Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng tốc trong tháng 9, đạt mức tăng trưởng mạnh nhất trong ba tháng nhờ nhu cầu toàn cầu đối với trí tuệ nhân tạo (AI), thiết bị bán dẫn và hạ tầng tính toán. Tuy nhiên, đằng sau những con số tích cực là sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các ngành công nghệ cao và những lĩnh vực phụ thuộc vào sức mua trong nước.
Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố hôm thứ Ba, lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp lớn tăng 14,4% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm trước. Trong chín tháng đầu năm, lợi nhuận công nghiệp tăng 15,5%, thấp hơn nhẹ so với mức tăng 15,7% ghi nhận trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9.
Kết quả này cho thấy lĩnh vực công nghiệp Trung Quốc vẫn được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, tăng trưởng lợi nhuận chưa đồng nghĩa với sự phục hồi đồng đều của nền kinh tế, khi nhu cầu tiêu dùng nội địa còn yếu, thị trường bất động sản tiếp tục suy giảm và nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với cạnh tranh giá gay gắt.
Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng tốc nhờ làn sóng AI
Mức tăng 14,4% trong tháng 9 là tốc độ tăng lợi nhuận công nghiệp mạnh nhất kể từ tháng 6, phản ánh vai trò ngày càng lớn của các ngành sản xuất phục vụ trí tuệ nhân tạo trong nền kinh tế Trung Quốc.
Trước đó, lợi nhuận công nghiệp nước này đã chuyển sang tăng trưởng hai chữ số vào đầu năm nay, sau giai đoạn tăng trưởng khiêm tốn trong năm 2025 và ba năm suy giảm liên tiếp. Đà phục hồi được hỗ trợ bởi những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm hạn chế cuộc chiến giá cả giữa các doanh nghiệp, đồng thời tận dụng nhu cầu gia tăng đối với thiết bị và vật liệu phục vụ phát triển AI.
Sự bùng nổ AI trên toàn cầu đã tạo thêm đơn hàng cho các nhà sản xuất chip, linh kiện điện tử, thiết bị tính toán và hạ tầng trung tâm dữ liệu. Đây là những lĩnh vực có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư vào năng lực xử lý dữ liệu và các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Bên cạnh đó, giá hàng hóa tăng cao trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, bao gồm xung đột tại Trung Đông, cũng góp phần cải thiện lợi nhuận của một số doanh nghiệp khai khoáng và nhà cung cấp nguyên liệu thô.
Tuy nhiên, những yếu tố hỗ trợ này không mang lại lợi ích đồng đều. Trong khi các doanh nghiệp cung cấp thiết bị và vật liệu cho chuỗi giá trị AI có cơ hội mở rộng doanh thu, những nhà sản xuất ở khâu hạ nguồn vẫn phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn và sức mua trong nước chưa phục hồi tương xứng.
Ngành bán dẫn, vật liệu điện tử và cáp quang dẫn đầu tăng trưởng
Sự khác biệt giữa các nhóm ngành được thể hiện rõ trong số liệu lợi nhuận chín tháng đầu năm. Theo ông Yu Weining, chuyên gia thống kê trưởng của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, phần lớn động lực tăng trưởng đến từ sự cải thiện mạnh mẽ của các ngành sản xuất điện tử và công nghệ tiên tiến.
Các nhà sản xuất vật liệu đặc biệt dùng trong điện tử ghi nhận lợi nhuận tăng hơn ba lần. Trong khi đó, lợi nhuận của các nhà sản xuất thiết bị bán dẫn tăng 51,7%, nhờ nhu cầu mạnh đối với năng lực tính toán và lưu trữ dữ liệu phục vụ AI.
Đây là diễn biến đáng chú ý bởi quá trình phát triển AI không chỉ tạo ra nhu cầu đối với chip xử lý. Các trung tâm dữ liệu còn cần bộ nhớ, thiết bị kết nối, hệ thống truyền tải dữ liệu, nguồn điện và nhiều loại vật liệu chuyên dụng khác.
