Giá dầu diesel Mỹ lập đỉnh, ngành vận tải cảnh báo cú sốc chi phí có thể lan sang người tiêu dùng

Giá dầu diesel tại Mỹ đang trở thành một trong những rủi ro lớn đối với ngành vận tải khi nhiên liệu chủ chốt của xe tải, tàu hỏa và nhiều hoạt động công nghiệp liên tục lập mức cao mới. Diễn biến này đang buộc các doanh nghiệp vận tải phải tính toán lại chi phí, giá cước và lợi nhuận trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị.

Theo dữ liệu được các nguồn thị trường dẫn lại từ AAA, giá diesel bình quân toàn quốc đã vượt mốc 6 USD/gallon trong tháng 9/2026. Ngày 14/9, mức bình quân được ghi nhận khoảng 6,23 USD/gallon, cao hơn đáng kể so với khoảng 3,69 USD/gallon cùng kỳ năm trước. J.P. Morgan nhận định giá diesel đã tăng gần 69% so với một năm trước và đang tăng nhanh hơn xăng.

Đối với một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ và đường sắt để đưa hàng hóa từ nhà máy, trang trại tới kho hàng và cửa hàng, cú tăng giá này không chỉ là câu chuyện của các doanh nghiệp vận tải. Nó có thể tạo ra một chuỗi tác động từ chi phí nhiên liệu sang giá cước, chi phí sản xuất, giá thực phẩm và cuối cùng là túi tiền của người tiêu dùng.

Giá diesel tăng mạnh, doanh nghiệp vận tải chịu sức ép trực tiếp

Diesel có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ. Không giống nhiên liệu dành chủ yếu cho phương tiện cá nhân, diesel được sử dụng rộng rãi trong xe tải đường dài, đầu máy xe lửa, máy móc xây dựng, nông nghiệp và nhiều hoạt động công nghiệp.

J.P. Morgan đánh giá diesel là một đầu vào quan trọng của hoạt động vận chuyển hàng hóa, công nghiệp nặng, nông nghiệp và xây dựng. Vì vậy, khi giá nhiên liệu tăng mạnh, tác động có thể nhanh chóng truyền sang chi phí vận hành của doanh nghiệp.

Áp lực này đã được thể hiện rõ qua cảnh báo từ J.B. Hunt Transport Services. Tại một hội nghị do Morgan Stanley tổ chức, Giám đốc tài chính Brad Delco cho biết doanh nghiệp đang phải đối mặt với những biến động giá nhiên liệu mạnh và bất thường.

Theo các thông tin được công bố ngày 16/9, J.B. Hunt dự kiến lợi nhuận quý III có thể giảm khoảng 5% đến 10% so với quý II do chi phí tăng cao. Trong đó, chi phí nhiên liệu tăng thêm được ước tính khoảng 10 triệu USD, bên cạnh khoảng 25 triệu USD chi phí liên quan đến tuyển dụng, đào tạo và giữ chân tài xế.

Phản ứng của thị trường cũng rất mạnh. Cổ phiếu J.B. Hunt giảm khoảng 13% trong phiên 16/9 sau cảnh báo của lãnh đạo công ty, cho thấy nhà đầu tư đặc biệt nhạy cảm với khả năng biên lợi nhuận của các doanh nghiệp vận tải bị thu hẹp khi chi phí nhiên liệu tăng quá nhanh.

Vì sao diesel tăng nhanh như vậy?

Một nguyên nhân quan trọng được các nhà phân tích đề cập là cú sốc nguồn cung năng lượng liên quan đến căng thẳng tại Trung Đông và xung đột Mỹ – Iran.

Diesel và xăng đều được sản xuất từ dầu thô, nhưng giá bán lẻ của chúng không nhất thiết biến động giống nhau. Diesel có mối liên hệ chặt chẽ hơn với nhu cầu thương mại, vận tải hàng hóa, sản xuất công nghiệp và hoạt động xây dựng.

J.P. Morgan cho biết những gián đoạn địa chính trị và sự gián đoạn tại các nhà máy lọc dầu đã góp phần làm nguồn cung nhiên liệu toàn cầu bị thắt chặt, qua đó đẩy giá diesel lên những mức kỷ lục mới trong tháng 9.

