Alberta đặt cược vào khí đốt giá rẻ để thu hút làn sóng AI: Cơ hội kinh tế tỷ đô hay thách thức cho mục tiêu năng lượng sạch của Canada?

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra cuộc đua toàn cầu về hạ tầng điện toán, đặc biệt là các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Trong bối cảnh đó, tỉnh Alberta của Canada đang lựa chọn một hướng đi khác biệt: sử dụng nguồn khí đốt tự nhiên dồi dào và giá rẻ để thu hút các tập đoàn công nghệ xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.

Chiến lược này được xem là cơ hội lớn để Alberta tận dụng lợi thế tài nguyên năng lượng truyền thống, đồng thời mở ra thị trường tiêu thụ mới cho ngành khí đốt đang chịu áp lực dư cung kéo dài nhiều năm.

Tuy nhiên, quyết định này cũng đặt ra câu hỏi lớn về sự tương thích với mục tiêu phát triển năng lượng sạch mà chính phủ liên bang Canada đang theo đuổi.

Vì sao Alberta trở thành điểm đến hấp dẫn cho các trung tâm dữ liệu AI?

Alberta sở hữu nhiều lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có được.

Canada hiện là quốc gia sản xuất khí đốt tự nhiên lớn thứ năm thế giới và riêng Alberta đóng góp khoảng 60% sản lượng quốc gia. Nguồn cung dồi dào khiến giá khí đốt tại đây luôn ở mức cạnh tranh, thậm chí có thời điểm dư cung nghiêm trọng đến mức các nhà sản xuất phải bán dưới giá thành hoặc trả tiền để khách hàng tiếp nhận khí đốt.

Ngoài lợi thế năng lượng, Alberta còn sở hữu:

• Khí hậu mát mẻ giúp giảm chi phí làm mát trung tâm dữ liệu.
• Quỹ đất rộng lớn cho các dự án quy mô lớn.
• Hệ thống hạ tầng năng lượng phát triển.
• Khả năng kết nối điện nhanh hơn so với nhiều khu vực khác.

Theo Bộ trưởng Công nghệ Alberta Nate Glubish, các trung tâm dữ liệu AI có thể đóng vai trò tương tự như những “nhà máy lọc dầu kỹ thuật số”, giúp chuyển đổi nguồn tài nguyên khí đốt thành giá trị kinh tế cao hơn thông qua nền kinh tế số.

Ông cho biết Alberta đặt mục tiêu thu hút tới 100 tỷ đô la Canada đầu tư vào lĩnh vực trung tâm dữ liệu trong những năm tới.

AI đang tạo ra cơn khát năng lượng chưa từng có

Sự phát triển của AI tạo sinh, điện toán đám mây và các mô hình ngôn ngữ lớn đang khiến nhu cầu điện năng tăng đột biến trên toàn cầu.

Một trung tâm dữ liệu siêu quy mô có thể tiêu thụ từ 50 MW điện trở lên, tương đương nhu cầu sử dụng điện của một thành phố nhỏ.

Hiện Canada mới chỉ có khoảng 5 trung tâm dữ liệu siêu quy mô đang hoạt động. Tuy nhiên, gần 100 dự án mới đang được đề xuất hoặc triển khai.

Đáng chú ý, khoảng 90% số dự án này dự kiến được xây dựng tại Alberta.

Điều này phản ánh sức hút ngày càng lớn của tỉnh bang này đối với các nhà đầu tư công nghệ trong bối cảnh nhu cầu hạ tầng AI bùng nổ trên toàn cầu.

Xung đột với chiến lược năng lượng sạch của Canada

Trong khi Alberta đặt cược vào khí đốt tự nhiên, chính phủ liên bang Canada lại theo đuổi chiến lược phát triển AI dựa trên nguồn điện phát thải thấp.

Thủ tướng Mark Carney từng nhấn mạnh rằng các trung tâm dữ liệu tương lai của Canada nên được vận hành bằng một trong những hệ thống điện sạch nhất thế giới.

Theo chiến lược AI được công bố gần đây, hơn 83% sản lượng điện của Canada hiện đến từ các nguồn phát thải thấp như:

• Thủy điện.
• Điện gió.
• Điện mặt trời.
• Điện hạt nhân.

Tuy nhiên, Alberta lại có cơ cấu hoàn toàn khác.

