Đảng Dân chủ Mỹ chuẩn bị tấn công chính sách thuế quan của Trump: Những bước đi nào có thể chấm dứt cuộc chiến thương mại?

Đảng Dân chủ chuẩn bị mở mặt trận mới chống thuế quan của Trump

Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ Mỹ đang chuẩn bị một chiến dịch chính trị và lập pháp nhằm thách thức chính sách thuế quan được xem là dấu ấn quan trọng trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump.

Hai hướng hành động chính đang được đặt ra gồm thúc đẩy các dự luật nhằm khôi phục quyền kiểm soát thương mại của Quốc hội và mở các cuộc điều tra về cách chính quyền Trump sử dụng quyền miễn thuế. Đây có thể trở thành một trong những ưu tiên lớn nhất của đảng Dân chủ khi Quốc hội khóa mới bắt đầu hoạt động.

Mạng lưới thuế quan mà ông Trump xây dựng trong hai năm qua đang phải đối mặt với nhiều sức ép. Không chỉ vướng các vụ kiện tại tòa án, chính sách này còn gặp sự phản đối từ một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa, đặc biệt đối với những biện pháp áp thuế lên Canada và các đối tác thương mại khác.

Đối với đảng Dân chủ, thuế quan không đơn thuần là vấn đề thương mại. Họ đang gắn chính sách này với chi phí sinh hoạt, giá hàng hóa và những tranh cãi về cách chính quyền sử dụng quyền lực kinh tế.

Thượng nghị sĩ đắc cử Abdul El-Sayed, đại diện bang Michigan, cho rằng việc chấm dứt chế độ thuế quan của ông Trump, đặc biệt là cuộc chiến thương mại với Canada, là nhiệm vụ cần được ưu tiên ngay lập tức.

Quan điểm này cho thấy Canada có thể trở thành một trong những mặt trận đầu tiên trong chiến dịch lập pháp của đảng Dân chủ.

Khôi phục quyền kiểm soát thuế quan của Quốc hội

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của đảng Dân chủ là khẳng định lại vai trò của Quốc hội trong việc quyết định chính sách thương mại và thuế nhập khẩu.

Theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền đánh thuế. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, nhánh lập pháp đã trao một phần quyền hạn liên quan đến thương mại cho nhánh hành pháp thông qua các đạo luật và cơ chế ủy quyền.

Ông Trump đã tận dụng những cơ chế này để áp dụng các mức thuế quan trên diện rộng, khiến quyền quyết định chính sách thương mại tập trung đáng kể vào Nhà Trắng.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries từng tuyên bố rằng Quốc hội cần khôi phục quyền lực đối với thuế quan, bởi các biện pháp do chính quyền Trump áp đặt đang khiến cuộc sống của người dân Mỹ trở nên đắt đỏ hơn.

Nếu trở thành Chủ tịch Hạ viện trong Quốc hội khóa tới, Jeffries có thể thúc đẩy nhanh các dự luật liên quan đến vấn đề này. Đảng Dân chủ cũng đang chuẩn bị một chiến dịch lập pháp trong 100 giờ đầu tiên, với mục tiêu đưa ra hàng loạt đề xuất nhằm đảo ngược một phần chương trình nghị sự của ông Trump.

Tuy nhiên, việc thông qua dự luật mới chỉ là bước đầu. Để những thay đổi thực sự có hiệu lực, đảng Dân chủ còn phải vượt qua các quy định của Thượng viện và khả năng phủ quyết từ tổng thống.

Jamie Raskin chuẩn bị điều tra việc miễn thuế của chính quyền Trump

Bên cạnh mặt trận lập pháp, đảng Dân chủ cũng muốn sử dụng quyền giám sát của Quốc hội để điều tra cách chính quyền Trump triển khai các chính sách miễn thuế.

Ngày 28/10, Hạ nghị sĩ Jamie Raskin, đại diện bang Maryland và là lãnh đạo phe Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện, đã yêu cầu Tổng thống Trump cung cấp các hồ sơ liên quan đến những trường hợp được miễn thuế.

Raskin cáo buộc rằng quyền miễn thuế có thể đã được sử dụng để tạo ra những thỏa thuận ưu đãi cho một số ngành công nghiệp, trong đó có những doanh nghiệp mà lãnh đạo từng tặng quà cho tổng thống.