Điều đáng chú ý là mức tăng diễn ra trong thời gian tương đối ngắn. Giá diesel bình quân toàn quốc của AAA đã tăng từ khoảng 5,43 USD/gallon một tháng trước lên 6,23 USD/gallon vào ngày 14/9, trong khi mức cùng kỳ năm trước chỉ khoảng 3,69 USD/gallon.

Điều này khiến các công ty vận tải khó điều chỉnh giá dịch vụ đủ nhanh để bù đắp toàn bộ chi phí.

California đã vượt 8 USD/gallon

Sức ép thậm chí còn nghiêm trọng hơn tại một số bang.

California là một trong những khu vực có giá diesel cao nhất nước Mỹ. Các dữ liệu được dẫn lại từ AAA cho thấy giá diesel tại bang này đã vượt 8 USD/gallon trong tháng 9.

Mức chênh lệch giữa các bang cho thấy tác động của giá nhiên liệu không hoàn toàn giống nhau trên toàn nước Mỹ. Chi phí vận chuyển tại những khu vực có giá diesel cao có thể chịu sức ép lớn hơn, đặc biệt đối với những doanh nghiệp hoạt động với biên lợi nhuận thấp.

Đối với các đội xe tải đường dài, chỉ một vài chục cent tăng thêm trên mỗi gallon cũng có thể tạo ra khoản chi phí đáng kể khi tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ lên tới hàng triệu gallon mỗi năm.

Một điểm cần phân biệt là giá bình quân hàng ngày của AAA và chỉ số diesel bán lẻ hàng tuần của Bộ Năng lượng Mỹ không phải cùng một bộ dữ liệu. Chẳng hạn, chỉ số diesel đường bộ toàn quốc của DOE cho tuần ngày 7/9 được ghi nhận ở mức 5,967 USD/gallon. Một số doanh nghiệp vận tải sử dụng chính chỉ số này để tính phụ phí nhiên liệu.

Ngành vận tải có thể truyền chi phí sang người tiêu dùng

Khi nhiên liệu tăng mạnh, doanh nghiệp vận tải thường có một số lựa chọn: tăng giá cước, áp dụng hoặc điều chỉnh phụ phí nhiên liệu, cắt giảm chi phí khác hoặc chấp nhận lợi nhuận thấp hơn.

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp có thể chưa chuyển toàn bộ mức tăng nhiên liệu sang khách hàng. Điều này đặc biệt đúng khi giá nhiên liệu tăng quá nhanh, trong khi hợp đồng vận tải và giá dịch vụ đã được thiết lập từ trước.

Trường hợp J.B. Hunt cho thấy khoảng trễ này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Công ty thường có cơ chế chuyển một phần chi phí nhiên liệu cho khách hàng, nhưng tốc độ tăng giá nhiên liệu có thể nhanh hơn tốc độ điều chỉnh giá trong một số mảng hoạt động.

Về dài hạn, nếu giá diesel duy trì ở mức cao, một phần chi phí có khả năng được phản ánh vào giá vận chuyển. Khi đó, tác động có thể lan sang nhiều nhóm hàng hóa.

Thực phẩm có thể trở thành một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng

Nông nghiệp là một mắt xích đáng chú ý trong chuỗi tác động này.

Nông dân sử dụng nhiên liệu cho máy kéo, máy gặt và nhiều thiết bị phục vụ sản xuất. Sau khi nông sản được thu hoạch, hàng hóa lại cần được vận chuyển bằng xe tải hoặc đường sắt tới nhà máy chế biến, kho hàng và hệ thống phân phối.

Điều này có nghĩa là cùng một đợt tăng giá diesel có thể xuất hiện ở nhiều khâu khác nhau của chuỗi cung ứng.

Trong mùa thu hoạch, tác động càng đáng chú ý đối với những loại cây trồng như ngô và lúa mì. Chi phí đầu vào cao hơn có thể gây sức ép lên lợi nhuận của nông dân, trong khi chi phí vận chuyển tăng có thể làm tăng giá thành trước khi sản phẩm tới tay người tiêu dùng.

Tuy nhiên, không phải toàn bộ chi phí tăng thêm đều lập tức được chuyển sang người mua. Một phần có thể được hấp thụ bởi nông dân, doanh nghiệp vận tải, nhà bán buôn và nhà bán lẻ. Việc chi phí cuối cùng được phân bổ như thế nào phụ thuộc vào sức mạnh thương lượng, nhu cầu thị trường và thời gian duy trì của cú sốc nhiên liệu.