Khoảng 60% điện năng của tỉnh hiện được sản xuất từ khí đốt tự nhiên. Theo nghiên cứu của Đại học York, cường độ phát thải của lưới điện Alberta cao gấp gần 5 lần mức trung bình toàn quốc.

Điều này khiến nhiều chuyên gia môi trường lo ngại rằng làn sóng trung tâm dữ liệu AI tại Alberta có thể làm tăng đáng kể lượng phát thải khí nhà kính.

Doanh nghiệp công nghệ quan tâm điều gì nhất?

Một nghịch lý đang xuất hiện trên thị trường.

Mặc dù các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon, Microsoft, Alphabet hay Meta đều công bố các mục tiêu giảm phát thải carbon, nhưng trong thực tế, yếu tố quan trọng nhất hiện nay lại là khả năng tiếp cận nguồn điện ổn định.

Theo ông Nate Glubish, trong các cuộc làm việc với các công ty công nghệ tại Thung lũng Silicon, phần lớn doanh nghiệp đều ưu tiên:

• Nguồn điện sẵn có.
• Khả năng kết nối nhanh.
• Chi phí vận hành thấp.
• Tiến độ triển khai dự án.

Thay vì chờ đợi các nguồn năng lượng tái tạo mới được xây dựng, nhiều doanh nghiệp muốn có nguồn điện ngay lập tức để phục vụ các dự án AI đang tăng trưởng rất nhanh.

Đây chính là cơ hội để Alberta tận dụng lợi thế về khí đốt tự nhiên.

Công nghệ thu giữ carbon có phải lời giải?

Để giải quyết bài toán môi trường, Alberta đang thúc đẩy việc kết hợp khí đốt tự nhiên với công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS).

Công nghệ này cho phép thu hồi khí CO₂ phát sinh từ các nhà máy điện hoặc cơ sở công nghiệp trước khi phát thải ra môi trường, sau đó lưu trữ dưới lòng đất.

Nếu được triển khai hiệu quả, CCS có thể giúp giảm đáng kể lượng khí thải từ các trung tâm dữ liệu sử dụng điện từ khí đốt tự nhiên.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng công nghệ này vẫn còn đắt đỏ và chưa được triển khai ở quy mô đủ lớn để chứng minh hiệu quả lâu dài.

Ngành khí đốt Alberta nhìn thấy cơ hội vàng

Đối với các doanh nghiệp năng lượng tại Alberta, làn sóng AI có thể trở thành động lực tăng trưởng mới.

Công ty Pembina Pipeline cùng đối tác Kineticor hiện đang phát triển một nhà máy điện khí tự nhiên công suất 900 MW để phục vụ một dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Trong khi đó, các nhà sản xuất khí đốt tự nhiên cho rằng nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu có thể giúp giải quyết tình trạng dư cung kéo dài nhiều năm.

Ông Mike Belenkie, CEO Advantage Energy, nhận định toàn bộ ngành công nghiệp năng lượng Alberta đang nỗ lực thu hút các khoản đầu tư mới nhằm gia tăng nhu cầu tiêu thụ khí đốt và giảm áp lực giá thấp.

Những tranh cãi ngày càng gia tăng

Không phải ai cũng đồng tình với chiến lược này.

Nhiều tổ chức môi trường cho rằng việc mở rộng các trung tâm dữ liệu dựa trên khí đốt tự nhiên có thể khiến Canada khó đạt được các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính trong tương lai.

Bác sĩ Julia Sawatzky thuộc tổ chức Canadian Association of Physicians for the Environment cho rằng khoảng cách giữa các cam kết khí hậu và thực tế triển khai ngày càng lớn.

Theo bà, việc phát triển AI cần đi kèm với các giải pháp năng lượng bền vững thay vì tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Cuộc đua AI đang làm thay đổi bản đồ năng lượng toàn cầu. Alberta đang tận dụng lợi thế khí đốt tự nhiên giá rẻ để thu hút hàng tỷ đô la đầu tư vào các trung tâm dữ liệu thế hệ mới. Chiến lược này có thể tạo ra động lực tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, mở rộng thị trường tiêu thụ khí đốt và biến Alberta thành trung tâm AI quan trọng của Bắc Mỹ.

Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra thách thức lớn đối với các cam kết khí hậu của Canada. Trong những năm tới, bài toán cân bằng giữa tăng trưởng công nghệ, an ninh năng lượng và phát triển bền vững sẽ là yếu tố quyết định liệu Alberta có thể biến lợi thế tài nguyên thành lợi thế cạnh tranh dài hạn hay không.