Tốc độ tăng trưởng 5%, nhưng tham vọng tài chính tiêu cực… Trung Quốc sa lầy trong vũng lầy suy thoái tài chính

Trung Quốc đang đứng trước một nghịch lý đáng chú ý: nền kinh tế vẫn hướng tới tốc độ tăng trưởng khoảng 5%, nhưng tình hình tài chính công lại chịu sức ép ngày càng lớn. Khi thị trường bất động sản suy yếu kéo dài, nhu cầu trong nước chưa phục hồi như kỳ vọng và những nguồn thu truyền thống bị thu hẹp, chính quyền các cấp đang phải tìm kiếm thêm nguồn thu từ thuế.

Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là việc các cơ quan thuế tăng cường truy thu những khoản thuế chưa nộp, thậm chí rà soát các giao dịch và hồ sơ có niên đại nhiều năm trước.

Trường hợp của Tập đoàn Beidahuang cho thấy áp lực này có thể tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Beidahuang lần đầu báo lỗ nửa đầu năm kể từ khi niêm yết

Beidahuang là một doanh nghiệp nông nghiệp nhà nước Trung Quốc, vận hành các trang trại quốc doanh tại khu vực đồng bằng Tam Giang thuộc tỉnh Hắc Long Giang, phía đông bắc Trung Quốc.

Trong nửa đầu năm nay, doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ 537 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 107 tỷ won theo số liệu được dẫn trong nội dung gốc.

Đây là lần đầu tiên Beidahuang ghi nhận thua lỗ trong nửa đầu năm kể từ khi doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải vào năm 2002.

Nguyên nhân được cho là khoản thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền phạt mà cơ quan thuế yêu cầu công ty thanh toán.

Theo thông tin được dẫn lại, cơ quan thuế yêu cầu Beidahuang nộp tổng cộng khoảng 1,41 tỷ nhân dân tệ, bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp chưa nộp và tiền phạt trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025.

Đáng chú ý, khoản tiền này thậm chí lớn hơn lợi nhuận ròng 1,166 tỷ nhân dân tệ mà doanh nghiệp đạt được trong cả năm trước đó.

Điều này cho thấy tác động của việc truy thu thuế không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp phải thanh toán một khoản tiền lớn, mà còn có thể làm thay đổi hoàn toàn kết quả tài chính được công bố trong một kỳ kinh doanh.

100 doanh nghiệp bị truy thu tổng cộng 7,7 tỷ nhân dân tệ

Beidahuang không phải trường hợp duy nhất.

Theo thông tin được Bloomberg dẫn ngày 26/8, khoảng 100 công ty niêm yết tại Trung Quốc, trong đó có Beidahuang, đã bị yêu cầu nộp các khoản thuế tồn đọng trong nửa đầu năm.

Tổng số tiền được đề cập lên tới khoảng 7,7 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,53 nghìn tỷ won theo cách quy đổi trong nội dung gốc.

Con số này đáng chú ý bởi nó cho thấy hoạt động truy thu thuế đang có quy mô tương đối lớn.

Trong bối cảnh doanh thu ngân sách chịu áp lực, việc thu hồi các khoản thuế tồn đọng có thể trở thành một phương án nhanh hơn so với việc tạo ra những nguồn thu hoàn toàn mới.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng đặt ra câu hỏi về tác động đối với doanh nghiệp.

Nếu các công ty phải thanh toán những khoản thuế phát sinh từ các kỳ trước, dòng tiền dành cho hoạt động đầu tư, mở rộng sản xuất hoặc trả cổ tức có thể bị ảnh hưởng.

Đối với những doanh nghiệp đang gặp khó khăn về lợi nhuận, khoản truy thu lớn còn có khả năng làm gia tăng áp lực tài chính.

Bong bóng bất động sản suy yếu tạo sức ép lên ngân sách

Đằng sau câu chuyện truy thu thuế là một vấn đề lớn hơn: mô hình tài chính của chính quyền địa phương Trung Quốc đang chịu ảnh hưởng từ sự suy yếu của bất động sản.

Trong nhiều năm, bất động sản đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh tế Trung Quốc. Không chỉ các doanh nghiệp phát triển nhà ở hưởng lợi từ thị trường, mà chính quyền địa phương cũng có liên quan trực tiếp tới nguồn thu từ đất và nhiều hoạt động kinh tế liên quan.

Khi thị trường bất động sản tăng trưởng mạnh, hoạt động mua bán đất và phát triển dự án tạo ra nguồn thu đáng kể.

Nhưng khi thị trường suy yếu, doanh số bất động sản giảm, giá trị đất chịu áp lực và hoạt động giao dịch chậm lại, nguồn thu của chính quyền cũng bị ảnh hưởng.

Đây là một trong những nguyên nhân khiến bài toán ngân sách trở nên khó khăn hơn.

Nếu nguồn thu từ đất và các hoạt động liên quan bất động sản suy giảm, chính quyền phải tìm kiếm những nguồn thu khác để duy trì chi tiêu công, đầu tư cơ sở hạ tầng và các nhiệm vụ kinh tế – xã hội.

