Thị trường điện thoại di động Ấn Độ đang đứng trước một giai đoạn thay đổi đáng chú ý khi New Delhi vừa tăng cường giám sát hoạt động của các doanh nghiệp Trung Quốc, trong khi đồng thời triển khai chính sách mới nhằm phát triển năng lực sản xuất và thương hiệu điện thoại nội địa.
Đáng chú ý nhất là việc Cơ quan Điều tra Gian lận nghiêm trọng của Ấn Độ (SFIO) đã đề xuất một cuộc điều tra toàn diện đối với hoạt động của Xiaomi tại nước này. Đề xuất tập trung vào những vấn đề như tuân thủ quy định đầu tư nước ngoài, công bố chủ sở hữu hưởng lợi, dòng tiền và một số hoạt động thương mại của công ty. Xiaomi cho biết họ chưa nhận được thông báo chính thức về cuộc điều tra được đề xuất và khẳng định tuân thủ luật pháp Ấn Độ.
Trong khi đó, Ấn Độ đang dành nguồn lực lớn hơn cho ngành sản xuất điện thoại. Tháng 7/2026, chính phủ nước này phê duyệt Mobile Phone Manufacturing Scheme (MPMS) với ngân sách 62.500 crore rupee, tương đương 625 tỷ rupee, nhằm mở rộng sản xuất, tăng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, củng cố chuỗi cung ứng và xây dựng các thương hiệu điện thoại Ấn Độ.
Điều này cho thấy câu chuyện không đơn thuần là kiểm soát các công ty điện thoại Trung Quốc. Xa hơn, Ấn Độ đang cố gắng chuyển từ vị thế một trung tâm lắp ráp điện thoại thành một mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi công nghiệp smartphone toàn cầu.
Xiaomi đối mặt đề xuất điều tra mới tại Ấn Độ
Ngày 9/9/2026, Reuters đưa tin SFIO đã đề xuất điều tra toàn diện hoạt động kinh doanh của Xiaomi tại Ấn Độ. Cơ quan này muốn xem xét một loạt vấn đề liên quan đến hoạt động đầu tư, quyền sở hữu hưởng lợi và dòng tiền của doanh nghiệp. Đề xuất điều tra được xây dựng trên phạm vi 21 nội dung, bao gồm cả việc xem xét hoạt động thương mại điện tử và khả năng tuân thủ các quy định về đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Đây là diễn biến đáng chú ý bởi Xiaomi từng là một trong những thương hiệu smartphone có vị trí rất mạnh tại thị trường Ấn Độ.
Theo Reuters, thị phần của Xiaomi tại Ấn Độ hiện đã giảm xuống khoảng 13%, trong khi doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều tranh chấp và biện pháp giám sát liên quan đến hoạt động tài chính, chuyển tiền và tiền bản quyền.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa đề xuất điều tra và một kết luận rằng doanh nghiệp đã vi phạm pháp luật. Việc SFIO đề xuất điều tra không đồng nghĩa với việc các cáo buộc đã được chứng minh. Quyết định cuối cùng về việc có tiến hành cuộc điều tra hay không thuộc về Bộ Các vấn đề doanh nghiệp của Ấn Độ.
Xiaomi cũng phủ nhận việc đã nhận được thông báo chính thức từ SFIO và cho biết công ty tuân thủ luật pháp địa phương.
Vì sao điện thoại Trung Quốc vẫn có vai trò lớn tại Ấn Độ?
Ấn Độ là một trong những thị trường smartphone lớn nhất thế giới và cũng là thị trường quốc tế quan trọng đối với các hãng điện thoại Trung Quốc.
Dữ liệu của Omdia cho thấy năm 2025, thị trường smartphone Ấn Độ đạt khoảng 154,2 triệu máy, giảm 1% so với năm trước. Trong quý IV/2025, vivo đứng đầu với 23% thị phần, Samsung đứng thứ hai với 14%, OPPO đạt 13%, Xiaomi khoảng 12% và Apple khoảng 11% tính theo lượng máy xuất xưởng trong quý.
Điều này cho thấy ba thương hiệu Trung Quốc gồm vivo, OPPO và Xiaomi vẫn giữ vị trí quan trọng trong thị trường.
Đến quý II/2026, Omdia tiếp tục ghi nhận vivo đứng đầu thị trường với 6,3 triệu máy, trong khi Samsung đạt 5,9 triệu máy. Tổng lượng smartphone xuất xưởng tại Ấn Độ trong quý giảm 13% so với cùng kỳ do giá bộ nhớ tăng và sức mua của nhóm khách hàng đại chúng suy yếu.
Một nghiên cứu của Counterpoint cũng cho thấy tổng thị phần theo sản lượng của các thương hiệu smartphone Trung Quốc tại Ấn Độ trong quý II/2026 đã giảm xuống mức thấp nhất trong một quý kể từ năm 2020.