Việc mở rộng hạ tầng trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán AI cũng thúc đẩy lợi nhuận của các nhà sản xuất cáp quang tăng hơn sáu lần trong chín tháng đầu năm so với cùng kỳ. Lợi nhuận của các nhà sản xuất cáp tăng hơn gấp đôi.
Những con số này cho thấy lợi ích kinh tế từ AI đang lan rộng ra ngoài nhóm doanh nghiệp phát triển chip hoặc phần mềm. Các nhà cung cấp linh kiện và hạ tầng vật lý cũng có thể hưởng lợi khi nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu tăng lên.
Ngoài ra, các nhà sản xuất nguyên liệu đồng và nhôm cũng được hỗ trợ bởi nhu cầu từ lĩnh vực AI và năng lượng tái tạo. Lợi nhuận của nhóm này tăng gần 45% trong chín tháng đầu năm.
Đồng và nhôm là những vật liệu quan trọng đối với hệ thống điện, dây dẫn, thiết bị truyền tải và cơ sở hạ tầng công nghiệp. Khi các trung tâm dữ liệu và dự án năng lượng tiếp tục mở rộng, nhu cầu đối với những nguyên liệu này có thể gia tăng.
Dù vậy, mức tăng lợi nhuận mạnh ở một số lĩnh vực chưa đủ để chứng minh toàn bộ ngành công nghiệp Trung Quốc đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững. Kết quả kinh doanh vẫn phụ thuộc vào diễn biến giá nguyên liệu, nhu cầu cuối cùng và khả năng duy trì đầu tư công nghệ trong thời gian tới.
Khoảng cách giữa ngành công nghệ và các lĩnh vực tiêu dùng ngày càng lớn
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của bức tranh kinh tế Trung Quốc là sự phân hóa giữa các ngành hướng đến đầu tư công nghệ và những lĩnh vực phụ thuộc vào người tiêu dùng.
Trong khi AI, robot, bán dẫn và thiết bị điện tử ghi nhận tăng trưởng tích cực, nhiều ngành liên quan trực tiếp đến nhu cầu hộ gia đình như quần áo, ô tô và nội thất vẫn chịu sức ép.
Theo bà Shena Yue, nhà kinh tế cấp cao tại Oxford Economics, đầu tư vào sản xuất công nghệ cao và tỷ lệ sử dụng công suất trong ngành điện tử vẫn tương đối ổn định. Động lực đến từ chu kỳ AI toàn cầu và các ưu tiên chính sách công nghiệp trong nước.
Tuy nhiên, bà lưu ý rằng đầu tư nói chung và tỷ lệ sử dụng công suất công nghiệp vẫn ở mức thấp. Điều này cho thấy sự phục hồi hiện tại chưa lan tỏa rộng khắp nền kinh tế.
Nhu cầu hộ gia đình tiếp tục là điểm yếu quan trọng. Thị trường bất động sản suy thoái kéo dài khiến người dân thận trọng hơn với những khoản chi lớn, bao gồm mua nhà, đồ nội thất và các sản phẩm lâu bền.
Khi giá nhà và triển vọng tài sản chưa phục hồi rõ rệt, các hộ gia đình có xu hướng hạn chế chi tiêu để tăng tiết kiệm. Điều này tạo ra vòng xoáy bất lợi: tiêu dùng yếu làm doanh nghiệp khó tăng doanh thu, lợi nhuận thấp khiến doanh nghiệp thận trọng với đầu tư và tuyển dụng, từ đó tiếp tục gây sức ép lên thu nhập và niềm tin của người tiêu dùng.
Bà Yue nhận định sức mạnh xuất khẩu của Trung Quốc không thể bù đắp hoàn toàn cho sự suy yếu của nhu cầu trong nước.
Do đó, tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp cần được đánh giá cùng với chất lượng tăng trưởng của toàn nền kinh tế. Nếu lợi nhuận chủ yếu tập trung ở một số ngành được hưởng lợi từ AI, trong khi phần lớn doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, đà phục hồi sẽ khó tạo ra tác động lan tỏa đủ lớn.