Đây là cáo buộc của phía Dân chủ và cần được phân biệt với những kết luận đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Tuy nhiên, việc yêu cầu cung cấp hồ sơ có thể mở đường cho các cuộc điều tra sâu hơn về quy trình ra quyết định, tiêu chí miễn thuế và mối quan hệ giữa chính quyền với các doanh nghiệp hưởng lợi.

Vấn đề này cũng phù hợp với thông điệp chính trị mà đảng Dân chủ sử dụng trong chiến dịch tranh cử: liên kết giá cả tăng cao với những tranh cãi về tính minh bạch và khả năng phát sinh lợi ích riêng trong giới thân cận của ông Trump.

Nếu các cuộc điều tra được triển khai, chính sách thuế quan có thể tiếp tục chịu sức ép không chỉ từ các vụ kiện mà còn từ hoạt động giám sát của Quốc hội.

Canada có thể trở thành mục tiêu đầu tiên

Trong số các biện pháp thương mại của ông Trump, thuế quan đối với Canada đang được đảng Dân chủ đặc biệt quan tâm.

Thượng nghị sĩ Ron Wyden, người dự kiến lãnh đạo Ủy ban Tài chính Thượng viện khi đảng Dân chủ nắm quyền, cho rằng việc bãi bỏ thuế quan đối với Canada là một trong những ưu tiên rõ ràng nhất.

Theo Wyden, các mức thuế này đang làm tăng giá hàng hóa và gây tổn hại cho cộng đồng ở cả hai bên biên giới. Ông cũng muốn Quốc hội có tiếng nói cuối cùng về chính sách thuế quan để các tổng thống tương lai không thể đơn phương tái lập những biện pháp thương mại gây tranh cãi tương tự.

Tờ Wall Street Journal dẫn lời Wyden cho biết đảng Dân chủ đang nhắm đến cuộc chiến thương mại với Canada như mục tiêu đầu tiên trong nỗ lực chống lại chương trình thuế quan của ông Trump.

Động thái này có ý nghĩa đáng chú ý bởi quan hệ thương mại giữa Mỹ và Canada có sự liên kết sâu rộng. Thuế nhập khẩu không chỉ tác động đến doanh nghiệp trực tiếp xuất khẩu hàng hóa mà còn có thể ảnh hưởng đến nhà sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng ở cả hai quốc gia.

Một vụ kiện được đệ trình ngày 20/10 cũng đang thách thức việc ông Trump sử dụng một đạo luật từ thời Đại suy thoái để áp thuế 50% đối với một loạt hàng hóa của Canada.

Nếu đảng Dân chủ đưa vấn đề này lên nghị trường, cuộc chiến thương mại Mỹ – Canada có thể trở thành phép thử đầu tiên đối với khả năng thay đổi chính sách của Quốc hội khóa mới.

Các vụ kiện tiếp tục gây sức ép lên chính sách thuế quan

Nỗ lực của đảng Dân chủ diễn ra trong bối cảnh chính sách thuế quan của ông Trump đã vướng nhiều tranh chấp pháp lý.

Một trong những vấn đề lớn là việc chính quyền sử dụng các cơ sở pháp lý để triển khai những mức thuế trên diện rộng. Một vụ kiện khác cáo buộc ông Trump đang tìm cách tái lập chính sách thuế quan gần như toàn cầu từng được gọi là thuế quan “Ngày Giải phóng”.

Theo nội dung bài viết gốc, Tòa án Tối cao Mỹ đã tuyên bố chính sách này là bất hợp pháp vào cuối tháng Hai. Sau phán quyết, chính quyền bị yêu cầu hoàn trả 166 tỷ USD tiền thuế quan đã thu theo chính sách bị bãi bỏ.

Những tranh chấp này khiến chính quyền Trump phải đối mặt với áp lực kép. Một mặt, các doanh nghiệp và bên liên quan có thể tiếp tục sử dụng con đường tư pháp để phản đối những mức thuế mà họ cho là không hợp pháp. Mặt khác, Quốc hội có thể tìm cách giới hạn quyền hành pháp trong việc áp dụng các biện pháp thương mại.

