurzweil, nhà sáng lập kiêm đối tác quản lý tại Chemistry VC, cho rằng thị trường ngày càng phân hóa giữa những công ty có vị thế nổi bật và những doanh nghiệp khó chứng minh lợi thế cạnh tranh. Theo ông, vẫn có nhiều sản phẩm SaaS tốt với đội ngũ mạnh, nhưng không còn là những đơn vị tiên phong như trước.

Sự thay đổi này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp như Bending Spoons tìm kiếm những tài sản có giá trị sử dụng thực tế nhưng không còn được thị trường đánh giá cao.

Từ một ứng dụng không thành công đến đế chế mua bán sáp nhập

Bending Spoons được thành lập năm 2013 bởi Luca Ferrari, Matteo Danieli và Francesco Patarnello. Trước khi xây dựng công ty hiện tại, nhóm sáng lập từng phát triển ứng dụng di động Evertale nhưng không đạt được thành công như kỳ vọng.

Theo bản cáo bạch IPO được bài viết gốc dẫn lại, nhóm đã sử dụng khoảng 40.000 USD còn lại để xây dựng một doanh nghiệp có khả năng hoạt động bền vững, thay vì tiếp tục phát triển những sản phẩm không tìm được nhu cầu thị trường.

Trong những năm sau đó, Bending Spoons dần chuyển hướng sang mua lại các công ty công nghệ đã có thương hiệu, khách hàng và nền tảng kinh doanh.

Một trong những thương vụ quan trọng đầu tiên là Evernote vào năm 2022. Đến năm 2024, công ty mua lại Brightcove, nhà cung cấp công nghệ video. Năm 2025, danh mục thương vụ tiếp tục mở rộng với Vimeo, AOL và Eventbrite.

Bending Spoons cũng công bố kế hoạch mua lại Airtable với giá khoảng 1,3 tỷ USD vào tháng 8 theo bài viết gốc. Mức giá này thấp hơn gần 90% so với định giá đỉnh của Airtable vào cuối năm 2021.

Tháng tiếp theo được đề cập trong bài viết, công ty đồng ý mua lại Miro, nền tảng cộng tác từng được định giá 17,5 tỷ USD, với giá khoảng 1,36 tỷ USD.

Những thương vụ này phản ánh sự thay đổi lớn trong cách thị trường định giá doanh nghiệp phần mềm. Trong giai đoạn lãi suất thấp và dòng vốn dồi dào, nhiều công ty công nghệ tư nhân đạt mức định giá rất cao dựa trên kỳ vọng tăng trưởng trong tương lai. Khi điều kiện tài chính thay đổi và AI tạo ra áp lực cạnh tranh, khoảng cách giữa định giá trước đây với mức giá mà người mua sẵn sàng trả có thể trở nên rất lớn.

Đối với Bending Spoons, cơ hội nằm ở việc mua những doanh nghiệp có sản phẩm vẫn hữu ích nhưng cần tái cơ cấu để phù hợp với điều kiện thị trường mới.

Khác biệt với mô hình đầu tư tư nhân truyền thống

Trong khoảng một thập kỷ trước, các công ty đầu tư tư nhân như Thoma Bravo và Vista Equity Partners là những tên tuổi nổi bật trong hoạt động mua lại doanh nghiệp phần mềm.

Chiến lược phổ biến của họ là tìm kiếm các công ty SaaS bị định giá thấp, sử dụng biện pháp cắt giảm chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành và kết hợp các doanh nghiệp trong danh mục để tăng giá trị trước khi bán lại hoặc đưa lên sàn chứng khoán.

Bending Spoons cũng tập trung vào việc mua lại doanh nghiệp, nhưng cách tiếp cận có những điểm khác biệt.

Thay vì chủ yếu dựa vào việc thoái vốn sau một thời gian nắm giữ, công ty hướng tới việc khai thác lợi nhuận lâu dài từ các doanh nghiệp đã mua. Mô hình này có nét tương đồng với triết lý sở hữu tài sản dài hạn của Berkshire Hathaway, nhưng trọng tâm của Bending Spoons là công nghệ và phần mềm.