Nhu cầu nội địa yếu làm bài toán càng khó

Không chỉ bất động sản, nhu cầu nội địa cũng là một yếu tố quan trọng.

Khi người tiêu dùng thận trọng hơn với việc mua nhà, ô tô, hàng hóa và các dịch vụ có giá trị lớn, hoạt động kinh tế giảm tốc có thể ảnh hưởng tới nguồn thu thuế.

Thuế liên quan đến hoạt động doanh nghiệp và tiêu dùng phụ thuộc một phần vào mức độ sôi động của nền kinh tế.

Vì vậy, một nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng mục tiêu 5% nhưng tăng trưởng không đồng đều giữa các lĩnh vực vẫn có thể khiến ngân sách đối mặt với áp lực.

Đây chính là điểm khiến vấn đề tài chính công của Trung Quốc trở nên phức tạp.

Tăng trưởng GDP và sức khỏe ngân sách không phải lúc nào cũng vận động hoàn toàn giống nhau.

Một quốc gia có thể duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nhất định trong khi một số nguồn thu quan trọng của chính quyền lại suy giảm.

Vì sao chính quyền phải tìm lại các khoản thuế cũ?

Trong bối cảnh khó tạo ra nguồn thu mới, truy thu thuế là một cách tiếp cận tương đối trực tiếp.

Theo thông tin được dẫn từ các hãng truyền thông nước ngoài, trong đó có Financial Times, chính quyền Trung Quốc thậm chí đang rà soát những hồ sơ và sổ sách có từ nhiều năm trước để xác định các khoản thuế chưa được thanh toán.

Một số hồ sơ có thể liên quan tới các giao dịch hoặc khoản đầu tư đã diễn ra từ lâu.

Điều này phản ánh một thực tế: khi nguồn thu mới không tăng đủ nhanh, những khoản phải thu từ quá khứ trở nên có giá trị hơn đối với ngân sách.

Từ góc độ quản lý thuế, việc tăng cường kiểm tra nhằm bảo đảm doanh nghiệp và cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ là điều có thể hiểu được.

Tuy nhiên, nếu hoạt động rà soát mở rộng quá mạnh hoặc tạo ra sự thiếu chắc chắn về nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với rủi ro lớn hơn trong việc dự báo chi phí.

Truy thu thuế có thể tác động thế nào tới doanh nghiệp?

Đối với doanh nghiệp, nghĩa vụ thuế phát sinh trong quá khứ có thể tạo ra cú sốc dòng tiền.

Một công ty có thể báo cáo lợi nhuận trong năm hiện tại nhưng đồng thời phải thanh toán khoản thuế và tiền phạt liên quan tới nhiều năm trước.

Nếu khoản truy thu đủ lớn, lợi nhuận của doanh nghiệp có thể giảm mạnh hoặc chuyển từ có lãi sang thua lỗ.

Trường hợp Beidahuang là ví dụ rõ ràng cho tác động này theo nội dung được cung cấp.

Do đó, nhà đầu tư khi phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ cần nhìn vào doanh thu và lợi nhuận hiện tại mà còn phải quan tâm tới các khoản phải trả, nghĩa vụ thuế và những vấn đề liên quan đến kiểm toán hoặc cơ quan quản lý.

Trung Quốc đứng trước bài toán cân bằng khó khăn

Điều đáng chú ý là chính quyền Trung Quốc đồng thời phải đạt nhiều mục tiêu.

Một mặt, nền kinh tế cần duy trì tăng trưởng để tạo việc làm và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, người tiêu dùng.

Mặt khác, ngân sách cần đủ nguồn lực để duy trì đầu tư và các chính sách hỗ trợ kinh tế.

Nhưng nếu tăng thuế hoặc truy thu quá mạnh, chi phí của doanh nghiệp có thể tăng và tâm lý đầu tư có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, trong thời kỳ doanh nghiệp đã chịu sức ép từ nhu cầu yếu và thị trường bất động sản suy giảm, một khoản nghĩa vụ thuế lớn có thể làm dòng tiền càng căng thẳng.

Vì vậy, bài toán không đơn giản là “thu được bao nhiêu tiền thuế”, mà còn là làm thế nào để tăng nguồn thu mà không tạo thêm áp lực quá lớn lên khu vực doanh nghiệp.

Những ưu đãi thuế có thể bị xem xét lại

Một vấn đề khác cũng được đặt ra là khả năng chính quyền xem xét lại một số ưu đãi thuế từng được sử dụng để thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Trong giai đoạn cần thúc đẩy tăng trưởng, ưu đãi thuế có thể giúp Trung Quốc tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư và khuyến khích doanh nghiệp mở rộng hoạt động.

Tuy nhiên, khi ngân sách chịu áp lực, mỗi khoản ưu đãi cũng trở thành một khoản doanh thu mà chính quyền không thu được.

Do đó, việc rà soát lại chính sách ưu đãi có thể trở thành một phần của quá trình điều chỉnh tài khóa.