Như vậy, các thương hiệu Trung Quốc chưa biến mất khỏi thị trường Ấn Độ, nhưng vị thế của họ đang chịu sức ép từ nhiều phía.
Ấn Độ không chỉ muốn lắp ráp điện thoại mà còn muốn xây thương hiệu riêng
Điểm đáng chú ý nhất trong chính sách mới của Ấn Độ là sự chuyển hướng từ thu hút sản xuất sang xây dựng năng lực công nghiệp và thương hiệu trong nước.
Ngày 15/7/2026, Nội các Ấn Độ phê duyệt Mobile Phone Manufacturing Scheme với tổng ngân sách 62.500 crore rupee, tương đương 625 tỷ rupee.
Chương trình kéo dài 5 năm, từ năm tài chính 2026-27 đến 2030-31. Mục tiêu bao gồm mở rộng quy mô sản xuất điện thoại, tăng giá trị gia tăng trong nước, củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Một mục tiêu đặc biệt đáng chú ý là xây dựng các thương hiệu điện thoại Ấn Độ, tăng quyền tự chủ công nghệ và phát triển bằng sáng chế trong thiết kế cũng như nghiên cứu và phát triển.
Theo chính phủ Ấn Độ, chương trình cung cấp hỗ trợ dựa trên doanh số đủ điều kiện, với mức khuyến khích khác nhau từ 2,25% đến 5%.
Điều này khác với cách diễn giải rằng chương trình mới đơn giản là trợ cấp 8% cho các hãng điện thoại nội địa. Con số và cơ chế hỗ trợ đã thay đổi giữa các chương trình, vì vậy cần phân biệt chương trình PLI trước đây với MPMS được phê duyệt năm 2026.
Apple trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến lược smartphone của Ấn Độ
Trong quá trình phát triển ngành điện thoại, Ấn Độ đã thành công trong việc thu hút các nhà sản xuất lớn và các đối tác trong chuỗi cung ứng của Apple.
Foxconn, Tata Electronics và các đối tác khác đã mở rộng hoạt động sản xuất iPhone tại Ấn Độ. Kết quả là xuất khẩu smartphone của nước này tăng mạnh trong vài năm qua.
Theo Business Standard, xuất khẩu iPhone từ Ấn Độ đạt khoảng 2.000 tỷ rupee trong năm tài chính 2025-26, trong khi tổng xuất khẩu smartphone của Ấn Độ đạt khoảng 2.600 tỷ rupee. iPhone trở thành một trong những sản phẩm xuất khẩu thương hiệu lớn nhất của quốc gia này.
Dữ liệu khác cho thấy xuất khẩu smartphone từ Ấn Độ sang Mỹ đạt 19,67 tỷ USD trong FY26, tăng mạnh so với 10,56 tỷ USD của FY25. Apple đóng vai trò quan trọng trong mức tăng này.
Đây chính là một trong những lý do Apple có vị trí đặc biệt trong chiến lược công nghiệp điện tử của Ấn Độ.
Ấn Độ không chỉ bán iPhone cho người tiêu dùng trong nước. Quốc gia này đang sử dụng năng lực sản xuất iPhone như một nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.
Từ “Make in India” đến chuỗi cung ứng điện thoại hoàn chỉnh
Trong giai đoạn đầu, mục tiêu của Ấn Độ chủ yếu là thu hút các nhà sản xuất nước ngoài tới xây dựng nhà máy.
Nhưng khi năng lực sản xuất tăng lên, mục tiêu bắt đầu thay đổi.
Thay vì chỉ lắp ráp điện thoại, Ấn Độ muốn phát triển thêm linh kiện, thiết kế, nghiên cứu và phát triển, logistics, kỹ thuật sản xuất và cuối cùng là thương hiệu riêng.
Sự thay đổi này được thể hiện khá rõ trong chương trình MPMS mới. Chính phủ không chỉ đề cập tới sản lượng mà còn nhấn mạnh giá trị gia tăng trong nước, khả năng cạnh tranh toàn cầu, bằng sáng chế, thiết kế và R&D.
Đây là bước quan trọng nếu Ấn Độ muốn giữ lại nhiều giá trị kinh tế hơn từ mỗi chiếc smartphone được sản xuất trong nước.
Các thương hiệu Trung Quốc đang chịu áp lực kép
Các hãng điện thoại Trung Quốc tại Ấn Độ hiện phải đối mặt với hai nhóm áp lực.
Thứ nhất là áp lực về thị trường.