Doanh nghiệp không chỉ cung cấp vốn rồi để đội ngũ hiện hữu tự vận hành. Theo các nhận định được bài viết gốc dẫn lại, Bending Spoons trực tiếp tham gia vào hoạt động phát triển sản phẩm, điều chỉnh mô hình kinh doanh và đưa ra quyết định nhân sự.

Lloyd Walmsley, nhà phân tích tại Mizuho, cho rằng chiều sâu vận hành và sự sẵn sàng thực hiện những thay đổi đáng kể đối với sản phẩm là điểm khác biệt của công ty. Theo ông, mức độ can thiệp như vậy không phổ biến ở các công ty đầu tư tư nhân truyền thống.

Nick Mehta, cựu CEO của Gainsight, nhận định các quỹ đầu tư tư nhân đang đối mặt với khó khăn do đã mua nhiều tài sản ở mức giá cao và hiện sở hữu những doanh nghiệp gặp thách thức. Điều này có thể khiến họ thận trọng hơn với các thương vụ mới.

Mehta cho rằng Bending Spoons đang tiếp cận thị trường vào thời điểm các nhà đầu tư muốn thoái vốn nhưng không dễ tìm được người mua phù hợp.

Trong khi đó, Bending Spoons tuyên bố với CNBC rằng trong vài năm gần đây, công ty chưa từng phải trả giá cao hơn đối thủ để giành quyền mua một doanh nghiệp.

Sự khác biệt giữa hai mô hình cho thấy lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở khả năng xác định đúng tài sản, triển khai thay đổi và duy trì hoạt động sau khi hoàn tất thương vụ.

Đằng sau các thương vụ là những đợt cắt giảm nhân sự

Dù chiến lược mua lại giúp Bending Spoons mở rộng danh mục tài sản, các thương vụ cũng gây chú ý bởi tác động đến người lao động.

Sau khi công bố mua Airtable với giá khoảng 1,3 tỷ USD vào tháng 8, công ty cho biết một phần lớn đội ngũ nhân viên của Airtable trước thời điểm mua lại sẽ rời đi, kèm các gói trợ cấp thôi việc đáng kể.

Các đợt cắt giảm nhân sự cũng từng diễn ra tại Evernote, Vimeo, WeTransfer và những doanh nghiệp khác trong danh mục của Bending Spoons.

Từ góc độ kinh doanh, tái cơ cấu nhân sự có thể giúp giảm chi phí, loại bỏ các bộ phận hoạt động kém hiệu quả và cải thiện lợi nhuận. Đây là một trong những biện pháp thường được áp dụng khi doanh nghiệp được mua lại cần thay đổi cấu trúc hoạt động.

Tuy nhiên, việc cắt giảm quá sâu cũng có thể tạo ra rủi ro. Những nhân viên giàu kinh nghiệm thường nắm giữ kiến thức về sản phẩm, khách hàng và hệ thống công nghệ. Nếu doanh nghiệp mất đi quá nhiều nhân sự chủ chốt, chất lượng dịch vụ và tốc độ phát triển sản phẩm có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, hiệu quả của chiến lược không thể chỉ được đánh giá thông qua mức giảm chi phí trong ngắn hạn. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp có duy trì được chất lượng sản phẩm, giữ chân khách hàng và tạo ra dòng tiền ổn định sau khi tái cơ cấu hay không.

Khách hàng Evernote đối mặt với mức phí đăng ký cao hơn

Tác động của chiến lược Bending Spoons không chỉ giới hạn trong nội bộ doanh nghiệp mà còn thể hiện qua mức giá dịch vụ khách hàng phải trả.

Vào tháng 4/2023, vài tháng sau khi mua Evernote, Bending Spoons tăng giá gói đăng ký cá nhân hằng năm từ 70 USD lên 130 USD.

Sau đó, công ty tiếp tục thay đổi cấu trúc các gói dịch vụ. Theo bài viết gốc, gói khởi đầu có giá 100 USD và gói Evernote Advanced có giá 250 USD, so với mức 170 USD của gói chuyên nghiệp trước đó.

Việc tăng giá khiến một số người dùng cân nhắc chuyển sang sản phẩm cạnh tranh, chẳng hạn OneNote của Microsoft. Tuy nhiên, Walmsley cho biết ông vẫn tiếp tục sử dụng Evernote dù mức phí cao hơn.

