BYD bị phân biệt đối xử tại Nhật Bản? Chính sách trợ cấp gây tranh cãi và thách thức lớn cho xe điện Trung Quốc

Chính sách trợ cấp xe điện tại Nhật Bản gây tranh cãi

Thị trường xe điện tại Nhật Bản đang trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện những tranh cãi xoay quanh chính sách trợ cấp mới được áp dụng từ đầu năm 2026. Theo thông tin từ truyền thông quốc tế, chính phủ nước này đã điều chỉnh mức hỗ trợ tài chính dành cho người mua xe điện sau tháng 1/2026, tạo ra sự chênh lệch đáng kể giữa các thương hiệu nội địa và nước ngoài.

Cụ thể, các hãng xe lớn trong nước như Toyota và Nissan được hưởng mức trợ cấp tăng mạnh, lên tới 400.000 yên. Tổng mức hỗ trợ tối đa dành cho xe của Toyota có thể đạt tới 1,3 triệu yên – một con số rất đáng kể trong bối cảnh cạnh tranh thị trường ngày càng gay gắt.

Trong khi đó, BYD – thương hiệu xe điện bán chạy nhất thế giới năm 2025 – lại không được điều chỉnh mức trợ cấp. Các mẫu xe của BYD tại Nhật Bản chỉ tiếp tục nhận khoảng 350.000 yên, thấp hơn rất nhiều so với đối thủ nội địa.

Khoảng cách trợ cấp tác động trực tiếp đến quyết định người tiêu dùng

Sự chênh lệch lên tới 950.000 yên giữa các hãng xe đã tạo ra ảnh hưởng đáng kể đến hành vi mua sắm. Trong phân khúc xe điện giá rẻ, mức chênh này có thể chiếm gần 20% giá trị xe – một yếu tố mang tính quyết định đối với người tiêu dùng.

Điều này khiến BYD rơi vào thế bất lợi rõ rệt, đặc biệt trong bối cảnh hãng vẫn đang nỗ lực xây dựng thương hiệu tại một thị trường vốn nổi tiếng khó tính như Nhật Bản.

Hệ thống chấm điểm trợ cấp và những dấu hỏi minh bạch

Phía chính phủ Nhật Bản cho biết việc phân bổ trợ cấp dựa trên hệ thống chấm điểm với tổng điểm 200, gồm hai tiêu chí chính:

• Hiệu suất và chất lượng của mẫu xe
• Năng lực doanh nghiệp, bao gồm hệ thống hỗ trợ như trạm sạc

Các hãng sẽ nhận mức trợ cấp tương ứng với số điểm đạt được. Tuy nhiên, điều gây tranh cãi là dù BYD đang tích cực đầu tư xây dựng hệ thống trạm sạc nhanh tại các đại lý trên toàn quốc, hãng lại nhận điểm 0 ở hạng mục đánh giá doanh nghiệp.

Cho đến nay, phía BYD vẫn chưa nhận được lời giải thích rõ ràng cho kết quả này, làm dấy lên nghi vấn về tính minh bạch và công bằng trong chính sách.

BYD phản ứng mạnh mẽ trước nghi vấn phân biệt đối xử

Trước tình hình này, ông Atsuki Tofukuji – Chủ tịch BYD tại Nhật Bản – đã có phát biểu đáng chú ý: nếu hãng không được công nhận chỉ vì là nhà sản xuất Trung Quốc, chính phủ nên nói rõ.

Phản ứng này cho thấy áp lực mà BYD đang phải đối mặt không chỉ đến từ thị trường mà còn từ chính môi trường chính sách.

Thực tế khó khăn của BYD tại thị trường Nhật Bản

Ngoài yếu tố trợ cấp, BYD còn gặp nhiều thách thức nội tại khi thâm nhập thị trường Nhật Bản.

Từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2025, hãng chỉ bán được khoảng 5.300 xe điện – con số rất khiêm tốn so với quy mô toàn cầu. Điều này phản ánh mức độ hiện diện thương hiệu còn thấp.

Mặc dù BYD đã giới thiệu các mẫu xe như:

• BYD Dolphin
• BYD Atto 3

và thậm chí đạt giải thưởng tại Nhật Bản, nhưng vẫn chưa đủ để tạo đột phá về doanh số.

Thị trường Nhật Bản: “sân chơi” của xe hybrid

Một trong những rào cản lớn nhất đối với BYD là đặc thù thị trường. Theo số liệu từ hiệp hội ô tô Nhật Bản:

• Xe hybrid (HEV): chiếm 61,1% thị phần
• Xe xăng: chiếm 31,4%
• Xe điện thuần túy: chỉ chiếm 1,4%

Rõ ràng, người tiêu dùng Nhật Bản vẫn ưu tiên xe hybrid – loại xe không cần sạc điện, phù hợp với thói quen sử dụng và hạ tầng hiện tại.

Điều này khiến các dòng xe điện thuần túy của BYD gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng thị phần.

Cơ hội vẫn còn khi thị trường EV tăng trưởng

Dù đối mặt nhiều thách thức, thị trường xe điện Nhật Bản vẫn có tiềm năng tăng trưởng. Theo dự báo của Bloomberg New Energy Finance, tỷ lệ xe điện thuần túy tại Nhật Bản có thể tăng lên 3,4% vào năm 2026 – gấp hơn hai lần so với trước đó.

Đây được xem là cơ hội để BYD cải thiện vị thế, đặc biệt nếu hãng tiếp tục đầu tư vào hạ tầng và nâng cao nhận diện thương hiệu.

Áp lực kép: chính sách và cạnh tranh nội địa

Tuy nhiên, con đường phía trước của BYD vẫn không hề dễ dàng. Hãng phải đối mặt đồng thời với:

• Chính sách trợ cấp chưa thực sự thuận lợi
• Sự thống trị của các hãng xe nội địa
• Thói quen tiêu dùng ưu tiên xe hybrid
• Chi phí đầu tư lớn cho marketing và hạ tầng

Để cạnh tranh, BYD cần chiến lược dài hạn, bao gồm việc mở rộng mạng lưới sạc, tăng cường truyền thông thương hiệu và tối ưu sản phẩm phù hợp thị hiếu địa phương.

Câu chuyện của BYD tại Nhật Bản không chỉ là vấn đề cạnh tranh thị trường, mà còn phản ánh sự phức tạp của chính sách và đặc thù tiêu dùng tại từng quốc gia.

Dù có dấu hiệu bất lợi trong ngắn hạn, nhưng với xu hướng chuyển đổi năng lượng toàn cầu, cơ hội vẫn còn rộng mở nếu BYD có thể thích ứng và vượt qua các rào cản hiện tại.