Áp lực nhiên liệu có thể làm lạm phát dai dẳng hơn

Giá diesel tăng không nhất thiết khiến giá tiêu dùng tăng ngay lập tức. Nhưng nếu mức giá cao kéo dài, hiệu ứng lan tỏa có thể rõ hơn.

Có thể hình dung chuỗi tác động theo hướng:

Dầu thô tăng → giá diesel tăng → chi phí vận tải tăng → chi phí sản xuất và phân phối tăng → doanh nghiệp điều chỉnh giá → người tiêu dùng chịu một phần chi phí.

J.P. Morgan cũng lưu ý rằng giá diesel cao có thể xuất hiện trong lạm phát trước tiên thông qua chi phí của doanh nghiệp, sau đó mới có khả năng được chuyển sang giá tiêu dùng tùy thuộc vào khả năng chuyển giá và sức cầu.

Đây là lý do giá diesel được theo dõi sát không chỉ bởi ngành vận tải mà còn bởi các nhà kinh tế, nhà đầu tư và doanh nghiệp sản xuất.

Vận tải có vai trò lớn trong nền kinh tế Mỹ

Quy mô của ngành vận tải giúp giải thích tại sao biến động nhiên liệu có thể tạo ra ảnh hưởng rộng.

Theo Cục Thống kê Vận tải Mỹ (BTS), các dịch vụ vận tải gồm vận tải thuê ngoài, vận tải nội bộ của doanh nghiệp và vận tải hộ gia đình đã đóng góp khoảng 1,9 nghìn tỷ USD, tương đương 6,3% GDP được điều chỉnh của Mỹ năm 2024. Riêng vận tải thuê ngoài đóng góp khoảng 976 tỷ USD, tương đương 3,3%.

Con số này cho thấy vận tải không đơn thuần là một ngành dịch vụ hỗ trợ. Đây là một bộ phận quan trọng của hoạt động kinh tế, kết nối sản xuất, thương mại, bán lẻ và tiêu dùng.

Vì vậy, khi chi phí vận tải tăng mạnh, tác động có thể lan rộng hơn nhiều so với khoản chi phí tại trạm nhiên liệu.

Xe tải tự lái và vận tải điện có thể được thúc đẩy?

Giá diesel cao cũng có thể tạo động lực kinh tế cho các công nghệ vận tải mới.

Một số nhà phân tích cho rằng cú tăng chi phí nhiên liệu có thể khiến các doanh nghiệp quan tâm hơn tới xe tải tự lái, tối ưu hóa tuyến đường, quản lý đội xe bằng dữ liệu và phương tiện vận tải sử dụng điện.

George Gianarikas, nhà phân tích tại Canaccord Genuity, nhận định giá nhiên liệu cao có thể thúc đẩy nhu cầu đối với xe tải tự hành và vận tải hàng hóa bằng điện.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không thể diễn ra ngay lập tức. Xe tải đường dài cần quãng đường hoạt động lớn, hạ tầng sạc phù hợp và chi phí đầu tư ban đầu đáng kể. Trong khi đó, mạng lưới đường sắt và vận tải liên vùng cũng cần thời gian để thay đổi công nghệ.

Do đó, giá diesel tăng có thể trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi, nhưng mức độ và tốc độ thay đổi còn phụ thuộc vào chi phí công nghệ, hạ tầng và chính sách.

Người tiêu dùng Mỹ có thể phải trả nhiều hơn?

Có khả năng một phần chi phí nhiên liệu cuối cùng được chuyển sang người tiêu dùng, đặc biệt nếu giá diesel duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Tuy nhiên, tác động không nhất thiết xuất hiện đồng thời ở tất cả nhóm hàng hóa. Những sản phẩm phụ thuộc nhiều vào vận tải đường bộ hoặc có chuỗi cung ứng dài có thể nhạy cảm hơn với chi phí nhiên liệu.

Ngược lại, nếu giá dầu giảm trở lại hoặc doanh nghiệp hấp thụ được phần lớn chi phí, tác động tới giá bán lẻ có thể hạn chế hơn.

Đây cũng là lý do các nhà kinh tế thường quan sát không chỉ giá dầu và diesel mà còn cả cước vận tải, giá sản xuất, giá thực phẩm và kỳ vọng lạm phát.

