Giá đồng lập đỉnh lịch sử: “Dr. Copper” còn là thước đo sức khỏe kinh tế toàn cầu hay đã thay đổi vai trò?

Giá đồng vừa thiết lập mức cao kỷ lục mới, thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới đầu tư toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, đồng được mệnh danh là “Dr. Copper” – kim loại có khả năng “chẩn đoán” sức khỏe của nền kinh tế thế giới nhờ được sử dụng rộng rãi trong xây dựng, sản xuất công nghiệp, điện tử và hạ tầng.

Tuy nhiên, đợt tăng giá lần này lại mang màu sắc rất khác. Thay vì phản ánh sự tăng trưởng mạnh mẽ của kinh tế toàn cầu như trước đây, các chuyên gia cho rằng giá đồng đang chịu tác động lớn từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), quá trình điện khí hóa và những biến động trong chính sách thương mại.

Điều đó khiến câu hỏi được đặt ra là: Liệu “Dr. Copper” còn là chỉ báo đáng tin cậy của nền kinh tế toàn cầu hay vai trò của kim loại này đã thay đổi?

Giá đồng lập mức cao chưa từng có

Trong phiên giao dịch mới nhất, giá đồng kỳ hạn tại Mỹ đã tăng lên khoảng 6,90 USD/pound, mức cao nhất từng được ghi nhận trước khi hạ nhiệt vào cuối phiên.

Đây là một cột mốc quan trọng đối với thị trường kim loại cơ bản, bởi đồng được xem là nguyên liệu thiết yếu trong nhiều ngành công nghiệp như:

• Xây dựng.
• Điện và điện tử.
• Ô tô.
• Năng lượng tái tạo.
• Hạ tầng truyền tải điện.
• Trung tâm dữ liệu AI.
• Robot và tự động hóa.

Sự gia tăng của giá đồng thường được xem là tín hiệu cho thấy nhu cầu sản xuất và đầu tư đang tăng lên. Tuy nhiên, diễn biến lần này lại phản ánh một bức tranh phức tạp hơn.

“Dr. Copper” không còn chỉ phản ánh tăng trưởng kinh tế

Trong nhiều năm, đồng được gọi là “Dr. Copper” bởi khả năng dự báo chu kỳ kinh tế khá chính xác.

Khi nền kinh tế mở rộng, các hoạt động xây dựng, sản xuất và đầu tư tăng lên, kéo theo nhu cầu đồng tăng mạnh.

Ngược lại, khi kinh tế suy yếu, nhu cầu tiêu thụ đồng cũng giảm đáng kể.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đợt tăng giá hiện nay không đơn thuần xuất phát từ tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Thay vào đó, thị trường đang phản ứng trước sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau.

AI và điện khí hóa trở thành động lực lớn nhất

William Osnato, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích Dữ liệu Hàng hóa của Barchart, cho rằng nguyên nhân quan trọng nhất khiến giá đồng tăng mạnh là nhu cầu phục vụ cho ngành trí tuệ nhân tạo.

Sự bùng nổ của AI kéo theo hàng loạt dự án:

• Trung tâm dữ liệu quy mô lớn.
• Hệ thống điện công suất cao.
• Hạ tầng truyền tải điện.
• Máy chủ AI.
• Điện toán đám mây.
• Nhà máy sản xuất chip.

Tất cả đều tiêu thụ lượng đồng rất lớn.

Theo ông Osnato, đây là dạng nhu cầu mang tính cấp bách và tập trung vào một số lĩnh vực nhất định, khác với các chu kỳ tăng trưởng kinh tế truyền thống vốn thúc đẩy nhu cầu đồng trên diện rộng.

Điều này khiến giá đồng tăng mạnh ngay cả khi kinh tế toàn cầu chưa thực sự bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ.

Nguồn cung tiếp tục bị thắt chặt

Không chỉ nhu cầu tăng, nguồn cung đồng toàn cầu cũng đang chịu nhiều áp lực.

Michael Widmer, Trưởng bộ phận nghiên cứu kim loại của Bank of America, nhận định rằng đợt tăng giá hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ tình trạng thiếu nguồn cung hơn là sự gia tăng đột biến của nhu cầu.

Theo ông, sản lượng khai thác đồng trên thế giới tăng rất chậm trong nhiều năm qua.

Nguyên nhân là bởi:

• Việc phát triển một mỏ đồng mới có thể mất tới 10 năm.
• Chi phí đầu tư khai thác ngày càng cao.
• Các quy định môi trường nghiêm ngặt hơn.
• Khó khăn trong việc cấp phép dự án mới.

Điều này khiến thị trường khó bổ sung nguồn cung trong ngắn hạn.

Chile đối mặt với gián đoạn khai thác

Chile – quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới – cũng đang gặp nhiều khó khăn.