Đối với đảng Dân chủ, các vụ kiện tạo thêm cơ sở chính trị để thúc đẩy yêu cầu tăng cường giám sát và làm rõ giới hạn quyền lực của tổng thống trong lĩnh vực thuế quan.

Vì sao đảng Dân chủ khó có thể nhanh chóng chấm dứt thuế quan?

Dù giành được chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ vẫn phải đối mặt với những rào cản đáng kể trong Quốc hội.

Trở ngại đầu tiên nằm ở quy tắc hoạt động của Thượng viện. Để vượt qua thủ tục trì hoãn bỏ phiếu, một dự luật thông thường có thể cần sự ủng hộ của 60 thượng nghị sĩ. Điều này đồng nghĩa đảng Dân chủ không thể chỉ dựa vào đa số đơn giản nếu muốn thúc đẩy một số dự luật gây tranh cãi.

Trở ngại thứ hai là quyền phủ quyết của tổng thống. Ông Trump đã tuyên bố sẽ sử dụng quyền này để buộc đảng Dân chủ phải đàm phán với Nhà Trắng.

Muốn bác bỏ quyền phủ quyết, Quốc hội cần đa số hai phần ba tại cả Hạ viện và Thượng viện. Vì vậy, ngay cả khi đảng Dân chủ đạt được những kết quả bầu cử thuận lợi, họ vẫn cần sự ủng hộ đáng kể từ các nghị sĩ Cộng hòa.

Điều này khiến khả năng bãi bỏ toàn bộ hệ thống thuế quan của ông Trump trong thời gian ngắn trở nên khó khăn.

Kit Johnson, quản lý thuế cấp cao thuộc nhóm hải quan và thương mại quốc tế của BDO, cho rằng nếu không có đủ phiếu để vượt qua quyền phủ quyết, Quốc hội vẫn có thể xem xét những lựa chọn chính trị khác.

Các phương án được đề cập gồm bổ sung điều khoản liên quan đến thuế quan vào những dự luật bắt buộc phải thông qua hoặc đàm phán trực tiếp với chính quyền.

Đây có thể là con đường thực tế hơn trong trường hợp đảng Dân chủ không có đủ sự ủng hộ để thông qua một dự luật độc lập.

Trump khẳng định thuế quan không phải vấn đề có thể thương lượng

Về phía Nhà Trắng, ông Trump vẫn bảo vệ mạnh mẽ chính sách thuế quan và xem đây là công cụ quan trọng để định hình lại thương mại, kinh tế và quan hệ đối ngoại của Mỹ.

Tổng thống Mỹ nhiều lần mô tả thuế quan là công cụ đàm phán có lợi cho nước Mỹ, đồng thời cho rằng chính sách này có thể thúc đẩy các doanh nghiệp xây dựng nhà máy trong nước và tạo thêm việc làm.

Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông Trump tiếp tục nhấn mạnh rằng việc dỡ bỏ thuế quan có thể khiến các dự án sản xuất đang triển khai bị đình trệ.

Trong cuộc trao đổi với CNBC, ông nói rằng nếu thuế quan bị dỡ bỏ, khoảng 3.000 nhà máy đang được xây dựng có thể ngừng triển khai. Phát biểu này cho thấy ông không có dấu hiệu muốn nhượng bộ dễ dàng trước yêu cầu của đảng Dân chủ.

Một điểm gây tranh cãi khác là cách ông Trump mô tả tác động của thuế quan đối với người tiêu dùng Mỹ.

Về bản chất, thuế nhập khẩu được thu từ các nhà nhập khẩu tại Mỹ. Doanh nghiệp có thể phải hấp thụ một phần chi phí, chuyển chi phí sang nhà cung cấp hoặc tăng giá bán cho người tiêu dùng. Vì vậy, mức độ tác động cuối cùng phụ thuộc vào từng ngành hàng, chuỗi cung ứng và khả năng điều chỉnh giá của doanh nghiệp.

Tổ chức Tax Foundation ước tính các mức thuế quan của ông Trump đã làm tăng gánh nặng thuế trung bình của mỗi hộ gia đình Mỹ thêm khoảng 820 USD trong năm 2026.

