Tăng thuế An sinh xã hội có thể khiến người Mỹ mất thêm 3.000 USD mỗi năm

Bài toán tài chính của chương trình An sinh xã hội Mỹ (Social Security) đang ngày càng trở nên cấp thiết khi quỹ tín thác dành cho các khoản trợ cấp hưu trí được dự báo sẽ cạn kiệt trong những năm tới. Một trong những phương án đang được thảo luận là tăng thuế tiền lương, nhưng một phân tích mới cho thấy giải pháp này có thể khiến người lao động phải chịu thêm hàng nghìn USD mỗi năm.

Theo báo cáo năm 2026 của Hội đồng Quản trị An sinh Xã hội, quỹ Old-Age and Survivors Insurance (OASI) được dự báo có thể chi trả đầy đủ các khoản trợ cấp theo luật hiện hành đến quý IV/2032. Sau thời điểm đó, nếu không có thay đổi về chính sách, nguồn thu liên tục của quỹ chỉ đủ để chi trả khoảng 78% mức trợ cấp đã được quy định, tương đương mức thiếu hụt khoảng 22%.

Điều này khiến Quốc hội Mỹ đứng trước một bài toán khó: tăng nguồn thu, điều chỉnh mức trợ cấp, thay đổi tuổi nghỉ hưu hoặc kết hợp nhiều biện pháp khác nhau để củng cố hệ thống.

Người lao động có thể phải trả thêm tới 3.000 USD mỗi năm

Hiện thuế tiền lương dành cho An sinh xã hội được áp dụng với tổng tỷ lệ 12,4%, trong đó người lao động và người sử dụng lao động mỗi bên chịu 6,2%. Đối với người lao động tự do, mức đóng tương đương toàn bộ 12,4%. Năm 2026, mức thu nhập chịu thuế An sinh xã hội tối đa là 184.500 USD.

Một công cụ tính toán mới của Viện Cato cho thấy, nếu toàn bộ khoảng thiếu hụt được xử lý chỉ bằng việc tăng thuế tiền lương, mức thuế kết hợp có thể cần tăng đáng kể.

Cato dẫn mức 16,65% theo ước tính của báo cáo Trustees năm 2026 và 17,31% theo ước tính được CBO sử dụng trong các dự báo dài hạn trước đó. Theo mô hình của Cato, một lao động toàn thời gian có thu nhập khoảng 61.583 USD/năm có thể phải chịu thêm khoảng 2.617–3.024 USD tiền thuế mỗi năm, tùy mức thuế được lựa chọn.

Đây là con số đáng chú ý bởi nó tương đương một khoản chi phí đáng kể đối với các hộ gia đình có thu nhập trung bình.

Romina Boccia, giám đốc phụ trách ngân sách và phúc lợi tại Cato, cho rằng mức tăng này tương đương khoảng hai tháng tiền thuê nhà trung bình tại Mỹ, theo phân tích của tổ chức này.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng con số 2.617–3.024 USD là mức tăng thuế tính trên tổng nghĩa vụ thuế tiền lương trong các kịch bản của Cato, không đồng nghĩa toàn bộ số tiền đó nhất thiết sẽ được khấu trừ trực tiếp khỏi tiền lương thực nhận của một nhân viên.

Vì sao người lao động không nhất thiết phải tự trả toàn bộ khoản tăng?

Thuế An sinh xã hội hiện được chia giữa người lao động và doanh nghiệp.

Với lao động làm công ăn lương, người lao động chịu 6,2% và chủ sử dụng lao động chịu 6,2%. Trong khi đó, người tự kinh doanh phải chịu phần tương đương cả hai bên theo cơ chế thuế dành cho lao động tự doanh.

Do đó, nếu Quốc hội chỉ tăng thuế suất, tác động trên bảng lương có thể không giống nhau giữa người lao động làm thuê và người tự doanh.

Nhưng câu chuyện không dừng ở khoản tiền bị khấu trừ trực tiếp.

Theo nghiên cứu của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), gánh nặng kinh tế của thuế tiền lương có thể được phân bổ giữa người lao động, vốn và các yếu tố sản xuất khác. Một nghiên cứu của CBO ước tính trong ngắn hạn, khoảng 58% gánh nặng của một thay đổi thuế tiền lương áp dụng trên toàn bộ thu nhập có thể rơi vào người lao động; phần còn lại được phân bổ sang các yếu tố khác. CBO cũng nhấn mạnh tác động dài hạn phụ thuộc vào cách thiết kế thuế và cách nguồn thu được sử dụng.

