Mỹ cảnh báo cuộc đua AI với Trung Quốc: “Nếu họ vượt mặt chúng ta, mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa”

Cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc đang ngày càng vượt ra ngoài phạm vi của một cuộc đua công nghệ thông thường. Tại Washington, nhiều quan chức Mỹ xem năng lực AI là một trong những yếu tố có thể quyết định sức mạnh kinh tế, quốc phòng và vị thế chiến lược của hai cường quốc trong những năm tới.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mới đây đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về nguy cơ Mỹ thất bại trong cuộc đua AI với Trung Quốc. Phát biểu tại một sự kiện của Breitbart News ở Washington hôm thứ Ba, ông nhấn mạnh rằng nếu Trung Quốc vượt Mỹ về trí tuệ nhân tạo, những lợi thế khác mà Washington đang sở hữu có thể không còn nhiều ý nghĩa.

“Nếu Trung Quốc thắng trong cuộc chiến này thì sẽ không còn ngày mai nữa”, Bessent nói, đồng thời ám chỉ rằng ngay cả ngân sách quốc phòng khổng lồ của Mỹ cũng có thể không đủ để đảm bảo lợi thế chiến lược nếu quốc gia này bị đối thủ vượt qua về AI.

Theo ông, nếu Trung Quốc vượt Mỹ về trí tuệ nhân tạo, “mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa”.

Những phát biểu trên cho thấy mức độ quan trọng mà chính quyền Mỹ đang đặt vào cuộc cạnh tranh AI. Đây không đơn thuần là câu chuyện về việc công ty nào sở hữu mô hình ngôn ngữ lớn tốt hơn, mà còn liên quan tới năng lực tính toán, dữ liệu, chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lượng và khả năng triển khai AI trên quy mô lớn.

Trung tâm dữ liệu trở thành một phần của cuộc cạnh tranh AI

Một trong những vấn đề đang gây tranh luận tại Mỹ là tốc độ xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo.

Các hệ thống AI tiên tiến cần lượng lớn năng lực tính toán. Để đáp ứng nhu cầu này, các doanh nghiệp công nghệ phải đầu tư những trung tâm dữ liệu có quy mô rất lớn, kéo theo nhu cầu đáng kể về điện năng, đất đai, hệ thống truyền tải và cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang vấp phải sự phản đối tại một số cộng đồng dân cư Mỹ. Người dân lo ngại về mức tiêu thụ điện, tác động tới hạ tầng địa phương và những thay đổi đối với môi trường sống.

Chính sự phản ứng này đã trở thành một phần trong cuộc tranh luận rộng hơn về tương lai AI của Mỹ.

Cuối tháng trước, Tổng thống Donald Trump cảnh báo rằng phản ứng dữ dội ngày càng tăng đối với các dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể gây tổn hại cho nền kinh tế và thậm chí trao lợi thế cho Trung Quốc trong lĩnh vực AI.

Điều này phản ánh một bài toán khó đối với Washington: Mỹ cần đầu tư nhanh và mạnh vào hạ tầng AI để duy trì vị thế dẫn đầu, nhưng đồng thời phải giải quyết những tác động kinh tế, môi trường và xã hội phát sinh từ quá trình mở rộng đó.

Trung Quốc đang mở rộng hạ tầng AI ra ngoài các thành phố lớn

Trong khi Mỹ tranh luận về tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng phục vụ AI.

Nhiều dự án mới tại Trung Quốc được xây dựng ở những khu vực cách xa các thành phố lớn. Một số trung tâm dữ liệu được đặt tại những vùng dân cư thưa thớt ở phía bắc và tây bắc đất nước.

Việc phân bổ hạ tầng tại những khu vực này có thể giúp Trung Quốc tận dụng quỹ đất, nguồn năng lượng và không gian lớn để phục vụ các hệ thống tính toán ngày càng đòi hỏi nhiều tài nguyên.

Đây cũng là một trong những yếu tố khiến Washington quan tâm đến khả năng Trung Quốc có thể nhanh chóng mở rộng năng lực AI.

Cuộc đua AI vì vậy không chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm của các công ty công nghệ. Nó còn diễn ra trên quy mô hạ tầng quốc gia, từ hệ thống điện, trung tâm dữ liệu cho tới chuỗi cung ứng chip và các mạng lưới tính toán.

AI giá rẻ của Trung Quốc tạo thêm sức ép cho Mỹ

Một vấn đề khác được Scott Bessent nhấn mạnh là khả năng Trung Quốc phát triển các mô hình AI có công nghệ mở, năng lực gần với những sản phẩm tiên tiến của Mỹ nhưng có chi phí thấp hơn đáng kể.

Nếu xu hướng này tiếp tục, lợi thế công nghệ của Mỹ có thể gặp một thách thức mới.

