Trung Quốc siết xuất khẩu bạc: “Đất hiếm thứ hai” và cơn địa chấn mới với thị trường toàn cầu

Trung Quốc siết xuất khẩu bạc: “Đất hiếm thứ hai” và cú sốc mới với thị trường kim loại toàn cầu

Trong bối cảnh căng thẳng địa kinh tế toàn cầu ngày càng gia tăng, Trung Quốc tiếp tục phát đi một tín hiệu cứng rắn khi chuẩn bị áp dụng các quy định mới nhằm hạn chế xuất khẩu bạc. Động thái này được giới quan sát đánh giá là sự lặp lại có chủ đích chiến lược từng được Bắc Kinh áp dụng thành công với đất hiếm – nhóm tài nguyên từng làm rung chuyển chuỗi cung ứng công nghệ và quốc phòng của Mỹ cùng các đồng minh.

Theo tờ Securities Times do nhà nước Trung Quốc điều hành, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu bạc mới sẽ chính thức có hiệu lực từ thứ Năm, đưa kim loại này vào cùng “khung pháp lý chiến lược” với các kim loại đất hiếm. Dù chưa được công bố như một lệnh cấm toàn diện, nhưng về bản chất, bạc đã được nâng cấp từ một mặt hàng công nghiệp thông thường thành nguyên liệu chiến lược quốc gia.

Bạc – quân bài mới trong cuộc chiến chuỗi cung ứng

Việc siết xuất khẩu bạc diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang gia tăng quyền kiểm soát với nhiều kim loại quan trọng như vonfram và antimon – những vật liệu đóng vai trò thiết yếu trong quốc phòng và công nghệ cao. Theo các quy định mới dự kiến áp dụng từ năm 2026, chỉ 44 doanh nghiệp Trung Quốc được cấp phép xuất khẩu bạc, một con số cho thấy mức độ chọn lọc và kiểm soát ngày càng chặt chẽ.

Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia sản xuất bạc lớn nhất thế giới, đồng thời sở hữu trữ lượng bạc hàng đầu toàn cầu. Theo dữ liệu từ Wind Information, chỉ trong 11 tháng đầu năm, nước này đã xuất khẩu hơn 4.600 tấn bạc, trong khi lượng nhập khẩu chỉ khoảng 220 tấn – cho thấy vị thế áp đảo của Trung Quốc trong cán cân cung cầu bạc toàn cầu.

Mỹ và EU lo ngại, doanh nghiệp quốc tế “nín thở”

Không phải ngẫu nhiên mà Phòng Thương mại EU tại Trung Quốc cảnh báo đa số doanh nghiệp châu Âu sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp bởi các biện pháp mới. Tháng 11 vừa qua, Mỹ cũng đã chính thức đưa bạc vào danh sách khoáng sản thiết yếu quốc gia, viện dẫn vai trò không thể thay thế của kim loại này trong pin, pin mặt trời, linh kiện điện tử, mạch điện và thiết bị y tế kháng khuẩn.

Đáng chú ý, CEO Tesla Elon Musk đã công khai chỉ trích động thái của Trung Quốc trên mạng xã hội X: “Điều này không tốt. Bạc là vật liệu cần thiết trong nhiều quy trình công nghiệp.” Phản ứng này phản ánh nỗi lo chung của ngành công nghiệp công nghệ cao Mỹ trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Giá bạc bùng nổ: Khi niềm tin vào USD lung lay

Các hạn chế xuất khẩu được công bố đúng thời điểm nhu cầu bạc toàn cầu đang tăng mạnh. Theo xác nhận từ Kuya Silver (Canada), nhiều doanh nghiệp Trung Quốc và Ấn Độ sẵn sàng mua bạc vật chất với mức giá cao hơn thị trường từ 8–10 USD mỗi ounce – dấu hiệu rõ ràng của tình trạng lo ngại thiếu hụt nguồn cung.

Cùng lúc, giới đầu tư toàn cầu đang tìm cách phòng vệ trước sự suy yếu của đồng USD. Chỉ số USD Index đã giảm gần 9,5% trong năm 2025 – mức giảm tồi tệ nhất kể từ năm 2017. Trong bối cảnh đó, bạc nổi lên như một “kênh trú ẩn kép”, vừa là kim loại công nghiệp chiến lược, vừa là tài sản phòng ngừa lạm phát.

Giá bạc đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm, chạm mức kỷ lục trên 80 USD/ounce trước khi điều chỉnh về quanh 73 USD. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ năm 1979 – thời kỳ thế giới đối mặt với khủng hoảng tiền tệ và lạm phát toàn cầu. Giá vàng cũng tăng hơn 60% trong năm, trong khi Bitcoin – từng được xem là “vàng kỹ thuật số” – lại giảm hơn 5%, giao dịch quanh mức 88.000 USD.

Theo giáo sư kinh tế Tyler Cowen (ĐH George Mason), đà tăng của vàng và bạc phản ánh “một lời cảnh báo nghiêm khắc đối với nền kinh tế Mỹ”, khi nhà đầu tư dần chuyển hướng khỏi đồng USD để tìm kiếm các tài sản hữu hình.

“Đất hiếm thứ hai” và hệ quả dài hạn

Việc Trung Quốc đưa bạc vào nhóm kim loại chiến lược không chỉ tác động ngắn hạn đến giá cả, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu kịch bản từng xảy ra với đất hiếm lặp lại, Mỹ và châu Âu sẽ buộc phải tăng tốc đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư khai thác trong nước hoặc tìm kiếm các đối tác thay thế – một quá trình tốn kém và kéo dài nhiều năm.