Theo nhà phân tích này, Bending Spoons có khả năng xác định những tính năng tạo ra giá trị lớn đối với khách hàng. Khi người dùng đã lưu trữ nhiều dữ liệu, xây dựng quy trình làm việc hoặc phụ thuộc vào một phần mềm trong thời gian dài, việc chuyển sang nền tảng khác có thể tốn thời gian và công sức.

Đây là yếu tố được gọi là chi phí chuyển đổi. Khi chi phí chuyển đổi cao, khách hàng có thể tiếp tục sử dụng sản phẩm ngay cả khi giá tăng, miễn là lợi ích nhận được vẫn tương xứng.

Tuy nhiên, khả năng tăng giá cũng có giới hạn. Nếu mức phí vượt quá giá trị mà khách hàng cảm nhận được, người dùng có thể chuyển sang sản phẩm thay thế hoặc các công cụ AI mới. Vì vậy, duy trì chất lượng và lợi thế sản phẩm vẫn là điều kiện quan trọng đối với chiến lược khai thác doanh thu dài hạn.

Doanh thu và lợi nhuận tăng mạnh, nhưng hiệu quả dài hạn vẫn cần kiểm chứng

Trong báo cáo kết quả kinh doanh đầu tiên kể từ khi niêm yết công khai, Bending Spoons cho biết doanh thu tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, vượt 700 triệu USD. Lợi nhuận ròng tăng 171%, lên 177 triệu USD.

Theo bài viết gốc, phần lớn mức tăng trưởng doanh thu đến từ các thương vụ mua lại. Điều này có nghĩa quy mô công ty đã tăng nhanh nhờ bổ sung các doanh nghiệp mới vào danh mục, nhưng chưa thể kết luận rằng toàn bộ hoạt động kinh doanh hiện hữu cũng tăng trưởng với tốc độ tương tự.

Sự khác biệt này có ý nghĩa quan trọng khi đánh giá mô hình mua bán sáp nhập. Doanh thu có thể tăng mạnh ngay sau khi hợp nhất một doanh nghiệp lớn, nhưng khả năng duy trì tăng trưởng còn phụ thuộc vào kết quả hoạt động của từng tài sản, chi phí tích hợp và mức độ giữ chân khách hàng.

Tại thời điểm công bố những kết quả được đề cập trong bài viết gốc, thương vụ Airtable chưa hoàn tất và thương vụ Miro chưa được công bố. Vì vậy, tác động tài chính của các thương vụ này chưa được phản ánh đầy đủ trong số liệu nói trên.

Luca Ferrari cho biết công ty sử dụng lợi nhuận từ các doanh nghiệp trong danh mục để tiếp tục phát triển, phần lớn thông qua những thương vụ mua bán và sáp nhập mới. Ông cũng nhận định rằng sau vài năm đầu cải thiện hoạt động, doanh nghiệp có thể phát triển tự nhiên dựa trên nhu cầu vốn có của thị trường.

Đối với Berkshire Hathaway và các nhà đầu tư khác, bài toán quan trọng là xác định liệu Bending Spoons có thể tiếp tục mua đúng tài sản, cải thiện hoạt động và tạo ra lợi nhuận bền vững hay không.

Trong những quý và năm tiếp theo, thị trường sẽ có thêm dữ liệu để đánh giá khả năng công ty biến những thương hiệu phần mềm đang gặp khó khăn thành những doanh nghiệp có sức cạnh tranh trong kỷ nguyên AI.

Triển vọng của Bending Spoons trong kỷ nguyên AI

Chiến lược của Bending Spoons phản ánh một xu hướng đáng chú ý trên thị trường công nghệ: sự dịch chuyển từ tăng trưởng bằng mọi giá sang tập trung vào hiệu quả vận hành, dòng tiền và giá trị thực tế của sản phẩm.

Khi AI làm giảm rào cản phát triển phần mềm và tạo ra nhiều lựa chọn thay thế, những doanh nghiệp không còn lợi thế công nghệ rõ ràng có thể bị định giá lại. Điều này tạo cơ hội cho các đơn vị có đủ vốn và năng lực vận hành mua lại tài sản ở mức giá thấp hơn trước đây.