Trong nhiều năm, Washington đã tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc đối với những công nghệ bán dẫn và năng lực tính toán tiên tiến nhất. Mục tiêu là làm chậm khả năng phát triển các hệ thống AI hiện đại của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, việc một số doanh nghiệp Trung Quốc phát triển các mô hình có tính cạnh tranh với chi phí thấp đang đặt ra câu hỏi về hiệu quả của chiến lược hạn chế công nghệ.

Nếu các mô hình AI mạnh có thể được phát triển hoặc sử dụng với chi phí ngày càng thấp, lợi thế của những công ty sở hữu nguồn lực tính toán khổng lồ có thể bị thu hẹp.

Đây chính là lý do cuộc cạnh tranh AI hiện nay không chỉ xoay quanh việc ai sở hữu mô hình mạnh nhất, mà còn là ai có thể đưa AI đến nhiều người dùng nhất với chi phí thấp nhất.

Mỹ cáo buộc các công ty Trung Quốc khai thác mô hình AI tiên tiến

Trong một diễn biến đáng chú ý khác, các cơ quan chính phủ Mỹ ngày thứ Ba cho biết một số công ty AI Trung Quốc, bao gồm Alibaba Group Holding Ltd., DeepSeek và Moonshot AI, đã thu được lượng lớn token thông qua hàng triệu giao dịch hoặc yêu cầu gửi tới các mô hình AI tiên tiến của Mỹ.

Theo tuyên bố, hoạt động này được cho là diễn ra ít nhất từ cuối năm 2024 và liên quan tới những mô hình AI của các công ty Mỹ như Anthropic, Alphabet và xAI.

Các cơ quan Mỹ cho rằng lượng dữ liệu thu được có thể lên tới hàng tỷ token.

Token trong AI là gì?

Token có thể hiểu đơn giản là những đơn vị dữ liệu mà mô hình AI xử lý trong quá trình huấn luyện hoặc suy luận.

Một câu văn, đoạn văn hoặc yêu cầu của người dùng sẽ được mô hình phân tách thành các token để hệ thống có thể xử lý, dự đoán và tạo ra câu trả lời.

Vì vậy, khi nói một hệ thống AI xử lý hàng tỷ token, điều đó phản ánh quy mô dữ liệu và lượng tương tác rất lớn được đưa vào quá trình vận hành hoặc phát triển mô hình.

FBI, NSA và CISA cho biết trong một tuyên bố rằng các hoạt động nói trên có thể được thực hiện “với sự biết rõ của chính phủ Trung Quốc”.

Nếu những cáo buộc này tiếp tục được xác minh và mở rộng, chúng có thể làm gia tăng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh về quyền sở hữu công nghệ, dữ liệu AI và an ninh quốc gia.

Vì sao Mỹ đặc biệt lo ngại Trung Quốc vượt lên về AI?

Trí tuệ nhân tạo ngày càng được xem là công nghệ nền tảng có thể tác động tới hàng loạt lĩnh vực.

Trong kinh tế, AI có thể giúp doanh nghiệp tự động hóa nhiều quy trình, tăng năng suất và phát triển các sản phẩm mới.

Trong quốc phòng, AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, nhận dạng mục tiêu, lập kế hoạch và nhiều hoạt động khác.

Trong lĩnh vực công nghệ, AI còn có mối liên hệ chặt chẽ với chip bán dẫn, điện toán đám mây, robot, dữ liệu và an ninh mạng.

Do đó, nếu một quốc gia sở hữu ưu thế AI trong thời gian dài, lợi thế đó có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác.

Đây là cơ sở để lý giải tại sao các quan chức Mỹ sử dụng những ngôn từ mạnh mẽ khi nói về cuộc đua AI với Trung Quốc.

Câu nói của Bessent rằng nếu Trung Quốc vượt Mỹ về AI thì “mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa” cho thấy Washington nhìn nhận trí tuệ nhân tạo như một thành tố quan trọng của sức mạnh quốc gia trong thế kỷ XXI.

Mỹ và Trung Quốc chuẩn bị thảo luận về rủi ro an toàn AI

Bên cạnh cạnh tranh, Washington và Bắc Kinh cũng đang có nhu cầu trao đổi về những rủi ro mà AI có thể tạo ra.

Theo Reuters, Mỹ và Trung Quốc đang chuẩn bị thảo luận về rủi ro an toàn của trí tuệ nhân tạo vào giữa tháng 9.

Nếu diễn ra, cuộc thảo luận sẽ có ý nghĩa đáng chú ý bởi nó có thể diễn ra ngay trước cuộc gặp dự kiến giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump tại Washington vào ngày 24/9.

Điều này cho thấy hai quốc gia có thể vừa cạnh tranh quyết liệt về công nghệ, vừa phải tìm kiếm cơ chế đối thoại để kiểm soát những rủi ro mới.