Con số này trở thành một trong những cơ sở để phe phản đối thuế quan lập luận rằng chính sách thương mại của Nhà Trắng đang tạo thêm áp lực chi phí cho người dân.

Khoản thu từ thuế quan thấp hơn nhiều so với tuyên bố của Trump?

Tranh cãi còn tập trung vào quy mô nguồn thu mà chính phủ Mỹ nhận được từ thuế nhập khẩu.

Trước ngày bầu cử, ông Trump từng đề cập khả năng sử dụng nguồn thu thuế quan để trao khoản “cổ tức” 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành tại Mỹ nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng ở cả hai viện Quốc hội. Theo ước tính được nêu trong bài viết gốc, kế hoạch này có thể tiêu tốn khoảng 1.200 tỷ USD.

Tuy nhiên, mô hình ngân sách Penn Wharton ước tính các khoản thuế quan thu từ tháng 1/2025 đến tháng 7/2026 chỉ mang lại khoảng 300 tỷ USD.

Ngoài ra, khoảng 138 tỷ USD trong tổng số tiền này đã được hoàn trả sau phán quyết của Tòa án Tối cao hồi tháng Hai. Gần 20 tỷ USD tiền thuế quan khác vẫn đang chờ được hoàn trả.

Sự khác biệt giữa con số nguồn thu được ước tính và quy mô khoản chi trả mà ông Trump từng đề cập cho thấy việc sử dụng thuế quan để tài trợ cho các chương trình phân phối tiền trực tiếp sẽ đối mặt với những giới hạn ngân sách đáng kể.

Đây cũng là vấn đề mà đảng Dân chủ có thể khai thác trong các cuộc tranh luận tại Quốc hội, đặc biệt khi họ muốn chứng minh rằng chính sách thuế quan không mang lại lợi ích như những gì Nhà Trắng tuyên bố.

Cử tri Mỹ ngày càng hoài nghi về tác động của thuế quan

Một yếu tố có thể giúp đảng Dân chủ gia tăng sức ép là quan điểm của cử tri về chính sách thương mại.

Theo cuộc thăm dò cử tri của CNBC ngày 3/11 được đề cập trong bài viết, 65% người tham gia cho rằng thuế quan đã gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ. Chỉ 22% nhận định chính sách này mang lại lợi ích.

Kết quả cho thấy thông điệp phản đối thuế quan có thể nhận được sự đồng tình từ một bộ phận đáng kể cử tri, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và giá hàng hóa vẫn là những vấn đề được quan tâm.

Tuy nhiên, chưa thể khẳng định toàn bộ cử tri Mỹ phản đối chính sách thương mại của ông Trump. Những người ủng hộ thuế quan vẫn có thể xem đây là công cụ cần thiết để bảo vệ ngành sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu và tạo sức ép trong đàm phán với đối tác thương mại.

Vấn đề quan trọng trong thời gian tới là liệu các nghị sĩ Cộng hòa có tiếp tục ủng hộ toàn bộ chương trình thuế quan của ông Trump hay không.

Một số nhà lập pháp Cộng hòa đã từng bày tỏ quan điểm phản đối các mức thuế trong chiến dịch tranh cử. Trước khi ông Trump trở lại nắm quyền, một bộ phận trong đảng này cũng có truyền thống ủng hộ thương mại tự do và hạn chế các rào cản nhập khẩu.

Khi hướng tới chu kỳ bầu cử năm 2028, những nghị sĩ này có thể cân nhắc lại mức độ ủng hộ đối với chủ nghĩa bảo hộ thương mại mạnh mẽ của tổng thống.

Triển vọng cuộc chiến thuế quan trong Quốc hội khóa tới

Chiến dịch chống thuế quan của đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ diễn ra trên nhiều mặt trận cùng lúc. Các dự luật nhằm khôi phục quyền hạn của Quốc hội, những cuộc điều tra về miễn thuế và các nỗ lực pháp lý có thể bổ trợ cho nhau, tạo sức ép lên chính quyền Trump.

Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tương quan lực lượng tại Quốc hội, sự thống nhất trong nội bộ đảng Cộng hòa và khả năng đạt được thỏa thuận giữa hai bên.