Thời tiết cực đoan với tuyết rơi dày, mưa lớn và gió mạnh đã ảnh hưởng đến hoạt động khai thác tại nhiều mỏ lớn.

Việc sản lượng suy giảm từ Chile càng làm gia tăng áp lực lên nguồn cung toàn cầu.

Trong bối cảnh tồn kho tại nhiều kho kim loại giảm xuống, giá đồng tiếp tục được hỗ trợ mạnh.

Chính sách thương mại tiếp tục tác động tới thị trường

Ngoài yếu tố cung cầu, chính sách thương mại cũng đang đóng vai trò quan trọng.

Mỹ xem xét các biện pháp áp thuế theo Điều 232 đối với một số sản phẩm đồng nhằm bảo vệ ngành công nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng siết chặt nguồn cung đồng phế liệu, khiến lượng nguyên liệu tái chế trên thị trường giảm xuống.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh áp thuế 50% đối với nhiều sản phẩm đồng bán thành phẩm và các sản phẩm sử dụng nhiều đồng.

Những động thái này làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong năm 2026.

Trung Quốc tiếp tục đầu tư mạnh vào lưới điện

Một yếu tố quan trọng khác là nhu cầu đầu tư hạ tầng điện.

Trong nửa đầu năm, đầu tư vào lưới điện của Trung Quốc tăng khoảng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Không dừng lại ở đó, Bắc Kinh còn công bố kế hoạch đầu tư khoảng 574 tỷ USD nhằm nâng cấp hệ thống lưới điện quốc gia.

Đây là chương trình có quy mô rất lớn nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng từ:

• Xe điện.
• Nhà máy thông minh.
• Trung tâm dữ liệu AI.
• Điện gió.
• Điện mặt trời.
• Các ngành công nghiệp công nghệ cao.

Tất cả đều tiêu thụ lượng đồng khổng lồ.

Congo làm thị trường thêm căng thẳng

Động lực tăng giá còn được thúc đẩy sau khi Cộng hòa Dân chủ Congo công bố lệnh cấm xuất khẩu quặng đồng và coban.

Chính sách này nhằm khuyến khích doanh nghiệp chế biến sâu ngay trong nước thay vì xuất khẩu nguyên liệu thô.

Quyết định trên khiến nguồn cung nguyên liệu cho thị trường quốc tế bị thu hẹp, đồng thời làm gia tăng chi phí tinh luyện.

Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp đã phải rút đồng từ kho dự trữ tại Sàn Giao dịch Kim loại London (LME), khiến lượng tồn kho tiếp tục giảm và góp phần đẩy giá lên cao hơn.

“Dr. Copper” đang phản ánh điều gì?

Nếu như trước đây giá đồng chủ yếu phản ánh chu kỳ kinh tế, thì hiện nay kim loại này đang phản ánh nhiều xu hướng lớn cùng lúc.

Bao gồm:

• Cuộc đua phát triển AI.
• Điện khí hóa nền kinh tế.
• Đầu tư vào lưới điện.
• Chính sách thương mại.
• Địa chính trị.
• Thiếu hụt nguồn cung khai khoáng.

Điều này khiến việc sử dụng giá đồng như một chỉ báo duy nhất về sức khỏe kinh tế trở nên khó khăn hơn so với trước.

Nói cách khác, “Dr. Copper” không còn chỉ “bắt mạch” nền kinh tế, mà còn phản ánh quá trình chuyển đổi công nghệ và năng lượng đang diễn ra trên toàn cầu.

Triển vọng thị trường đồng

Các chuyên gia nhận định giá đồng có thể tiếp tục duy trì ở mức cao nếu:

• Đầu tư vào AI tiếp tục tăng.
• Nhu cầu xe điện mở rộng.
• Các dự án lưới điện được triển khai nhanh.
• Nguồn cung khai khoáng chưa được cải thiện.
• Chính sách thương mại tiếp tục làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, nếu kinh tế toàn cầu suy yếu mạnh hoặc nguồn cung mới được đưa vào khai thác nhanh hơn dự kiến, giá đồng có thể chịu áp lực điều chỉnh.

Đợt tăng giá lịch sử của đồng cho thấy thị trường kim loại công nghiệp đang bước vào một giai đoạn mới, nơi các yếu tố như trí tuệ nhân tạo, điện khí hóa, đầu tư hạ tầng và địa chính trị có ảnh hưởng ngày càng lớn. Thay vì chỉ phản ánh sức khỏe của nền kinh tế toàn cầu như trước đây, giá đồng hiện còn là thước đo cho quá trình chuyển đổi công nghệ và năng lượng đang diễn ra trên phạm vi toàn thế giới. Điều này khiến “Dr. Copper” vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng với ý nghĩa rộng hơn nhiều so với quá khứ.