AI đang phát triển với tốc độ nhanh, trong khi những vấn đề liên quan đến an toàn mô hình, dữ liệu, an ninh mạng và khả năng sử dụng AI trong các lĩnh vực nhạy cảm ngày càng trở nên phức tạp.

Cuộc đua AI có thể định hình trật tự công nghệ toàn cầu

Nhìn rộng hơn, cuộc cạnh tranh Mỹ – Trung về trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những cuộc đua công nghệ quan trọng nhất hiện nay.

Mỹ vẫn sở hữu nhiều lợi thế về các công ty công nghệ hàng đầu, hệ sinh thái nghiên cứu và nguồn vốn đầu tư. Trong khi đó, Trung Quốc có thị trường lớn, nguồn nhân lực công nghệ đáng kể và khả năng triển khai hạ tầng trên quy mô rộng.

Sự xuất hiện của những mô hình AI Trung Quốc có chi phí thấp càng làm cuộc cạnh tranh trở nên khó đoán.

Vấn đề quan trọng trong giai đoạn tiếp theo có thể không phải là quốc gia nào tạo ra một mô hình AI gây ấn tượng nhất trong một thời điểm cụ thể, mà là quốc gia nào có khả năng duy trì tốc độ đổi mới, mở rộng hạ tầng và đưa AI vào nền kinh tế với quy mô lớn nhất.

Những cảnh báo từ Washington cho thấy Mỹ đang coi đây là cuộc cạnh tranh mang tính chiến lược lâu dài. Trong khi đó, các khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip, năng lượng và mô hình AI tại Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh cũng không có ý định đứng ngoài cuộc.

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước sang một giai đoạn mới, trong đó công nghệ, hạ tầng, năng lượng, dữ liệu và an ninh quốc gia ngày càng gắn chặt với nhau.

Cảnh báo của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho thấy Washington nhìn nhận AI không chỉ là một ngành công nghiệp tăng trưởng nhanh mà còn là yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp tới cán cân sức mạnh giữa hai cường quốc.

Trong khi Mỹ tìm cách duy trì lợi thế bằng đầu tư vào mô hình tiên tiến, chip và trung tâm dữ liệu, Trung Quốc đang mở rộng hạ tầng và thúc đẩy các mô hình AI có chi phí cạnh tranh.

Nếu cuộc đua này tiếp tục tăng tốc, kết quả cuối cùng không chỉ quyết định công ty nào dẫn đầu thị trường AI mà còn có thể tác động sâu rộng tới nền kinh tế và trật tự công nghệ toàn cầu trong nhiều năm tới.

Câu hỏi thường gặp về cuộc đua AI Mỹ – Trung Quốc

1. Vì sao Mỹ lo ngại Trung Quốc vượt lên trong lĩnh vực AI?

AI không chỉ là công nghệ phục vụ các sản phẩm tiêu dùng mà còn liên quan tới năng suất kinh tế, chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, an ninh mạng và quốc phòng. Vì vậy, Washington coi năng lực AI là một phần quan trọng của sức mạnh quốc gia.

2. Trung Quốc đang phát triển AI như thế nào?

Trung Quốc đang đầu tư vào các mô hình AI, hạ tầng tính toán và trung tâm dữ liệu. Một số dự án được xây dựng tại các khu vực dân cư thưa thớt ở phía bắc và tây bắc, giúp mở rộng năng lực tính toán ra ngoài các thành phố lớn.

3. Token trong trí tuệ nhân tạo nghĩa là gì?

Token là đơn vị dữ liệu mà mô hình AI sử dụng để xử lý văn bản hoặc các dạng dữ liệu khác trong quá trình huấn luyện và suy luận. Một hệ thống xử lý hàng tỷ token cho thấy quy mô tương tác hoặc dữ liệu được xử lý rất lớn.

4. DeepSeek có vai trò gì trong cuộc cạnh tranh AI?

DeepSeek là một trong những công ty AI có trụ sở tại Trung Quốc được phía Mỹ nhắc tới trong bối cảnh Washington điều tra và đánh giá hoạt động khai thác các mô hình AI tiên tiến của Mỹ.

5. Trung tâm dữ liệu có vai trò gì đối với AI?

Các mô hình AI tiên tiến cần lượng lớn năng lực tính toán. Trung tâm dữ liệu cung cấp hạ tầng máy chủ, lưu trữ và tính toán cần thiết để huấn luyện cũng như vận hành các mô hình AI ở quy mô lớn.

6. Mỹ và Trung Quốc có đối thoại về an toàn AI không?

Theo thông tin được Reuters đưa tin, hai nước đang chuẩn bị thảo luận về các rủi ro an toàn của AI vào giữa tháng 9. Nếu diễn ra, đây sẽ là một kênh đối thoại đáng chú ý trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa hai bên ngày càng gay gắt.