Chi phí linh kiện tăng, đặc biệt là bộ nhớ DRAM và NAND, đang khiến giá điện thoại tăng. Điều này ảnh hưởng mạnh đến nhóm khách hàng nhạy cảm với giá, vốn là phân khúc quan trọng của nhiều thương hiệu Trung Quốc. Omdia cho biết lượng smartphone xuất xưởng tại Ấn Độ trong quý II/2026 giảm 13% so với cùng kỳ.
Thứ hai là áp lực pháp lý và quản lý.
Các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động tại Ấn Độ từ lâu đã phải thích ứng với môi trường quản lý ngày càng chặt chẽ. Trường hợp Xiaomi là ví dụ mới nhất, khi SFIO đề xuất xem xét nhiều vấn đề liên quan đến đầu tư nước ngoài, quyền sở hữu và dòng tiền.
Điều này có thể khiến các doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ hơn về cơ cấu sở hữu, đối tác địa phương, hoạt động tài chính và chiến lược mở rộng tại Ấn Độ.
Ấn Độ có thực sự muốn loại điện thoại Trung Quốc khỏi thị trường?
Đây là câu hỏi cần được nhìn nhận thận trọng.
Các chính sách hiện tại cho thấy Ấn Độ muốn tăng năng lực của doanh nghiệp và chuỗi cung ứng trong nước, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc toàn bộ thương hiệu Trung Quốc sẽ bị loại khỏi thị trường.
Trên thực tế, các hãng Trung Quốc vẫn có vai trò lớn trong ngành smartphone Ấn Độ. Họ tạo ra việc làm, đầu tư sản xuất và giúp hình thành hệ sinh thái linh kiện.
Thậm chí, Business Standard cho biết Ấn Độ vẫn là thị trường nước ngoài lớn nhất của nhiều thương hiệu Trung Quốc. Trong năm 2025, Ấn Độ chiếm 34% lượng smartphone toàn cầu của vivo, 23% của OPPO, 35% của Realme và 32% của OnePlus.
Do đó, một kịch bản thực tế hơn có thể là Ấn Độ muốn tăng tỷ trọng giá trị và năng lực của doanh nghiệp nội địa, thay vì đơn giản đóng cửa thị trường đối với các thương hiệu nước ngoài.
Cuộc cạnh tranh có thể chuyển từ giá sang hệ sinh thái
Một thay đổi khác đang diễn ra tại thị trường Ấn Độ là sự cạnh tranh ngày càng phức tạp hơn.
Các hãng không chỉ cạnh tranh bằng cấu hình và giá bán mà còn phải xây dựng hệ thống phân phối, dịch vụ hậu mãi, phần mềm, thương hiệu và hệ sinh thái sản phẩm.
Apple có lợi thế đặc biệt ở phân khúc cao cấp và đang đồng thời mở rộng năng lực sản xuất tại Ấn Độ.
Samsung có mạng lưới sản xuất và phân phối lâu năm tại nước này.
Trong khi đó, vivo, OPPO, Xiaomi và Realme có kinh nghiệm lâu năm với phân khúc tầm trung và phổ thông.
Nếu các thương hiệu Ấn Độ như Lava và Micromax có thể tận dụng chính sách công nghiệp mới để cải thiện thiết kế, phần mềm, chất lượng sản phẩm và mạng lưới phân phối, cuộc cạnh tranh trong những năm tới có thể trở nên đáng chú ý hơn.
Một thị trường smartphone đang được tái định hình
Điều đặc biệt ở Ấn Độ là nước này đang cố gắng thực hiện đồng thời hai mục tiêu.
Một mặt, quốc gia này muốn tiếp tục thu hút những tập đoàn toàn cầu có khả năng tạo ra sản lượng xuất khẩu lớn, điển hình là Apple và các đối tác sản xuất của hãng.
Mặt khác, Ấn Độ muốn dùng hệ sinh thái sản xuất đã hình thành để phát triển doanh nghiệp và thương hiệu trong nước.
Đây là chiến lược khác với việc chỉ dựng hàng rào thương mại.
Nếu thành công, Ấn Độ có thể đi theo mô hình từ thu hút nhà máy → phát triển chuỗi cung ứng → tăng giá trị nội địa → xây dựng thương hiệu → xuất khẩu.
Smartphone là một trong những lĩnh vực đầu tiên cho thấy chiến lược này đang tạo ra kết quả rõ ràng. Năm 2025, xuất khẩu smartphone của Ấn Độ đạt khoảng 2,63 lakh crore rupee, tăng mạnh so với mức 0,31 lakh crore rupee năm 2021.
Điều gì có thể xảy ra với các hãng điện thoại Trung Quốc?
Trong ngắn hạn, các thương hiệu Trung Quốc nhiều khả năng vẫn giữ vai trò quan trọng tại Ấn Độ bởi thị trường này quá lớn và hệ thống phân phối, sản xuất của họ đã được xây dựng trong nhiều năm.
