Bang New Mexico đang yêu cầu Meta Platforms phải trả khoản tiền phạt từ 35 tỷ đến 40 tỷ USD sau khi bồi thẩm đoàn kết luận công ty đã đưa ra những tuyên bố gây hiểu lầm cho người dùng Facebook về quyền riêng tư dữ liệu.
Yêu cầu được đưa ra tại phiên điều trần ngày 1/10/2026 ở Santa Fe, sau khi bồi thẩm đoàn hồi cuối tháng 9 xác định Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang hơn 43 triệu lần.
Vụ kiện bắt nguồn từ những tranh cãi xung quanh Cambridge Analytica, công ty tư vấn chính trị của Anh từng làm việc với chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016 của Donald Trump. Vụ bê bối từng gây chấn động ngành công nghệ khi dữ liệu của tới khoảng 87 triệu người dùng Facebook được thu thập thông qua một ứng dụng của bên thứ ba mà không có sự đồng ý của họ.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Meta chưa bị buộc phải trả 35-40 tỷ USD. Đây là mức mà bang New Mexico đang yêu cầu. Thẩm phán Francis Mathew mới là người quyết định khoản phạt cuối cùng. Theo diễn biến mới nhất, ông dự kiến đưa ra phán quyết trong tháng 10.
New Mexico muốn Meta chịu khoản phạt lên tới 40 tỷ USD
Tại phiên điều trần ở Santa Fe, luật sư Randi McGinn đại diện cho bang New Mexico đề nghị thẩm phán Francis Mathew áp dụng khoản phạt từ 35 tỷ đến 40 tỷ USD đối với Meta.
Đây là một con số đặc biệt lớn nếu so với nhiều vụ kiện dân sự trước đây liên quan các công ty công nghệ.
Lập luận của New Mexico dựa trên số lượng vi phạm mà bồi thẩm đoàn xác định trong phiên xét xử. Theo phán quyết, Meta đã vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang hơn 43 triệu lần thông qua các tuyên bố bị xác định là gây hiểu lầm.
Luật của New Mexico cho phép thẩm phán áp dụng mức phạt lên tới 5.000 USD cho mỗi hành vi vi phạm.
Nếu nhân số lượng vi phạm với mức tối đa 5.000 USD, tổng số tiền phạt về lý thuyết có thể lên tới khoảng 219 tỷ USD.
Tuy nhiên, chính phía New Mexico cũng thừa nhận rằng áp dụng toàn bộ mức phạt tối đa có thể đặt ra vấn đề về quy trình tố tụng công bằng theo Hiến pháp Mỹ.
Vì vậy, bang đề xuất mức thấp hơn đáng kể, từ 35 tỷ đến 40 tỷ USD.
Bồi thẩm đoàn đã kết luận điều gì?
Trọng tâm của vụ kiện không đơn thuần là việc dữ liệu Facebook từng bị Cambridge Analytica tiếp cận.
Vụ kiện được New Mexico đệ trình năm 2021, cáo buộc Meta đã gây hiểu lầm cho người dùng tại bang về nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động của Facebook.
Các cáo buộc tập trung vào những nội dung như:
- Ai có thể tiếp cận dữ liệu cá nhân của người dùng.
- Người dùng có thể kiểm soát dữ liệu của mình đến mức nào.
- Cách Facebook xử lý thông tin sai lệch.
- Cách nền tảng xử lý nội dung thù hận.
- Các chính sách và tuyên bố của Meta về mức độ an toàn của nền tảng.
- Cách công ty quản lý dữ liệu được chia sẻ với các bên thứ ba.
Trong phiên xét xử, bồi thẩm đoàn xem xét 29 tuyên bố được đưa ra bởi Meta và các lãnh đạo của công ty.
Kết quả, 26 trong số 29 tuyên bố bị xác định là gây hiểu lầm. Bồi thẩm đoàn sau đó xác định số lượng vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của New Mexico vượt quá 43 triệu lần.
Đây là cơ sở quan trọng để bang New Mexico yêu cầu một khoản phạt rất lớn.
Vụ kiện bắt nguồn từ bê bối Cambridge Analytica
Cambridge Analytica trở thành một trong những bê bối lớn nhất trong lịch sử mạng xã hội sau khi thông tin về việc thu thập dữ liệu người dùng Facebook được công bố.
Theo cáo buộc được nêu trong vụ án, dữ liệu của khoảng 87 triệu người dùng Facebook có thể đã được thu thập thông qua một ứng dụng của bên thứ ba mà người dùng không đồng ý trực tiếp cho việc sử dụng dữ liệu theo cách đó.