Tuy nhiên, việc sở hữu một thương hiệu lâu đời không đồng nghĩa doanh nghiệp đó chắc chắn có thể phục hồi. Các công ty được mua lại cần duy trì khả năng cạnh tranh, đầu tư vào sản phẩm và đáp ứng nhu cầu đang thay đổi của khách hàng.

Bending Spoons có lợi thế từ danh mục thương hiệu đã hình thành, lượng người dùng sẵn có và chiến lược tập trung vào cải thiện hiệu quả kinh doanh. Song, công ty cũng đối mặt với những thách thức liên quan đến nhân sự, mức độ hài lòng của khách hàng, áp lực cạnh tranh từ AI và khả năng tích hợp nhiều doanh nghiệp khác nhau.

Sự hậu thuẫn của Berkshire Hathaway mang lại tín hiệu tích cực về niềm tin của nhà đầu tư, nhưng hiệu quả đầu tư cuối cùng vẫn phải được chứng minh bằng kết quả kinh doanh dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường SaaS phân hóa mạnh, Bending Spoons đang đặt cược vào khả năng tìm ra giá trị trong những doanh nghiệp mà thị trường đã quay lưng. Nếu thành công, mô hình này có thể trở thành một ví dụ đáng chú ý về cách tái cấu trúc tài sản công nghệ trong thời đại AI. Nếu không thể duy trì sức hấp dẫn của sản phẩm và khách hàng, việc cắt giảm chi phí hay mua lại với giá thấp sẽ khó đủ để bảo đảm tăng trưởng lâu dài.

Nguồn tham khảo

• Mizuho: Nhận định phân tích về khoản đầu tư của Berkshire Hathaway và mô hình hoạt động của Bending Spoons.
• Hồ sơ IPO của Bending Spoons: Thông tin về quá trình thành lập và định hướng phát triển doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Bending Spoons là công ty gì?

Bending Spoons là công ty công nghệ có trụ sở tại Milan, Italy, hoạt động theo mô hình mua lại và phát triển các doanh nghiệp phần mềm, ứng dụng và nền tảng internet. Danh mục thương hiệu được đề cập trong bài viết gồm AOL, Vimeo, Eventbrite và Evernote.

2. Berkshire Hathaway đã đầu tư bao nhiêu vào Bending Spoons?

Theo bài viết gốc, Berkshire Hathaway đã đầu tư thêm khoảng 330 triệu USD, nâng tổng số vốn đầu tư được công bố lên hơn 900 triệu USD.

3. Vì sao Bending Spoons mua lại các công ty phần mềm đang gặp khó khăn?

Công ty tìm kiếm những doanh nghiệp có sản phẩm, thương hiệu và khách hàng sẵn có nhưng đang bị thị trường định giá thấp. Sau khi mua lại, Bending Spoons tìm cách cải thiện vận hành, điều chỉnh sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4. Chiến lược của Bending Spoons khác gì so với các quỹ đầu tư tư nhân truyền thống?

Bending Spoons có xu hướng trực tiếp tham gia sâu vào hoạt động sản phẩm, vận hành và nhân sự, đồng thời hướng đến việc tạo lợi nhuận dài hạn từ các doanh nghiệp được mua lại. Trong khi đó, nhiều quỹ đầu tư tư nhân truyền thống thường tìm cách cải thiện giá trị tài sản trước khi thoái vốn.

5. AI ảnh hưởng thế nào đến các doanh nghiệp SaaS?

AI có thể tự động hóa nhiều nhiệm vụ trước đây cần phần mềm chuyên dụng, tạo thêm lựa chọn thay thế và gây áp lực lên giá bán. Những doanh nghiệp không có lợi thế cạnh tranh rõ ràng có thể gặp khó khăn trong việc duy trì khách hàng và định giá.

6. Mô hình của Bending Spoons có bảo đảm thành công không?

Không. Mua lại doanh nghiệp với giá thấp có thể tạo cơ hội, nhưng kết quả còn phụ thuộc vào khả năng cải thiện sản phẩm, giữ chân khách hàng, quản lý nhân sự và tạo ra dòng tiền bền vững.