Mỹ – Trung chuẩn bị đối thoại: Cuộc chiến thương mại hạ nhiệt nhưng “đất hiếm” vẫn là điểm nóng

Mỹ tìm kiếm ổn định thương mại trước cuộc gặp cấp cao

Trước thềm cuộc gặp quan trọng giữa Donald Trump và Tập Cận Bình dự kiến diễn ra vào tháng tới, chính quyền Mỹ phát đi tín hiệu rõ ràng: ưu tiên ổn định quan hệ thương mại với Trung Quốc, nhưng không đánh đổi lợi ích chiến lược.

Phát biểu tại Viện Hudson (Washington D.C), Jamieson Greer – Đại diện Thương mại Mỹ – nhấn mạnh rằng Washington không tìm kiếm một cuộc đối đầu mới với Bắc Kinh, mà hướng tới duy trì trạng thái “ổn định có kiểm soát”.

“Chúng tôi không tìm kiếm một cuộc đối đầu lớn,” ông Greer khẳng định.

Cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh chiến lược

Dù nhấn mạnh yếu tố ổn định, Mỹ vẫn duy trì các biện pháp thuế quan đáng kể đối với hàng hóa Trung Quốc, đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất tiên tiến.

Theo ông Greer, chính sách này nhằm:

• Bảo vệ an ninh kinh tế
• Giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài
• Xử lý tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài

Đáng chú ý, thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã giảm khoảng 130 tỷ USD (tương đương 30%) trong năm qua, cho thấy các chính sách điều chỉnh đang phát huy hiệu quả nhất định.

Đất hiếm – “quân bài chiến lược” trong đàm phán

Một trong những vấn đề trọng tâm trong cuộc đối thoại sắp tới chính là quyền tiếp cận khoáng sản đất hiếm – yếu tố sống còn đối với các ngành công nghệ hiện đại như:

• Sản xuất chip bán dẫn
• Xe điện
• Năng lượng tái tạo
• Quốc phòng

Mỹ hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ Trung Quốc, quốc gia đang chiếm ưu thế toàn cầu trong lĩnh vực này.

Ông Greer cho biết Washington kỳ vọng có thể đạt được tiến triển về vấn đề đất hiếm trước cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo.

Mỹ thúc đẩy tự chủ chuỗi cung ứng

Song song với đàm phán, Mỹ cũng đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Một số động thái đáng chú ý:

• Hợp tác với Mexico để phát triển nguồn khoáng sản
• Làm việc với các đối tác quốc tế để thiết lập chuỗi cung ứng thay thế
• Xem xét cơ chế giá sàn nhằm ngăn chặn hành vi bán phá giá

Theo ông Greer, việc thiết lập cơ chế định giá sẽ giúp bảo vệ các nhà sản xuất mới khỏi biến động giá mang tính “phi thị trường”.

Bài học từ quá khứ: Trung Quốc từng thao túng thị trường đất hiếm

Trong giai đoạn 2010–2012, Trung Quốc từng siết chặt nguồn cung đất hiếm, khiến giá tăng vọt và gây áp lực lớn lên các nền kinh tế phụ thuộc.

Sau đó, khi các nước như Mỹ và Nhật Bản tăng sản xuất, Trung Quốc lại “xả hàng” với giá thấp, khiến thị trường biến động mạnh.

Bài học này khiến Mỹ thận trọng hơn trong việc xây dựng chiến lược dài hạn cho chuỗi cung ứng khoáng sản.

Thiết lập “diễn đàn thương mại” Mỹ – Trung

Một điểm đáng chú ý khác là đề xuất thành lập diễn đàn thương mại song phương giữa hai chính phủ.

Mục tiêu của diễn đàn này:

• Xác định các mặt hàng “không nhạy cảm” để duy trì thương mại
• Tạo nền tảng đối thoại cho các vấn đề phức tạp hơn
• Giảm căng thẳng trong quan hệ kinh tế

Đây được xem là bước đi mang tính xây dựng nhằm duy trì kênh liên lạc giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Mở rộng hợp tác với châu Âu

Không chỉ tập trung vào Trung Quốc, Mỹ cũng tăng cường hợp tác với châu Âu.

Trong thỏa thuận thương mại đạt được vào tháng 7 năm ngoái – còn gọi là Turnberry Agreement, hai bên cam kết:

• Loại bỏ các rào cản thương mại kỹ thuật số
• Tăng cường hợp tác công nghệ
• Thúc đẩy thương mại công bằng

Điều này cho thấy Mỹ đang xây dựng một mạng lưới đối tác rộng hơn để cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc.

Tác động đến kinh tế toàn cầu

Những diễn biến trong quan hệ Mỹ – Trung sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến:

• Chuỗi cung ứng toàn cầu
• Giá nguyên vật liệu
• Thị trường công nghệ
• Dòng vốn đầu tư quốc tế

Việc duy trì ổn định nhưng vẫn cạnh tranh chiến lược có thể giúp giảm rủi ro xung đột, đồng thời tạo ra một trật tự kinh tế mới.

Quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước vào giai đoạn mới: ổn định hơn nhưng vẫn tiềm ẩn cạnh tranh chiến lược. Trong đó, đất hiếm nổi lên như một “lá bài” quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân quyền lực kinh tế toàn cầu.

Cuộc gặp giữa Donald Trump và Tập Cận Bình sắp tới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc định hình tương lai quan hệ hai nước cũng như thị trường toàn cầu.