Điều này có nghĩa là tác động thực tế của việc tăng thuế có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức: tiền lương tăng chậm hơn, tổng chi phí lao động thay đổi hoặc doanh nghiệp điều chỉnh cơ cấu tuyển dụng và tiền công.

Tăng thuế có thể ảnh hưởng đến tiền lương theo cách gián tiếp

Một trong những vấn đề phức tạp nhất của thuế tiền lương là người lao động có thể không nhìn thấy toàn bộ chi phí trên bảng lương.

Trong lý thuyết kinh tế, nếu doanh nghiệp phải trả thêm chi phí thuế cho mỗi nhân viên, một phần chi phí đó có thể được phản ánh vào mức lương mà doanh nghiệp sẵn sàng trả.

Nói cách khác, người lao động có thể không phải trực tiếp đóng toàn bộ phần thuế của doanh nghiệp, nhưng có thể chịu một phần tác động thông qua tốc độ tăng lương hoặc tổng mức bồi thường.

CBO từng nghiên cứu vấn đề này và ước tính phần gánh nặng thuế rơi vào người lao động thay đổi tùy loại thuế, thời gian và cách nền kinh tế điều chỉnh. Vì vậy, không nên hiểu con số thuế tăng thêm trên lý thuyết là khoản tiền chắc chắn bị trừ thẳng khỏi tiền lương của từng người.

Đây cũng là lý do cuộc tranh luận về cải cách Social Security không đơn giản là câu chuyện “tăng thuế bao nhiêu”.

Nó còn liên quan đến tiền lương, việc làm, tiết kiệm, đầu tư và tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

Vì sao Social Security đang đối mặt với áp lực tài chính?

Báo cáo Trustees năm 2026 cho thấy tổng chi phí của hệ thống OASDI tiếp tục cao hơn tổng thu nhập. Trong năm 2026, tổng thu nhập của OASDI được dự báo khoảng 1.493 tỷ USD, trong khi tổng chi phí khoảng 1.697 tỷ USD theo các giả định trung gian.

Quỹ OASI riêng biệt dự kiến cạn dự trữ vào quý IV/2032. Khi đó, nếu không có thay đổi về luật, nguồn thu đang tiếp tục chảy vào quỹ chỉ đủ để thanh toán khoảng 78% trợ cấp theo lịch hiện hành.

Đối với hai quỹ OASI và DI kết hợp, thời điểm cạn dự trữ được dự báo là quý III/2034, với khả năng thanh toán khoảng 83% trợ cấp theo lịch tại thời điểm đó.

Vì vậy, khi nói Social Security có nguy cơ “cạn tiền”, điều đó không có nghĩa toàn bộ chương trình sẽ ngừng trả trợ cấp. Vấn đề là nguồn thu hiện hành sẽ không đủ để chi trả toàn bộ mức trợ cấp được quy định nếu không có thay đổi chính sách.

Một phương án khác: tăng thuế với người có thu nhập cao

Một đề xuất khác trong cuộc tranh luận là nâng hoặc loại bỏ mức trần thu nhập chịu thuế An sinh xã hội.

Năm 2026, thuế OASDI chỉ áp dụng đối với thu nhập tối đa 184.500 USD. Phần thu nhập cao hơn mức này hiện không chịu thuế Social Security theo cùng cơ chế.

Một số chính trị gia và nhóm chính sách đã đề xuất thay đổi giới hạn này để tăng nguồn thu từ nhóm có thu nhập cao hơn.

Cơ quan An sinh Xã hội cũng công bố các mô hình đánh giá nhiều phương án khác nhau. Chẳng hạn, một số đề xuất sẽ loại bỏ mức trần thu nhập chịu thuế hoặc mở rộng đáng kể phần thu nhập thuộc diện chịu thuế. Các phương án có thể tạo ra những mức cải thiện tài chính khác nhau tùy cách thiết kế và có hay không việc cộng thêm quyền lợi tương ứng cho phần thu nhập bị đánh thuế.

Điều quan trọng là đây không phải một phép tính đơn giản trong đó cứ đánh thuế thêm thu nhập cao là toàn bộ vấn đề tài chính của Social Security được giải quyết vĩnh viễn.