Giá xuất xưởng tăng nhanh, doanh nghiệp đối mặt áp lực chi phí
Lợi nhuận công nghiệp tăng trong bối cảnh giá bán tại nhà máy tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ giữa năm 2022. Giá năng lượng và nguyên liệu thô đi lên trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đã góp phần đẩy giá đầu ra của một số ngành sản xuất tăng cao.
Diễn biến này tạo ra những tác động trái chiều đối với doanh nghiệp.
Đối với các nhà khai khoáng và nhà cung cấp nguyên liệu, giá bán tăng có thể giúp cải thiện doanh thu và biên lợi nhuận, đặc biệt khi nhu cầu vẫn duy trì tích cực.
Ngược lại, các nhà sản xuất ở khâu hạ nguồn phải trả nhiều tiền hơn cho nguyên liệu, năng lượng và linh kiện. Nếu sức mua yếu khiến họ không thể chuyển toàn bộ phần chi phí tăng thêm sang khách hàng, biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp.
Trong một thị trường có mức độ cạnh tranh cao, doanh nghiệp thường khó tăng giá bán nếu đối thủ vẫn duy trì mức giá thấp để giữ thị phần. Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với những ngành đã trải qua thời gian dài cạnh tranh bằng giá.
Bắc Kinh đã tìm cách hạn chế tình trạng cạnh tranh giá quá mức và dư thừa công suất. Tuy nhiên, việc điều chỉnh hành vi thị trường cần thời gian, trong khi các doanh nghiệp vẫn phải cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ lợi nhuận và duy trì sản lượng.
Vì vậy, đà tăng của giá xuất xưởng chưa chắc đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều có khả năng cải thiện lợi nhuận. Tác động cuối cùng phụ thuộc vào vị thế của từng doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng và khả năng thương lượng giá với khách hàng.
Tiêu dùng yếu tiếp tục cản trở tăng trưởng kinh tế Trung Quốc
Số liệu bán lẻ cho thấy nhu cầu trong nước vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi đủ mạnh để tạo động lực mới cho toàn bộ nền kinh tế.
Doanh số bán lẻ của Trung Quốc tăng 1,1% trong tháng 9, cao hơn dự báo nhưng chỉ nhỉnh hơn mức tăng yếu của tháng 8. Kết quả này phản ánh sự thận trọng của người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường bất động sản còn khó khăn và triển vọng việc làm chưa thực sự ổn định.
Trong khi đó, nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 4,5% trong quý III so với cùng kỳ năm trước, nhanh hơn một chút so với quý trước. Tính chung chín tháng đầu năm, tăng trưởng đạt 4,6%, nằm trong phạm vi mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 4,5% đến 5% mà chính phủ đề ra.
Những số liệu này cho thấy Trung Quốc vẫn có khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng tương đối cao nhờ sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào các động lực bên ngoài cũng đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì tăng trưởng nếu nhu cầu toàn cầu suy yếu hoặc cạnh tranh thương mại gia tăng.
Một nền kinh tế có sức tăng trưởng bền vững thường cần sự đóng góp cân bằng giữa đầu tư, sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng. Khi tiêu dùng nội địa phục hồi chậm, các doanh nghiệp sẽ khó tìm được thị trường đầu ra ổn định, đặc biệt trong những ngành có công suất sản xuất lớn.
Đây là lý do tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp, dù tích cực, vẫn chưa thể xóa bỏ những lo ngại về triển vọng kinh tế Trung Quốc.
Bắc Kinh thận trọng với các gói kích thích mới
Cho đến nay, chính phủ Trung Quốc chưa triển khai một gói kích thích quy mô lớn mới nhằm thúc đẩy nhu cầu nội địa. Các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc giữa yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng và những rủi ro liên quan đến nợ công của chính quyền địa phương, hiệu quả của các chương trình trợ cấp và tình trạng dư thừa năng lực sản xuất.
Theo bà Dan Wang, giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Eurasia Group, các nhà hoạch định chính sách chưa nhìn thấy nhu cầu phải hành động khẩn cấp. Bà cho rằng giá cả giảm có thể cải thiện sức mua của người dân, trong khi chính quyền đặt kỳ vọng vào xuất khẩu công nghệ để đạt mục tiêu tăng trưởng trong năm.