Nếu một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa cùng tham gia phản đối các mức thuế, đảng Dân chủ có thể có thêm cơ hội điều chỉnh những chính sách gây tranh cãi nhất. Ngược lại, nếu ông Trump duy trì được sự ủng hộ của các nghị sĩ cùng đảng, các dự luật bãi bỏ thuế quan sẽ khó vượt qua quyền phủ quyết.

Canada có thể là điểm khởi đầu cho cuộc đối đầu này, nhưng mục tiêu dài hạn của đảng Dân chủ rộng hơn nhiều: thiết lập lại giới hạn quyền lực của tổng thống trong chính sách thương mại và bảo đảm Quốc hội có vai trò lớn hơn đối với các quyết định áp thuế trong tương lai.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là liệu đảng Dân chủ có thể chấm dứt một số mức thuế quan của ông Trump hay không, mà còn là họ có thể thay đổi cách nước Mỹ đưa ra các quyết định thương mại trong dài hạn hay không.

Nguồn tham khảo: CNBC, The Wall Street Journal, Tax Foundation, Penn Wharton Budget Model và BDO.

Câu hỏi thường gặp về kế hoạch chống thuế quan của đảng Dân chủ

1. Vì sao đảng Dân chủ muốn chấm dứt thuế quan của Donald Trump?

Đảng Dân chủ cho rằng các mức thuế quan đang làm tăng chi phí hàng hóa, gây áp lực lên người tiêu dùng và ảnh hưởng đến các cộng đồng kinh tế ở Mỹ cũng như các đối tác thương mại. Họ cũng muốn khôi phục vai trò giám sát của Quốc hội đối với chính sách thương mại.

2. Canada có phải mục tiêu đầu tiên của đảng Dân chủ?

Theo thông tin được dẫn trong bài viết, cuộc chiến thương mại với Canada đang được xem là một trong những mục tiêu đầu tiên. Thượng nghị sĩ Ron Wyden cho rằng việc bãi bỏ thuế quan đối với Canada là ưu tiên rõ ràng vì các biện pháp này có thể làm tăng giá và gây tổn hại cho cộng đồng hai bên biên giới.

3. Jamie Raskin muốn điều tra vấn đề gì?

Jamie Raskin đã yêu cầu Tổng thống Trump cung cấp hồ sơ liên quan đến việc miễn thuế. Ông cáo buộc quyền miễn thuế có thể được sử dụng để tạo ra những thỏa thuận ưu đãi cho một số ngành công nghiệp. Đây là cáo buộc cần được xem xét và xác minh thông qua các quy trình điều tra phù hợp.

4. Vì sao đảng Dân chủ khó bãi bỏ thuế quan ngay lập tức?

Các quy tắc tại Thượng viện có thể yêu cầu 60 phiếu để vượt qua thủ tục trì hoãn bỏ phiếu đối với nhiều dự luật. Ngoài ra, tổng thống có quyền phủ quyết. Muốn bác bỏ quyền phủ quyết, Quốc hội cần đa số hai phần ba tại cả Hạ viện và Thượng viện.

5. Ông Trump có thể làm gì để ngăn kế hoạch của đảng Dân chủ?

Ông Trump có thể sử dụng quyền phủ quyết đối với các dự luật nhằm thay đổi chính sách thuế quan. Nhà Trắng cũng có thể yêu cầu đàm phán hoặc tìm cách duy trì những cơ sở pháp lý đang được sử dụng để áp thuế.

6. Thuế quan có thực sự khiến người tiêu dùng Mỹ phải trả nhiều tiền hơn không?

Thuế nhập khẩu được thu từ các nhà nhập khẩu Mỹ. Tùy vào từng ngành hàng và điều kiện thị trường, doanh nghiệp có thể hấp thụ chi phí hoặc chuyển một phần sang giá bán. Do đó, người tiêu dùng có thể chịu tác động thông qua giá hàng hóa cao hơn.

7. Điều gì quyết định kết quả cuộc chiến thuế quan trong thời gian tới?

Những yếu tố quan trọng gồm tương quan lực lượng tại Quốc hội, mức độ ủng hộ của các nghị sĩ Cộng hòa, quyền phủ quyết của tổng thống, các phán quyết từ tòa án và khả năng đạt được thỏa thuận giữa Nhà Trắng với Quốc hội.