Lạm phát Mỹ phục hồi sau “độ trễ” do chính phủ đóng cửa
Giá tiêu dùng tại Mỹ nhiều khả năng đã quay lại quỹ đạo tăng trong tháng 12, sau giai đoạn bị kìm hãm bởi những biến dạng thống kê phát sinh từ đợt đóng cửa chính phủ kéo dài kỷ lục. Các nhà kinh tế cho rằng mức lạm phát thấp bất thường trong tháng 11 không phản ánh đầy đủ áp lực giá thực tế trong nền kinh tế Mỹ.
Việc chính phủ liên bang Mỹ phải đóng cửa tới 43 ngày đã khiến quá trình thu thập dữ liệu giá cả trong tháng 10 bị gián đoạn nghiêm trọng. Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) buộc phải áp dụng phương pháp ước tính chuyển tiếp (forward estimation), đặc biệt đối với các nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI như tiền thuê nhà và chi phí nhà ở tương đương của chủ sở hữu.
Hệ quả là báo cáo CPI tháng 11 phản ánh một bức tranh lạm phát “mềm” hơn thực tế, nhất là khi dữ liệu giá tháng 11 chỉ được thu thập vào nửa cuối tháng – thời điểm các nhà bán lẻ đẩy mạnh giảm giá mùa lễ hội.
CPI tháng 12: Sự trở lại của áp lực giá tiêu dùng
Theo khảo sát của Reuters với các nhà kinh tế, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 12 được dự báo tăng 0,3% so với tháng trước, cao hơn mức tăng 0,2% trong giai đoạn tháng 9–11. Trong vòng 12 tháng tính đến tháng 12, CPI được kỳ vọng tăng 2,7%, tương đương mức của tháng 11 nhưng mang ý nghĩa khác khi các yếu tố méo mó dần được loại bỏ.
Đáng chú ý, giá năng lượng – đặc biệt là điện – được xem là một trong những động lực chính, khi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI tiếp tục tăng cao. Giá thực phẩm cũng được dự báo đóng góp đáng kể vào đà tăng CPI cuối năm.
Ông Oscar Munoz, chiến lược gia vĩ mô trưởng phụ trách thị trường Mỹ tại TD Securities, nhận định báo cáo CPI sắp tới sẽ cho thấy “sự phục hồi đáng kể” sau các vấn đề kỹ thuật do chính phủ đóng cửa gây ra. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng sự điều chỉnh hoàn toàn của giá thuê nhà sẽ phải chờ đến ít nhất tháng 4/2026, khi BLS sử dụng lại dữ liệu nhà ở bị gián đoạn trước đó.
Giá hàng hóa và dịch vụ: Áp lực quay trở lại không đồng đều
Các nhà kinh tế dự đoán giá cả sẽ tăng nhanh hơn ở nhóm hàng hóa lâu bền như xe hơi mới, đồ nội thất và quần áo – những mặt hàng thường chịu ảnh hưởng mạnh của yếu tố mùa vụ. Trong khi đó, các sai lệch giảm nhẹ trong chỉ số giá thuê nhà vẫn có thể kéo dài thêm vài tháng do phương pháp tính trung bình sáu tháng mà BLS đang áp dụng.
BLS cho biết ảnh hưởng của phương pháp ước tính chuyển tiếp sử dụng cho dữ liệu tháng 10/2025 sẽ chỉ được giải quyết hoàn toàn vào tháng 4/2026, khi chu kỳ thu thập dữ liệu nhà ở trở lại bình thường.
Bỏ qua các biến dạng thống kê, nhiều chuyên gia cho rằng lạm phát cơ bản của Mỹ đang chịu áp lực tăng dần từ các yếu tố mang tính cấu trúc, trong đó có tác động trễ của các mức thuế quan diện rộng được áp dụng trước đó. Phần lớn doanh nghiệp Mỹ đã tự hấp thụ một phần chi phí thuế nhập khẩu, nhưng biên lợi nhuận bị bào mòn có thể buộc họ phải chuyển chi phí sang người tiêu dùng.
Sarah House, nhà kinh tế cấp cao tại Wells Fargo, cho rằng giá hàng hóa có khả năng phục hồi mạnh hơn dịch vụ trong ngắn hạn, song tăng trưởng giá dịch vụ cũng sẽ tăng tốc trở lại trong tháng 12, đặc biệt ở các hạng mục nhạy cảm theo mùa như lưu trú và vé máy bay.
CPI cốt lõi và bài toán lãi suất của Fed
Không tính thực phẩm và năng lượng, CPI cốt lõi tháng 12 được dự báo tăng 0,3% so với tháng trước và tăng 2,7% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức 2,6% của tháng 11. Điều này củng cố quan điểm rằng lạm phát tại Mỹ vẫn dai dẳng hơn so với kỳ vọng ban đầu.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), dù theo dõi chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) để đạt mục tiêu lạm phát 2%, vẫn coi CPI là thước đo quan trọng đối với kỳ vọng lạm phát của thị trường. Trong bối cảnh hiện tại, Fed được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất chuẩn trong khoảng 3,50%–3,75% tại cuộc họp ngày 27–28/1.
Căng thẳng leo thang giữa Chủ tịch Fed Jerome Powell và Tổng thống Donald Trump càng khiến triển vọng chính sách tiền tệ trở nên khó đoán. Việc chính quyền mở cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell đã làm dấy lên lo ngại về áp lực chính trị đối với Fed – yếu tố mà giới kinh tế cho rằng có thể làm gia tăng bất ổn và lạm phát trong trung hạn.
Lạm phát và rủi ro chính trị năm 2026
Lạm phát cao đã làm xói mòn mức độ ủng hộ đối với Tổng thống Trump và được dự báo sẽ tiếp tục là chủ đề nóng trong năm 2026, khi đảng Cộng hòa tìm cách giành quyền kiểm soát Quốc hội. Theo giáo sư Sung Won Sohn (Đại học Loyola Marymount), bất ổn chính sách từ Washington không chỉ gây tổn hại niềm tin thị trường mà còn có thể đẩy lạm phát lên cao hơn – nghịch lý với mục tiêu hạ lãi suất mà chính quyền mong muốn.
Vì sao CPI Mỹ tháng 11 thấp bất thường?
Do chính phủ đóng cửa kéo dài, BLS phải dùng phương pháp ước tính chuyển tiếp và dữ liệu được thu thập vào thời điểm giảm giá mùa lễ hội.
CPI tháng 12 được dự báo tăng bao nhiêu?
Khoảng 0,3% so với tháng trước và 2,7% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nhóm hàng hóa nào chịu áp lực tăng giá mạnh nhất?
Xe hơi mới, đồ nội thất, quần áo và năng lượng, đặc biệt là điện.
Khi nào sai lệch về giá thuê nhà được khắc phục hoàn toàn?
Dự kiến vào tháng 4/2026 khi dữ liệu nhà ở bị gián đoạn được sử dụng lại.
Fed có cắt giảm lãi suất trong đầu năm 2026 không?
Phần lớn nhà kinh tế không kỳ vọng cắt giảm trước khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc.
Yếu tố chính trị ảnh hưởng thế nào đến lạm phát?
Bất ổn chính sách và áp lực lên Fed có thể làm tăng kỳ vọng lạm phát và biến động thị trường.
Theo dõi diễn biến lạm phát Mỹ & chính sách Fed mới nhất
Đăng ký nhận bản tin phân tích kinh tế vĩ mô để không bỏ lỡ các báo cáo CPI, quyết định lãi suất và tác động tới thị trường toàn cầu.