Tuy nhiên, áp lực pháp lý có thể khiến chiến lược của từng doanh nghiệp thay đổi.
Một số hãng có thể tăng tỷ lệ sản xuất tại Ấn Độ, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp địa phương hoặc điều chỉnh cấu trúc sở hữu.
Một số khác có thể tập trung vào những phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn thay vì cạnh tranh quyết liệt ở phân khúc giá rẻ.
Trong trường hợp các cuộc điều tra dẫn tới những yêu cầu pháp lý mới, chi phí hoạt động và mức độ phức tạp khi kinh doanh tại Ấn Độ có thể tăng lên.
Tuy nhiên, việc một doanh nghiệp có rút khỏi thị trường hay không vẫn phụ thuộc vào kết quả điều tra, quy định cuối cùng và tính toán kinh doanh của từng hãng.
Ấn Độ đang bước sang một giai đoạn mới trong chiến lược phát triển ngành điện thoại di động. Nếu trước đây trọng tâm là thu hút các tập đoàn quốc tế đến sản xuất, thì hiện nay New Delhi đang muốn đi xa hơn: xây dựng chuỗi cung ứng có giá trị cao hơn và hình thành các thương hiệu điện thoại mang tính nội địa.
Đề xuất điều tra Xiaomi của SFIO là một diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh đó, nhưng chưa thể xem đây là bằng chứng cho một chính sách loại bỏ toàn bộ điện thoại Trung Quốc khỏi Ấn Độ.
Trong khi đó, sự phát triển của Apple tại Ấn Độ cho thấy chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục được duy trì khi doanh nghiệp đó đóng góp lớn cho sản xuất và xuất khẩu. Xuất khẩu smartphone của Ấn Độ đã tăng mạnh trong vài năm qua, biến điện thoại di động thành một trong những ngành xuất khẩu điện tử quan trọng nhất của quốc gia này.
Cuộc cạnh tranh vì thế có thể không chỉ là Ấn Độ và các hãng điện thoại Trung Quốc, mà rộng hơn là cuộc đua về chuỗi cung ứng, công nghệ, thương hiệu và khả năng xuất khẩu. Nếu chính sách mới phát huy hiệu quả, những năm tới có thể chứng kiến sự xuất hiện rõ nét hơn của các thương hiệu smartphone Ấn Độ ngay trên sân nhà, trong khi Apple tiếp tục giữ vai trò quan trọng ở phân khúc cao cấp và xuất khẩu.
Câu hỏi về việc Ấn Độ siết điện thoại Trung Quốc
Vì sao Ấn Độ đang tăng cường giám sát các hãng điện thoại Trung Quốc?
Một trong những diễn biến mới nhất là SFIO đề xuất điều tra Xiaomi về một số vấn đề liên quan đến tuân thủ quy định đầu tư nước ngoài, quyền sở hữu hưởng lợi và dòng tiền. Tuy nhiên, đây mới là đề xuất điều tra, không phải kết luận doanh nghiệp vi phạm. Xiaomi khẳng định tuân thủ pháp luật Ấn Độ.
Ấn Độ có cấm điện thoại Trung Quốc không?
Hiện không có cơ sở để nói Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm toàn bộ điện thoại Trung Quốc. Các thương hiệu Trung Quốc vẫn chiếm thị phần đáng kể tại thị trường này. Những gì đang diễn ra chủ yếu liên quan đến tăng cường giám sát, quy định đầu tư và chính sách phát triển sản xuất trong nước.
Chương trình Mobile Phone Manufacturing Scheme của Ấn Độ trị giá bao nhiêu?
Chính phủ Ấn Độ đã phê duyệt chương trình với ngân sách 62.500 crore rupee, tương đương 625 tỷ rupee, trong thời hạn 5 năm từ FY2026-27 đến FY2030-31.
Mục tiêu của chương trình mới là gì?
Chương trình nhằm mở rộng sản xuất điện thoại, tăng giá trị gia tăng trong nước, củng cố chuỗi cung ứng, nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế và hỗ trợ xây dựng thương hiệu điện thoại Ấn Độ.
Apple có vai trò gì trong ngành smartphone Ấn Độ?
Apple đang đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu smartphone của Ấn Độ. Các nhà máy và đối tác sản xuất iPhone tại Ấn Độ đã góp phần đáng kể vào mức tăng xuất khẩu smartphone sang Mỹ và các thị trường khác.
Các hãng điện thoại Trung Quốc có thể rời Ấn Độ không?
Không thể khẳng định trước. Quyết định này phụ thuộc vào kết quả các cuộc điều tra, quy định quản lý trong tương lai, chi phí hoạt động và chiến lược của từng doanh nghiệp. Ấn Độ vẫn là một thị trường rất quan trọng đối với nhiều hãng smartphone Trung Quốc.