Một cú sốc năng lượng đang được theo dõi sát

Điểm đáng chú ý nhất hiện nay không chỉ là diesel đã vượt 6 USD/gallon, mà là tốc độ tăng giá và khả năng giá cao kéo dài.

Đối với doanh nghiệp vận tải, một đợt tăng giá ngắn có thể được xử lý thông qua phụ phí nhiên liệu hoặc điều chỉnh giá. Nhưng nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, áp lực sẽ lớn hơn đối với biên lợi nhuận, giá cước và nhu cầu vận chuyển.

Đối với nền kinh tế Mỹ, diesel là một mắt xích quan trọng nối năng lượng với hàng hóa. Vì vậy, diễn biến của thị trường nhiên liệu trong những tuần tới sẽ là một trong những yếu tố đáng chú ý đối với lạm phát và chi phí kinh doanh.

Giá dầu diesel Mỹ tăng lên mức kỷ lục đang tạo ra một bài toán khó đối với ngành vận tải. Với nhiên liệu đã tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước và vượt 6 USD/gallon, các doanh nghiệp phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn lên chi phí vận hành và lợi nhuận.

Trường hợp J.B. Hunt cho thấy tác động đã bắt đầu xuất hiện ở cấp độ doanh nghiệp khi công ty cảnh báo lợi nhuận quý III có thể giảm 5%-10% so với quý II.

Nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao, tác động có thể lan rộng từ vận tải sang nông nghiệp, sản xuất, bán lẻ và người tiêu dùng. Đồng thời, cú sốc chi phí này cũng có thể thúc đẩy doanh nghiệp tăng đầu tư vào tự động hóa, tối ưu hóa vận tải và các phương tiện sử dụng năng lượng mới.

Với vai trò đóng góp khoảng 1,9 nghìn tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ năm 2024, ngành vận tải là một mắt xích không thể tách rời khỏi hoạt động kinh tế.

Câu hỏi về giá dầu diesel tại Mỹ

1. Giá dầu diesel tại Mỹ hiện ở mức bao nhiêu?

Giá diesel bình quân toàn quốc của AAA đã vượt 6 USD/gallon trong tháng 9/2026. Ngày 14/9, mức bình quân được ghi nhận khoảng 6,23 USD/gallon và tiếp tục tăng trong những ngày sau đó theo các báo cáo thị trường.

2. Vì sao giá diesel tăng mạnh hơn xăng?

Diesel có liên hệ chặt với vận tải thương mại, công nghiệp, xây dựng và nông nghiệp. Vì vậy, các cú sốc nguồn cung dầu và nhiên liệu có thể tác động đáng kể tới giá diesel.

3. Giá diesel cao có làm giá thực phẩm tăng không?

Có thể. Nhiên liệu được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp và vận chuyển nông sản. Tuy nhiên, mức tăng cuối cùng đến tay người tiêu dùng còn phụ thuộc vào việc nông dân, doanh nghiệp vận tải, nhà phân phối và nhà bán lẻ hấp thụ hay chuyển tiếp chi phí.

4. Doanh nghiệp vận tải có thể làm gì khi diesel tăng giá?

Các doanh nghiệp có thể áp dụng phụ phí nhiên liệu, điều chỉnh giá cước, tối ưu hóa tuyến đường, nâng hiệu quả sử dụng nhiên liệu hoặc đầu tư vào các phương tiện tiết kiệm năng lượng hơn.

5. Giá diesel cao có thể thúc đẩy xe tải điện không?

Về mặt kinh tế, nhiên liệu hóa thạch đắt hơn có thể làm tăng sức hấp dẫn tương đối của các công nghệ sử dụng điện hoặc năng lượng thay thế. Tuy nhiên, chi phí đầu tư, phạm vi hoạt động và hạ tầng sạc vẫn là những yếu tố quan trọng.

6. Giá diesel có ảnh hưởng tới lạm phát Mỹ không?

Có thể. Giá diesel cao làm tăng chi phí vận chuyển và có thể tạo áp lực lên giá sản xuất, phân phối và hàng hóa. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào thời gian giá nhiên liệu duy trì ở mức cao và khả năng doanh nghiệp chuyển chi phí sang khách hàng.

Đừng bỏ lỡ những tin tức mới nhất về kinh tế, tài chính và thị trường quốc tế.
Đọc thêm các phân tích, diễn biến thị trường và tin tức đáng chú ý mỗi ngày trên Điểm Tin Nhanh.