Sự việc đã đặt ra câu hỏi lớn về cách Facebook cho phép ứng dụng bên ngoài tiếp cận dữ liệu cá nhân.
Bê bối cũng làm gia tăng áp lực đối với Meta về cách công ty thông báo cho người dùng về quyền riêng tư và cách dữ liệu cá nhân được quản lý.
Mặc dù sự kiện Cambridge Analytica xảy ra gần một thập kỷ trước, những tranh chấp pháp lý phát sinh từ cách Facebook xử lý dữ liệu vẫn tiếp tục kéo dài.
Vụ kiện tại New Mexico là một ví dụ đáng chú ý cho thấy những vấn đề về quyền riêng tư dữ liệu có thể tạo ra hậu quả pháp lý trong nhiều năm sau khi sự việc xảy ra.
Meta phản đối mức phạt 35-40 tỷ USD
Meta không đồng ý với yêu cầu của bang New Mexico.
Tại phiên điều trần, luật sư Matt Nicholson gọi khoản phạt mà bang yêu cầu là một mức phạt khổng lồ và lập luận rằng nó có thể vi phạm nhiều quy định của Hiến pháp Mỹ.
Trong hồ sơ gửi tòa, Meta đề nghị thẩm phán giới hạn mức phạt ở khoảng 3,45 tỷ USD.
Công ty cũng đưa ra một lập luận quan trọng: mặc dù bồi thẩm đoàn kết luận một số tuyên bố của Meta gây hiểu lầm, New Mexico không chứng minh được rằng một người tiêu dùng cụ thể đã thực sự bị lừa dối hoặc chịu thiệt hại theo cách mà bang cáo buộc.
Meta cũng nhấn mạnh rằng công ty không bán dữ liệu người dùng.
Phía Meta lập luận rằng những tuyên bố được đưa ra tại phiên tòa có thể đã bị lựa chọn riêng lẻ, tách khỏi bối cảnh đầy đủ. Công ty cũng cho rằng họ từng thừa nhận rằng cách xử lý thông tin sai lệch và vấn đề quyền riêng tư không phải lúc nào cũng hoàn hảo.
Vì sao New Mexico không yêu cầu toàn bộ 219 tỷ USD?
Đây là một trong những điểm đáng chú ý nhất của phiên điều trần.
Về mặt lý thuyết, hơn 43 triệu vi phạm nhân với mức tối đa 5.000 USD cho mỗi vi phạm có thể tạo ra khoản tiền phạt khoảng 219 tỷ USD.
Tuy nhiên, luật sư Randi McGinn thừa nhận rằng mức phạt như vậy có thể quá lớn để đáp ứng các yêu cầu về thủ tục tố tụng công bằng theo Hiến pháp Mỹ.
Thay vì yêu cầu toàn bộ số tiền trên, New Mexico đề xuất 35-40 tỷ USD.
Theo lập luận của bang, khoản tiền này đủ lớn để tạo ra tác động đáng kể đối với Meta nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức phạt lý thuyết tối đa.
Tại phiên điều trần, McGinn cho rằng một khoản phạt phải đủ lớn để tạo ra tác dụng răn đe đối với một công ty có quy mô như Meta.
Thẩm phán Francis Mathew sẽ quyết định mức phạt
Bồi thẩm đoàn đã đưa ra kết luận về các hành vi vi phạm.
Nhưng mức tiền phạt cuối cùng vẫn chưa được quyết định.
Thẩm phán Francis Mathew, người chủ trì phiên xét xử tại Tòa án Tư pháp Khu vực thứ nhất của New Mexico ở Santa Fe, sẽ quyết định khoản tiền Meta phải trả.
Trong phiên điều trần, Mathew đặt câu hỏi về lập luận của Meta liên quan đến việc giảm mức phạt và nhấn mạnh rằng khi một bên lựa chọn đưa vụ việc ra xét xử, họ cũng phải chấp nhận những rủi ro đi kèm với quá trình xét xử.
Theo các nguồn tin địa phương, thẩm phán cho biết ông dự kiến đưa ra quyết định về mức phạt vào cuối tháng 10.
Do đó, con số 35-40 tỷ USD hiện tại cần được hiểu là yêu cầu của nguyên đơn, không phải nghĩa vụ thanh toán cuối cùng của Meta.
Khoản phạt 40 tỷ USD có ý nghĩa gì với Meta?
Nếu thẩm phán chấp thuận mức phạt gần với yêu cầu của New Mexico, đây sẽ là một khoản chi phí cực lớn đối với Meta.