Điều này cũng đặt ra bài toán đối với doanh nghiệp nước ngoài: nếu môi trường ưu đãi thay đổi, chi phí thực tế của các dự án đầu tư mới có thể khác so với kế hoạch ban đầu.

Từ bất động sản đến ngân sách: một vòng xoáy cần theo dõi

Điểm đáng quan tâm nhất hiện nay là mối liên hệ giữa bất động sản, doanh nghiệp và ngân sách.

Khi bất động sản suy yếu, nguồn thu từ đất và hoạt động liên quan giảm. Khi ngân sách chịu áp lực, chính quyền có động lực tăng cường thu các khoản thuế còn tồn đọng.

Khi doanh nghiệp phải thanh toán các khoản truy thu lớn, dòng tiền của họ có thể bị ảnh hưởng.

Nếu doanh nghiệp tiếp tục thận trọng đầu tư, quá trình phục hồi nhu cầu có thể trở nên khó khăn hơn.

Đây là một vòng tương tác mà giới phân tích sẽ cần theo dõi trong thời gian tới.

Tuy nhiên, việc truy thu thuế cũng không nên được xem là bằng chứng duy nhất cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang suy thoái. Đây là một biểu hiện của áp lực tài chính cần được đặt trong bối cảnh rộng hơn, bao gồm bất động sản, tiêu dùng, đầu tư, tài chính địa phương và chính sách kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng khoảng 5% không đồng nghĩa Trung Quốc đã giải quyết được toàn bộ những vấn đề về tài chính công. Ngược lại, sự suy yếu kéo dài của bất động sản và nhu cầu nội địa đang khiến bài toán ngân sách trở nên phức tạp hơn.

Việc Beidahuang phải đối mặt với khoản truy thu 1,41 tỷ nhân dân tệ và việc khoảng 100 doanh nghiệp niêm yết được cho là phải thanh toán tổng cộng 7,7 tỷ nhân dân tệ cho thấy hoạt động quản lý và thu hồi thuế đang được chú trọng hơn.

Việc rà soát những hồ sơ cũ có thể giúp chính quyền tìm thêm nguồn thu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, giải pháp căn bản vẫn là phục hồi các động lực tăng trưởng tạo ra nguồn thu bền vững, đặc biệt là tiêu dùng trong nước, hoạt động kinh doanh và thị trường bất động sản.

Thách thức lớn nhất của Trung Quốc hiện nay vì thế không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn phải cân bằng giữa tăng thu ngân sách, hỗ trợ doanh nghiệp và khôi phục niềm tin của khu vực tư nhân.

Nếu áp lực tài chính tiếp tục kéo dài, cách chính quyền xử lý nguồn thu thuế, ưu đãi đầu tư và các khoản nợ tồn đọng sẽ trở thành một trong những yếu tố quan trọng cần theo dõi khi đánh giá sức khỏe kinh tế Trung Quốc trong thời gian tới.

Hỏi – Đáp về áp lực tài chính của Trung Quốc

1. Vì sao Trung Quốc tăng cường truy thu thuế?

Theo nội dung được cung cấp, nguyên nhân chính là nguồn thu ngân sách chịu sức ép do bất động sản suy giảm và nhu cầu nội địa yếu. Khi việc tìm kiếm nguồn thu mới khó khăn, truy thu các khoản thuế tồn đọng trở thành một phương án bổ sung nguồn thu.

2. Beidahuang bị truy thu bao nhiêu tiền?

Theo số liệu được dẫn trong nội dung gốc, cơ quan thuế yêu cầu Beidahuang nộp khoảng 1,41 tỷ nhân dân tệ tiền thuế thu nhập doanh nghiệp chưa nộp và tiền phạt trong giai đoạn 2021-2025.

3. Vì sao khoản truy thu khiến Beidahuang báo lỗ?

Khoản tiền phải nộp rất lớn so với lợi nhuận của doanh nghiệp. Theo nội dung được cung cấp, Beidahuang ghi nhận khoản lỗ 537 triệu nhân dân tệ trong nửa đầu năm và đây là lần đầu tiên doanh nghiệp báo lỗ nửa đầu năm kể từ khi niêm yết năm 2002.

4. Có bao nhiêu doanh nghiệp bị truy thu thuế?

Theo thông tin Bloomberg được dẫn lại ngày 26/8, khoảng 100 công ty niêm yết Trung Quốc đã bị yêu cầu nộp thuế tồn đọng trong nửa đầu năm, với tổng số tiền khoảng 7,7 tỷ nhân dân tệ.

5. Bất động sản ảnh hưởng thế nào tới ngân sách Trung Quốc?

Bất động sản có vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh tế và nguồn thu của chính quyền địa phương. Khi thị trường suy yếu, giao dịch và nguồn thu liên quan đất đai giảm, qua đó tạo thêm áp lực lên tài chính công.

6. Việc truy thu thuế có ảnh hưởng tới doanh nghiệp không?

Có thể. Khoản truy thu lớn có thể tạo áp lực dòng tiền, làm giảm lợi nhuận hoặc khiến doanh nghiệp chuyển từ có lãi sang thua lỗ trong kỳ ghi nhận nghĩa vụ.