Hiệu quả còn phụ thuộc vào quy mô thay đổi, thời điểm áp dụng và những điều chỉnh khác đi kèm.

Tăng tuổi nghỉ hưu cũng là một lựa chọn đang được tranh luận

Ngoài tăng thuế, một phương án khác là thay đổi tuổi nghỉ hưu đầy đủ (Full Retirement Age – FRA).

Theo luật hiện hành, FRA đối với nhiều thế hệ người lao động được nâng dần lên 67 tuổi. Một số đề xuất chính sách trước đây đã đưa ra khả năng nâng FRA lên 69 tuổi.

Trung tâm Tiến bộ Hoa Kỳ (CAP), trong một phân tích năm 2024, ước tính rằng nếu FRA tăng từ 67 lên 69 theo một đề xuất cụ thể, trợ cấp của những người nghỉ hưu mới có thể giảm khoảng 12,5% đến 14,3% khi thay đổi được thực hiện đầy đủ. CAP cũng ước tính một người nghỉ hưu có mức lương trung vị trong mô hình của họ có thể mất khoảng 46.104–99.252 USD trong 10 năm, tùy thời điểm nhận trợ cấp.

Đây là ước tính của CAP đối với một đề xuất cụ thể, không phải dự báo rằng mức trợ cấp Social Security chắc chắn sẽ giảm theo những con số này.

Việc nâng tuổi nghỉ hưu vì thế tiếp tục là chủ đề gây tranh luận trong các cuộc thảo luận chính sách về tương lai của chương trình.

Điều chỉnh COLA cũng có thể tác động đến người hưởng trợ cấp

Một hướng khác liên quan đến COLA, tức mức điều chỉnh trợ cấp theo chi phí sinh hoạt.

Một số đề xuất hướng tới việc thay đổi cách tính COLA để giảm tốc độ tăng chi phí của chương trình. Nhưng cách tiếp cận này cũng gây tranh luận vì một thay đổi nhỏ trong công thức có thể tích lũy thành khác biệt đáng kể sau nhiều năm nhận trợ cấp.

Gần đây, AARP đã phân tích một đề xuất COLA cố định theo số tiền, trong đó mức tăng được tính dựa trên quyền lợi của người hưởng ở phân vị thứ 20. Theo AARP, cách tiếp cận này sẽ khiến 80% người hưởng nhận mức bảo vệ trước lạm phát thấp hơn so với công thức COLA hiện hành.

Điều này cho thấy việc cải cách Social Security không chỉ là câu chuyện về tăng nguồn thu. Bất kỳ thay đổi nào đối với công thức trợ cấp cũng có thể tạo ra nhóm được lợi và nhóm chịu tác động khác nhau.

Có thể cần kết hợp nhiều giải pháp

Một điểm đáng chú ý trong cuộc tranh luận hiện nay là khoảng thiếu hụt tài chính của Social Security có quy mô lớn, trong khi mỗi phương án riêng lẻ đều có giới hạn.

Tăng thuế tiền lương có thể tạo thêm nguồn thu nhưng làm tăng chi phí đối với người lao động và doanh nghiệp.

Tăng mức thu nhập chịu thuế có thể tập trung phần lớn tác động vào nhóm thu nhập cao hơn nhưng vẫn phải được thiết kế để tạo đủ nguồn thu trong dài hạn.

Tăng tuổi nghỉ hưu có thể làm giảm tốc độ tăng chi phí nhưng đồng thời làm thay đổi mức trợ cấp của các thế hệ tương lai.

Điều chỉnh COLA có thể tạo ra tiết kiệm theo thời gian nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng trợ cấp theo kịp chi phí sinh hoạt.

Vì vậy, một số chuyên gia cho rằng giải pháp cuối cùng có thể là sự kết hợp của nhiều biện pháp thay vì chỉ dựa vào một công cụ duy nhất.

Người Mỹ thực sự có thể mất bao nhiêu tiền?

Câu trả lời phụ thuộc vào chính sách cuối cùng được Quốc hội thông qua.

Con số 2.617–3.024 USD/năm đang được nhắc tới là kết quả từ mô hình của Cato đối với một lao động toàn thời gian có thu nhập khoảng 61.583 USD và các mức thuế tiền lương cần thiết để xử lý toàn bộ khoảng thiếu hụt bằng tăng thuế. Đây không phải khoản thuế mà mọi người Mỹ chắc chắn sẽ phải trả.

Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào mức thuế mới, mức thu nhập chịu thuế, cách chia sẻ chi phí giữa người lao động và chủ doanh nghiệp cũng như những chính sách khác được ban hành đồng thời.

Do đó, con số 3.000 USD nên được hiểu là một kịch bản định lượng, không phải dự báo chắc chắn về số tiền bị trừ khỏi tiền lương của mọi người lao động Mỹ.

Bài toán Social Security ngày càng khó trì hoãn

Vấn đề tài chính của Social Security đang chuyển từ một câu chuyện dài hạn thành một bài toán chính sách có thời hạn rõ hơn. Báo cáo 2026 cho thấy quỹ OASI có thể duy trì thanh toán đầy đủ đến quý IV/2032, trong khi hai quỹ OASDI kết hợp được dự báo cạn dự trữ vào quý III/2034.

Điều đó đồng nghĩa với việc các nhà hoạch định chính sách có một khoảng thời gian hữu hạn để lựa chọn cách điều chỉnh hệ thống.

Tăng thuế có thể bổ sung nguồn thu nhưng tạo thêm gánh nặng cho người lao động và doanh nghiệp. Điều chỉnh quyền lợi có thể giảm chi phí nhưng tác động trực tiếp đến thu nhập của người nghỉ hưu. Thay đổi tuổi nghỉ hưu hoặc COLA cũng có những hệ quả riêng.

Vì vậy, câu hỏi lớn không chỉ là “tăng thuế bao nhiêu?”, mà còn là ai sẽ chịu chi phí, trong thời gian bao lâu và mức độ bảo vệ quyền lợi của các thế hệ khác nhau sẽ được cân bằng như thế nào.

Với người lao động Mỹ, đây là vấn đề có thể tác động trực tiếp đến tiền lương hiện tại, khả năng tiết kiệm và kỳ vọng về thu nhập khi nghỉ hưu. Với chính phủ, đây là bài toán cân đối giữa nguồn thu, chi tiêu và tính bền vững của một chương trình đã tồn tại hàng thập kỷ.

Những câu hỏi thường gặp về việc tăng thuế An sinh xã hội

1. Thuế An sinh xã hội hiện tại ở Mỹ là bao nhiêu?

Tổng thuế OASDI hiện là 12,4% tiền lương chịu thuế, trong đó người lao động và chủ sử dụng lao động mỗi bên đóng 6,2%. Người tự kinh doanh chịu mức tương đương tổng hai phần. Năm 2026, mức thu nhập chịu thuế tối đa là 184.500 USD.

2. Quỹ An sinh xã hội Mỹ có thực sự cạn tiền vào năm 2032 không?

Báo cáo 2026 của Trustees dự báo quỹ OASI sẽ cạn dự trữ vào quý IV/2032. Tuy nhiên, chương trình vẫn có nguồn thu liên tục từ thuế và các nguồn khác. Nếu không có thay đổi luật, nguồn thu này được dự báo đủ để chi trả khoảng 78% trợ cấp theo lịch tại thời điểm OASI cạn dự trữ.

3. Có phải người lao động nào cũng sẽ mất 3.000 USD mỗi năm?

Không. Mức 2.617–3.024 USD là kết quả từ một mô hình của Cato đối với một lao động toàn thời gian có thu nhập khoảng 61.583 USD trong kịch bản tăng thuế để xử lý toàn bộ thiếu hụt. Mức tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào chính sách được áp dụng.

4. Vì sao tăng thuế có thể ảnh hưởng đến tiền lương?

Do chi phí thuế của doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến tổng chi phí thuê lao động. CBO cho rằng một phần gánh nặng kinh tế của thuế tiền lương có thể được chuyển sang người lao động thông qua thị trường lao động, nhưng tỷ lệ này phụ thuộc vào thiết kế chính sách và thời gian điều chỉnh của nền kinh tế.

5. Mỹ còn những cách nào khác để củng cố Social Security?

Các phương án được thảo luận gồm tăng hoặc loại bỏ mức trần thu nhập chịu thuế, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu đầy đủ, thay đổi công thức COLA, điều chỉnh mức trợ cấp hoặc kết hợp nhiều biện pháp. Mỗi phương án có tác động tài chính và phân phối khác nhau.