Tác động không chỉ nằm ở số tiền phải trả.
Một phán quyết lớn có thể làm gia tăng sự chú ý của nhà đầu tư đối với rủi ro pháp lý liên quan đến dữ liệu người dùng, cách nền tảng xử lý nội dung và trách nhiệm của các công ty công nghệ.
Phía New Mexico lập luận rằng mức phạt phải đủ lớn để tạo ra tác động thực tế đối với Meta, trong đó có ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.
Tuy nhiên, Meta cho rằng mức phạt như vậy sẽ không tương xứng với hành vi được xét xử và có thể vi phạm các nguyên tắc hiến pháp.
Do đó, cuộc tranh luận trước mắt không chỉ là Meta có vi phạm hay không, mà còn là mức phạt nào được coi là hợp pháp và tương xứng với những vi phạm đã được xác định.
Vụ kiện có thể tạo tiền lệ cho ngành công nghệ?
Một trong những lý do khiến vụ việc được giới công nghệ quan tâm là quy mô của khoản phạt được đề xuất.
Nếu một công ty nền tảng có thể phải đối mặt với hàng chục tỷ USD tiền phạt dựa trên số lần người dùng tiếp nhận những tuyên bố bị xác định là gây hiểu lầm, các doanh nghiệp công nghệ khác cũng có thể phải xem xét kỹ hơn cách họ truyền đạt chính sách quyền riêng tư và các cam kết với người dùng.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các công ty công nghệ đang ngày càng xử lý lượng dữ liệu cá nhân khổng lồ.
Các vấn đề như quảng cáo cá nhân hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu hành vi, nội dung do người dùng tạo và chia sẻ dữ liệu với bên thứ ba đều đang trở thành những lĩnh vực có rủi ro pháp lý cao hơn.
Tuy nhiên, việc vụ án New Mexico tạo ra tiền lệ rộng đến đâu còn phụ thuộc vào phán quyết cuối cùng của tòa cũng như quá trình kháng cáo nếu Meta tiếp tục theo đuổi vụ việc.
Meta đang đối mặt với áp lực pháp lý rộng hơn
Vụ kiện quyền riêng tư tại New Mexico không phải tranh chấp pháp lý duy nhất Meta đang phải xử lý.
Công ty trong những năm gần đây phải đối mặt với nhiều cuộc điều tra và vụ kiện liên quan đến quyền riêng tư, an toàn trẻ em, nội dung trên nền tảng và cách thiết kế sản phẩm.
Riêng tại New Mexico, bang trước đó cũng đã có một vụ kiện khác liên quan đến tác động của Facebook và Instagram đối với trẻ vị thành niên. Vụ việc này dẫn tới một phán quyết và các khoản tiền liên quan đến chương trình hỗ trợ giải quyết vấn đề sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.
Điều đó cho thấy rủi ro pháp lý đối với Meta không chỉ đến từ một vụ kiện đơn lẻ.
Các cơ quan quản lý và chính quyền bang tại Mỹ ngày càng chú ý đến cách những nền tảng lớn xử lý dữ liệu, nội dung và người dùng trẻ tuổi.
Người dùng Facebook được gì từ vụ kiện?
Về phía người dùng, vấn đề quan trọng nhất không chỉ nằm ở khoản tiền phạt.
New Mexico cũng yêu cầu Meta thực hiện những thay đổi liên quan đến việc công bố thông tin và quản lý dữ liệu.
Theo Reuters, bang đã đề nghị các biện pháp vận hành bổ sung, trong đó có cập nhật cách công ty công bố thông tin và kiểm toán hoạt động quản lý dữ liệu.
Nếu những yêu cầu này được tòa chấp thuận, tác động của vụ kiện có thể kéo dài hơn nhiều so với một khoản thanh toán tài chính.
Các công ty mạng xã hội có thể phải minh bạch hơn về cách dữ liệu được sử dụng, ai có thể tiếp cận dữ liệu và những biện pháp bảo vệ nào được áp dụng.
Vụ kiện giữa bang New Mexico và Meta đang bước vào giai đoạn quan trọng nhất khi thẩm phán phải xác định mức phạt sau phán quyết của bồi thẩm đoàn.
New Mexico muốn Meta trả từ 35 tỷ đến 40 tỷ USD, trong khi Meta đề nghị giới hạn khoản phạt ở khoảng 3,45 tỷ USD. Khoảng cách giữa hai bên là rất lớn.