Tuy nhiên, quan điểm này đi kèm những rủi ro đáng kể. Giá cả giảm có thể giúp người tiêu dùng mua được nhiều hàng hóa hơn với cùng một khoản tiền, nhưng nếu kéo dài và phản ánh nhu cầu yếu, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với áp lực giảm doanh thu và lợi nhuận.
Bà Wang cho biết nhiều nhà sản xuất đang hoạt động với mức lợi nhuận rất thấp, thậm chí thua lỗ. Trong khi đó, người tiêu dùng tiếp tục ưu tiên tiết kiệm thay vì chi tiêu, trong bối cảnh thị trường việc làm đối mặt với những thách thức nghiêm trọng.
Các chính quyền địa phương cũng thận trọng hơn trong chi tiêu do gánh nặng nợ nần. Nỗ lực kiểm soát nợ địa phương và hạn chế đầu tư vào những dự án không hiệu quả có thể giúp cải thiện kỷ luật tài chính trong dài hạn, nhưng đồng thời cũng làm giảm khả năng hỗ trợ kinh tế trong ngắn hạn.
Khi các địa phương hạn chế phê duyệt dự án mới, dòng vốn đầu tư công có thể tăng chậm hơn, ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp xây dựng, nhà cung cấp thiết bị và nhiều ngành liên quan.
Bài toán của Bắc Kinh vì thế không đơn giản là tăng thêm đầu tư hay tung ra các gói hỗ trợ. Thách thức lớn hơn nằm ở việc kích thích nhu cầu thực chất, cải thiện niềm tin của hộ gia đình và hạn chế tình trạng nguồn lực tập trung quá mức vào những ngành đã có công suất lớn.
Thị trường chứng khoán Trung Quốc chịu sức ép từ lợi nhuận doanh nghiệp
Sự phân hóa của nền kinh tế cũng ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Trung Quốc.
Những lo ngại về triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, tiêu dùng yếu và cạnh tranh giá kéo dài đã gây sức ép lên chỉ số CSI 300, khiến chỉ số chuẩn này rơi vào thị trường giá xuống vào cuối tuần trước.
Diễn biến này cho thấy nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn chú trọng chất lượng và khả năng duy trì lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết.
Lợi nhuận công nghiệp tăng mạnh có thể hỗ trợ tâm lý thị trường, nhưng tác động tích cực sẽ bị hạn chế nếu phần lớn mức tăng chỉ tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao hoặc các ngành được hưởng lợi từ giá hàng hóa.
Đối với các doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng, triển vọng vẫn phụ thuộc vào khả năng phục hồi sức mua, ổn định thị trường bất động sản và cải thiện niềm tin kinh doanh.
Trong khi đó, những doanh nghiệp liên quan đến AI và bán dẫn có thể tiếp tục thu hút sự chú ý nhờ tăng trưởng lợi nhuận cao. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần đánh giá mức định giá, khả năng duy trì đơn hàng và rủi ro cạnh tranh trước khi đưa ra quyết định.
Tăng trưởng lợi nhuận trong một giai đoạn ngắn không bảo đảm rằng cổ phiếu sẽ tăng giá. Thị trường có thể đã phản ánh một phần kỳ vọng tích cực vào giá cổ phiếu, trong khi triển vọng lợi nhuận tương lai vẫn chịu ảnh hưởng từ chi phí đầu vào, chính sách thương mại và biến động nhu cầu toàn cầu.
Triển vọng: AI là động lực quan trọng nhưng chưa đủ để giải quyết điểm yếu nội địa
Kết quả lợi nhuận công nghiệp tháng 9 cho thấy AI đang trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc. Nhu cầu đối với chip, thiết bị điện tử, trung tâm dữ liệu, cáp quang và nguyên liệu phục vụ hạ tầng công nghệ đã giúp nhiều doanh nghiệp ghi nhận mức tăng lợi nhuận đáng kể.
Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng làm lộ rõ khoảng cách giữa những ngành được hưởng lợi từ đầu tư công nghệ và những ngành phụ thuộc vào sức mua của hộ gia đình.
Trong thời gian tới, triển vọng công nghiệp Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào một số yếu tố chính: khả năng duy trì đầu tư AI trên toàn cầu, diễn biến giá năng lượng và nguyên liệu, hiệu quả của các biện pháp hạn chế cạnh tranh giá, cũng như tốc độ phục hồi tiêu dùng nội địa.
Nếu nhu cầu AI tiếp tục mạnh, nhóm doanh nghiệp bán dẫn và hạ tầng tính toán có thể duy trì vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Nhưng nếu tiêu dùng và bất động sản tiếp tục suy yếu, nhiều doanh nghiệp khác vẫn có nguy cơ đối mặt với biên lợi nhuận thấp và công suất dư thừa.
Đối với Bắc Kinh, thách thức là chuyển đổi tăng trưởng công nghệ thành sự cải thiện rộng khắp trong nền kinh tế. Điều đó đòi hỏi không chỉ duy trì năng lực sản xuất và xuất khẩu mà còn khôi phục niềm tin của người tiêu dùng, cải thiện môi trường kinh doanh và giải quyết những điểm nghẽn về tài chính của chính quyền địa phương.
Lợi nhuận công nghiệp tăng mạnh trong tháng 9 là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để khẳng định kinh tế Trung Quốc đã bước vào một chu kỳ phục hồi đồng đều. Khoảng cách giữa ngành công nghệ cao và các lĩnh vực tiêu dùng sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng định hình triển vọng tăng trưởng, lợi nhuận doanh nghiệp và tâm lý thị trường chứng khoán.
Câu hỏi về lợi nhuận công nghiệp của Trung Quốc 2026
1. Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng bao nhiêu trong tháng 9?
Lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp lớn tăng 14,4% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tốc độ tăng mạnh nhất kể từ tháng 6.
2. Những ngành nào đang dẫn đầu tăng trưởng lợi nhuận tại Trung Quốc?
Các lĩnh vực liên quan đến AI, bán dẫn, vật liệu điện tử, cáp quang và hạ tầng trung tâm dữ liệu đang ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật. Các nhà sản xuất nguyên liệu như đồng và nhôm cũng được hưởng lợi từ nhu cầu của ngành công nghệ và năng lượng tái tạo.
3. Vì sao lợi nhuận công nghiệp tăng nhưng kinh tế Trung Quốc vẫn đối mặt nhiều khó khăn?
Tăng trưởng lợi nhuận tập trung nhiều ở các ngành công nghệ cao, trong khi tiêu dùng nội địa yếu, thị trường bất động sản suy thoái và cạnh tranh giá vẫn gây sức ép lên nhiều doanh nghiệp. Vì vậy, đà phục hồi chưa lan tỏa đồng đều.
4. Chính phủ Trung Quốc có triển khai gói kích thích kinh tế mới không?
Theo nội dung được đề cập, Bắc Kinh chưa tung ra một gói kích thích quy mô lớn mới nhằm thúc đẩy nhu cầu nội địa. Chính phủ vẫn phải cân nhắc các rủi ro về nợ chính quyền địa phương, dư thừa công suất và hiệu quả của các chương trình hỗ trợ.
5. Số liệu lợi nhuận công nghiệp ảnh hưởng thế nào đến thị trường chứng khoán Trung Quốc?
Kết quả tích cực có thể hỗ trợ cổ phiếu của các doanh nghiệp công nghệ và nhà cung cấp hạ tầng AI. Tuy nhiên, triển vọng thị trường nói chung vẫn chịu sức ép từ tiêu dùng yếu, lợi nhuận không đồng đều và những lo ngại về khả năng duy trì tăng trưởng của doanh nghiệp.
6. Nhà đầu tư cần theo dõi những yếu tố nào trong thời gian tới?
Nhà đầu tư nên theo dõi nhu cầu đầu tư AI toàn cầu, giá nguyên liệu, doanh số bán lẻ, diễn biến thị trường bất động sản, chính sách hỗ trợ kinh tế của Bắc Kinh và khả năng cải thiện lợi nhuận của các doanh nghiệp ngoài lĩnh vực công nghệ.