Điểm đáng chú ý là bồi thẩm đoàn đã xác định 26 trong số 29 tuyên bố được xem xét là gây hiểu lầm và cho rằng Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang hơn 43 triệu lần.
Tuy nhiên, 35-40 tỷ USD chưa phải số tiền Meta chắc chắn phải trả. Đây chỉ là yêu cầu của bang. Mức phạt cuối cùng sẽ phụ thuộc vào quyết định của thẩm phán Francis Mathew và có thể tiếp tục chịu tác động từ các thủ tục kháng cáo sau đó.
Ở góc độ rộng hơn, vụ kiện cho thấy quyền riêng tư dữ liệu đang trở thành một rủi ro pháp lý ngày càng đáng kể đối với các công ty công nghệ lớn.
Cambridge Analytica có thể đã trở thành một câu chuyện từ gần một thập kỷ trước, nhưng những tranh luận về dữ liệu người dùng, tính minh bạch và trách nhiệm của các nền tảng vẫn tiếp tục tạo ra những hệ quả tài chính và pháp lý rất lớn.
Nguồn tham khảo: Reuters; Albuquerque Journal; Source New Mexico; hồ sơ vụ án State of New Mexico et al. v. Meta Platforms, Inc., số D-101-CV-2021-00132, Tòa án Tư pháp Khu vực thứ nhất của New Mexico.
Những câu hỏi về vụ kiện tụng của Meta
Meta đã chắc chắn phải trả 40 tỷ USD chưa?
Chưa. 35-40 tỷ USD là mức phạt mà bang New Mexico yêu cầu, còn thẩm phán Francis Mathew mới là người quyết định khoản tiền cuối cùng. Ông dự kiến đưa ra phán quyết trong tháng 10/2026.
Vì sao Meta bị kiện tại New Mexico?
Vụ kiện được đệ trình năm 2021, cáo buộc Meta gây hiểu lầm cho người dùng về quyền riêng tư dữ liệu, cách bên thứ ba có thể tiếp cận thông tin và cách nền tảng xử lý thông tin sai lệch, nội dung thù hận cùng một số vấn đề khác.
Bồi thẩm đoàn kết luận Meta vi phạm bao nhiêu lần?
Bồi thẩm đoàn xác định Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của New Mexico hơn 43 triệu lần, dựa trên số lượng người được cho là đã tiếp nhận các tuyên bố bị xác định là gây hiểu lầm.
Vì sao số tiền phạt lý thuyết có thể lên tới 219 tỷ USD?
Luật New Mexico cho phép mức phạt tối đa 5.000 USD cho mỗi vi phạm. Với hơn 43 triệu vi phạm, tổng mức phạt lý thuyết có thể vượt 219 tỷ USD. Tuy nhiên, New Mexico chỉ yêu cầu 35-40 tỷ USD do lo ngại mức tối đa có thể đặt ra vấn đề về thủ tục tố tụng công bằng.
Meta muốn mức phạt bao nhiêu?
Trong hồ sơ gửi tòa, Meta đề nghị giới hạn mức phạt ở khoảng 3,45 tỷ USD. Công ty cho rằng New Mexico chưa chứng minh được người tiêu dùng thực tế bị lừa dối và phản đối mức phạt hàng chục tỷ USD.
Cambridge Analytica liên quan gì đến vụ kiện?
Cambridge Analytica là tâm điểm của bê bối dữ liệu Facebook năm 2018. Dữ liệu của tới khoảng 87 triệu người dùng được cho là đã bị thu thập thông qua một ứng dụng bên thứ ba mà không có sự đồng ý của người dùng theo cách phù hợp. Vụ việc trở thành nền tảng quan trọng cho những tranh luận về quyền riêng tư dữ liệu của Facebook và sau đó là Meta.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Meta?
Trong ngắn hạn, thị trường sẽ tập trung vào quyết định của thẩm phán Francis Mathew.
Có ba vấn đề đặc biệt đáng chú ý.
Thứ nhất là mức phạt cuối cùng sẽ gần với yêu cầu 35-40 tỷ USD của New Mexico hay gần với mức 3,45 tỷ USD mà Meta đề xuất.
Thứ hai là liệu tòa án có yêu cầu Meta thực hiện thêm các thay đổi liên quan đến chính sách dữ liệu và công bố thông tin hay không.
Thứ ba là khả năng Meta kháng cáo nếu công ty không đồng ý với phán quyết.
Do đó, ngay cả khi tòa đưa ra mức phạt cuối cùng trong tháng 10, vụ việc có thể chưa kết thúc hoàn toàn về mặt pháp lý.
